از کدام چت‌بات‌های هوش مصنوعی استفاده کنیم؟

دنیای چت‌بات‌های هوش مصنوعی با موجی از نوآوری‌ها روبه‌رو شده و از یک رقابت تک‌قطبی به بازاری مملو از دستیاران دیجیتال تبدیل شده است. با وجود گزینه‌های فراوانی که برای جلب توجه و حق اشتراک شما رقابت می‌کنند، انتخاب دستیار مناسب می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. این مقاله برترین مدعیان این عرصه (ChatGPT، Gemini، Claude، Grok و Perplexity) را عمیقاً بررسی می‌کند تا به شما کمک کند هوش مصنوعی مناسبی را برای گردش کار روزانه‌تان انتخاب کنید.

ChatGPT؛ استاد همه‌فن‌حریف

اگر به دنبال یک دستیار قابل‌اعتماد و همه‌کاره هستید، ChatGPT به‌عنوان پیشگام این عرصه، همچنان مطمئن‌ترین گزینه است. این مدل از نظر ویژگی‌های داخلی و دسترسی، کامل‌ترین و توسعه‌یافته‌ترین نمونه محسوب می‌شود. قابلیت برجسته‌ی آن، ایده‌پردازی و طوفان فکری است. چه از چت صوتی پیشرو در اپلیکیشن تلفن همراه استفاده کنید و چه از رابط دسکتاپ، این مدل در ارائه‌ی ایده‌ها، نویسندگی خلاق و تولید محتوا عملکردی درخشان دارد. همچنین در کدنویسی بسیار توانمند است و قابلیت‌های چندوجهی (multimodal) را ارائه می‌دهد که امکان تحلیل تصاویر بارگذاری‌شده را فراهم می‌کند؛ هرچند ممکن است در این حوزه‌ی خاص، قدرتمندترین نباشد.

تحولات جدید این ابزار شامل «عامل‌ها» (agents) است که می‌توانند یک مرورگر مجازی را برای جست‌وجو در وب و انجام وظایف برای شما اجرا کنند. همچنین این مدل از یکپارچگی عمیق با برنامه‌های شخص ثالث مانند Canva، Notion و Instacart برخوردار است. اگر به دنبال یک هوش مصنوعی هستید که بتواند از هر کاری کمی انجام دهد، ChatGPT همان «استاد همه‌فن‌حریف» است.

Claude؛ تحلیلگر و برنامه‌نویس

Claude، محصول شرکت Anthropic، طرفداران وفاداری به‌ویژه در میان توسعه‌دهندگان پیدا کرده است و مجموعه‌ای از نقاط قوت خاص دارد که آن را برای پردازش سنگین اطلاعات ضروری می‌کند. ویژگی منحصربه‌فرد Claude، توانایی آن در مدیریت حجم عظیمی از متن (context) است. شما می‌توانید حدود ۲۰ فایل (PDF، CSV، HTML یا Markdown) را بارگذاری کنید و Claude آن‌ها را با دقت چشمگیری پردازش می‌کند و زمینه را بهتر از رقبایی حفظ می‌کند که اغلب هنگام مواجهه با حجم زیاد داده، دچار سردرگمی می‌شوند.

برای کاربران حرفه‌ای، ویژگی «پروژه‌ها» (Projects) چت‌ها را با دستورالعمل‌های سفارشی و پایگاه‌های دانش سازماندهی می‌کند. کاربران مک نیز به قابلیت «همکاری» (Co-work) دسترسی دارند که مستقیماً با فایل‌های روی دسکتاپ تعامل دارد تا پوشه‌های نامرتب را ساماندهی کند. بااین‌حال، محدودیت‌هایی نیز وجود دارد؛ Claude کاملاً فاقد قابلیت تولید تصویر است. علاوه‌براین، ساختار قیمت‌گذاری آن می‌تواند گیج‌کننده و محدودکننده باشد؛ کاربران طرح استاندارد ۲۰ دلاری در ماه، اغلب سریع‌تر از کاربران سایر سرویس‌ها با محدودیت‌های استفاده‌ی روزانه یا حتی هفتگی مواجه می‌شوند.

Gemini؛ قدرت‌نمای اکوسیستم گوگل

Gemini، محصول گوگل، با وجود شروعی نسبتاً کند، پیشرفت چشمگیری داشته و خود را به‌عنوان بهترین انتخاب برای کسانی معرفی کرده است که کاملاً در اکوسیستم گوگل فعالیت می‌کنند. ادغام آن یکپارچه است و می‌توان آن را در جیمیل، داکس و حتی خود مرورگر کروم یافت. Gemini به‌عنوان یک هوش مصنوعی چندوجهی برتر می‌درخشد و در پردازش و تولید تصاویر، صدا و ویدئو عالی عمل می‌کند. این ابزار در حال حاضر بهترین تولیدکننده‌ی تصویر در میان چت‌بات‌های اصلی به شمار می‌رود و ویژگی‌های منحصربه‌فردی مانند ویرایش حرفه‌ای تصویر و قراردادن متن روی تصاویر برای ساخت اینفوگرافیک را ارائه می‌دهد.

اشتراک آن همچنین شامل دسترسی به دیگر ابزارهای آزمایشی هوش مصنوعی گوگل مانند NotebookLM و Flow می‌شود که ارزش قابل‌توجهی به آن می‌افزاید. اگرچه برخی کاربران نرخ توهم (hallucination) بالاتری در آن گزارش می‌کنند، Gemini همچنان یک چت‌بات «همه‌جانبه» و طراز اول باقی می‌ماند و احتمالاً بهترین ارزش خرید را برای کاربران عمومی دارد.

Perplexity؛ پژوهشگر

Perplexity با رویکرد «جستجومحور» خود متمایز می‌شود. این ابزار کمتر شبیه یک شریک خلاق و بیشتر شبیه یک تولیدکننده‌ی گزارش‌های پژوهشی آنی عمل می‌کند. Perplexity برای ارائه‌ی پاسخ‌های به‌روز، اینترنت را همراه با استنادات اسکن می‌کند و به کاربران امکان می‌دهد منابع را به‌راحتی راستی‌آزمایی کنند. درحالی‌که این ابزار برای دریافت پاسخ‌های سریع عالی است، کاربردی بودن آن به‌عنوان یک سرویس پولی مستقل برای کاربر معمولی، با توجه به توانمندی بالای نسخه‌ی رایگان آن، جای بحث دارد. بااین‌حال، این سرویس دارای «مرورگر Comet» است؛ یک مرورگر منحصربه‌فرد مجهز به هوش مصنوعی که به‌عنوان یک عامل عمل می‌کند، با محتوای صفحه تعامل دارد و وظایف را با دقت بالا برای شما انجام می‌دهد.

Grok؛ جریان خبری لحظه‌ای

Grok (محصول xAI) ایلان ماسک، جایگاه بسیار مشخصی را هدف گرفته است؛ داده‌های زنده. یکپارچگی آن با پلتفرم X (توییتر سابق) به آن امکان می‌دهد تا به اخبار فوری و روندهای داغ به‌صورت آنی و اغلب سریع‌تر از سایر مدل‌ها دسترسی پیدا کند. Grok همچنین از شخصیت متمایز و سیاست‌های محتوایی منعطف‌تری نسبت به رقبایش برخوردار است. برای مدیران شبکه‌های اجتماعی یا تولیدکنندگان محتوایی که نیاز دارند همواره از نبض فرهنگ روز آگاه باشند، Grok ابزاری قدرتمند است. بااین‌حال برای اکثر کاربران عمومی، طرح رایگان آن در مقایسه با طرح پولی ۳۰ دلاری ماهانه احتمالاً کافی خواهد بود.

راه‌حل یکپارچه

برای کسانی که دچار سردرگمی در انتخاب هستند، سرویس‌های تجمیع‌کننده‌ی جدیدی مانند AvalAi وجود دارند. این پلتفرم‌ها به کاربران امکان می‌دهند تا با یک اشتراک واحد به چندین مدل، از جمله GPT-5.2، Gemini 3 Pro، Claude و Grok، دسترسی داشته باشند. این ابزارها شامل ویژگی‌هایی مانند «میدان رقابت» (Chat Arena) هستند که در آن می‌توانید یک درخواست را هم‌زمان به دو مدل مختلف ارسال کنید تا ببینید کدام‌یک خروجی بهتری تولید می‌کند. این رویکرد به کاربران اجازه می‌دهد تا از Perplexity برای تحقیق، از Gemini برای ویدئو و از Claude برای کدنویسی استفاده کنند، بدون آنکه مجبور به پرداخت پنج قبض ماهانه‌ی مختلف باشند.

نقش هر ابزار در یک نگاه:

• ChatGPT (OpenAI / GPT 5, 4.1, 4o): ابزار کار عمومی برای نویسندگی، کدنویسی و حل مسائل ساختاریافته.
• Gemini (Google): بهترین گزینه برای کسانی که در اکوسیستم گوگل فعالیت می‌کنند و به قابلیت‌های چندوجهی و یکپارچگی با Docs/Drive/Workspace نیاز دارند.
• Claude (Anthropic): قدرتمند در پردازش اسناد طولانی و متراکم، استدلال دقیق و نویسندگی حرفه‌ای که در آن «خطا جایز نیست».
• Grok (xAI): سریع، جسور، کاملاً متصل به X (توییتر) و اطلاعات لحظه‌ای از روندهای روز.
• Perplexity: دستیار تحقیق و راستی‌آزمایی که همیشه منابع را ذکر می‌کند و برای «جست‌وجوی عمیق» عالی است.

چه زمانی از هر ابزار استفاده کنیم (بر اساس وظیفه):

۱. نویسندگی، تولید محتوا و ایده‌پردازی:

• ChatGPT: برای نگارش متن‌های تبلیغاتی، پیش‌نویس پست‌های وبلاگ، ایمیل‌ها، طرح‌های درسی، فیلم‌نامه‌نویسی و «بهبود لحن متن». تعادل مناسبی میان خلاقیت، ساختار و قالب‌بندی مناسب برای کدنویسی برقرار می‌کند.
• Claude: برای مقالات طولانی، اسناد سیاستی، قراردادها و مشخصات فنی که در آن‌ها دقت، ظرافت و اطمینان اهمیت دارد. در حفظ لحن یکنواخت در صفحات متعدد و پایبندی دقیق به دستورالعمل‌ها عالی عمل می‌کند.
• Gemini: برای ایده‌پردازی و انتقال مستقیم آن به Google Docs/Slides، خلاصه‌سازی فایل‌های Gmail/Drive و ایجاد طرح کلی مرتبط با محتوای Workspace شما.
• Grok: برای تولید محتوای جسورانه‌تر، طنزآمیز و با «لحن اینترنتی»؛ مناسب برای تفسیرهایی که بر اساس مکالمات زنده و روندهای پلتفرم X شکل می‌گیرند.
• Perplexity: برای مقالات مبتنی بر واقعیت، متون توضیحی و قطعاتی که «با ذکر منبع» نوشته می‌شوند؛ عالی برای پیش‌نویس‌هایی که هر ادعایی در آن‌ها باید قابل‌بررسی باشد.

مثال: پیش‌نویس اولیه‌ی یک وبلاگ فنی را در ChatGPT یا Claude تهیه کنید سپس با استفاده از Perplexity حقایق را اصلاح کرده و منابع را اضافه کنید.

۲. کدنویسی و کارهای فنی:

• ChatGPT (GPT 5): برای وظایف کامل کدنویسی، اشکال‌زدایی، بازسازی کد (Refactoring)، تولید موارد آزمایشی و گردش کارهای کوچک «عامل‌محور». هم برای فرانت‌اند و هم بک‌اند، با قابلیت استفاده‌ی قوی از ابزارها، مناسب است.
• Claude: برای بررسی مخازن بزرگ کد، توضیح پایگاه‌های کد پیچیده، تولید بازسازی‌های ایمن و اسناد طراحی.
• Gemini: برای نمونه‌سازی اولیه، به‌ویژه زمانی که به یکپارچگی با ابزارهای گوگل، Colab یا سرویس‌های ابری نیاز دارید.
• Grok: برای پرسش‌وپاسخ فنی و درخواست‌های سنگین مبتنی بر ریاضیات و استدلال، به‌خصوص با ابزارهای فعال‌شده.
• Perplexity: برای تحقیق درباره‌ی کتابخانه‌ها، فریم‌ورک‌ها یا جدیدترین اسناد و استانداردها و سپس انتقال اطلاعات به دستیار کدنویسی شما.

نکته‌ی گردش کار: از Perplexity برای استخراج اسناد و مثال‌های به‌روز استفاده کنید سپس آن‌ها را برای پیاده‌سازی و بازسازی کد به ChatGPT یا Claude منتقل کنید.

۳. تحقیق، یادگیری و پرسش‌های واقعی:

• Perplexity (حالت «پژوهش» شما): بهترین نقطه‌ی شروع برای سؤالاتی مانند «وضعیت فعلی X چیست؟»، مرور کلی منابع، جداول مقایسه‌ای و راستی‌آزمایی حقایق؛ همگی با ذکر منابع.
• Gemini: زمانی که داده‌های شما در گوگل قرار دارند: برای تحلیل Sheets، خلاصه‌سازی محتوای Drive یا ترکیب اطلاعات وب با فایل‌های Workspace شما.
• Claude: برای مطالعه‌ی عمیق فایل‌های PDF طولانی، اسناد حقوقی و مقالات علمی؛ مناسب برای خلاصه‌سازی دقیق، استخراج استدلال‌ها و تهیه‌ی پیش‌نویس پاسخ‌ها.
• ChatGPT: برای توضیحات مفهومی، تحلیل‌های گام‌به‌گام، آموزش با رویکرد «طوری به من بیاموز که انگار… هستم» و تمرین سؤالات امتحانی.
• Grok: برای پرسش‌های لحظه‌ای یا مبتنی بر شبکه‌های اجتماعی که در آن‌ها فعالیت پلتفرم X و فرهنگ اینترنتی اهمیت دارد.

مثال: برای «مقایسه‌ی پلتفرم‌های اینترنت اشیای صنعتی در سال ۲۰۲۶»، از Perplexity برای دریافت یک نمای کلی مستند استفاده کنید سپس با Claude یا ChatGPT آن را به یک گزارش دقیق و حرفه‌ای تبدیل کنید.

۴. وب زنده، محتوای لحظه‌ای و چندوجهی:

• Gemini: قدرتمند در حوزه‌ی چندوجهی: ترکیب متن، تصاویر و گاهی صدا؛ به‌علاوه‌ی دسترسی به زمینه‌ی محتوایی از جست‌وجوی گوگل و یوتیوب.
• Grok: برای محتوای اختصاصی پلتفرم X، پست‌های زنده و مکالمات پرطرفدار؛ به‌ویژه اگر در حال تحلیل گفتمان یا احساسات در این پلتفرم هستید.
• Perplexity: برای پرسش‌وپاسخ متصل به وب با استنادات صریح؛ عالی برای سؤالاتی مانند «اخیراً چه چیزی تغییر کرده است؟» و «چندین منبع جدید را مقایسه کن».
• ChatGPT / Claude: این دو مدل به‌طور فزاینده‌ای قابلیت مرور وب و درک فایل و تصویر را ارائه می‌دهند اما نقطه‌ی قوت اصلی آن‌ها استدلال بر روی محتوای بازیابی‌شده است، نه عملکرد به‌عنوان یک لایه‌ی جست‌وجوی محض.

چگونه ابزارها را به‌طور مؤثر ترکیب کنیم (برای کاربران حرفه‌ای):

برای فردی که در زمینه‌ی نویسندگی فنی، برگزاری کارگاه و تولید محتوای فناوری صنعتی فعالیت می‌کند، یک الگوی کاری بسیار کارآمد به شرح زیر است:

۱. Perplexity برای پژوهش هدفمند: موضوع را تعریف کنید و استانداردها، شرکت‌های ارائه‌دهنده و مراجع فنی روز را همراه با منابع استخراج کنید.

 ۲. Claude یا ChatGPT برای پیش‌نویس: آن پژوهش را به مقالات ساختاریافته، طرح کلی اسلایدها یا فیلم‌نامه‌ی کارگاه تبدیل کنید.

 ۳. Claude برای ویرایش نهایی اسناد طولانی: کل طرح کلی، متن پیاده‌شده یا مشخصات فنی را به آن بدهید و از آن بخواهید سازگاری، شکاف‌ها و ریسک‌ها را بررسی کند.

 ۴. Gemini یا Grok برای انتخاب رویکرد انتشار محتوا: از Gemini برای تبدیل محتوا به Google Slides و از Grok برای تنظیم پیام‌رسانی بر اساس روندهای پلتفرم X (در صورتی که قصد تبلیغ کارگاه یا پادکست را دارید) استفاده کنید.

اگر مجموعه‌ی ابزارهای فعلی خود (مثلاً اشتراک‌هایی که در حال حاضر پرداخت می‌کنید) را مشخص کنید، می‌توانم یک گردش کار مشخص، متناسب با نیازهای تولید محتوا و پادکست شما، طراحی کنم تا بدانید از کدام هوش مصنوعی در چه زمانی از هفته استفاده کنید.