سم آلتمن پیشنهاد واگذاری ۵ درصد از سهام OpenAI به دولت آمریکا را مطرح کرده است

بر اساس گزارشی تازه، «سم آلتمن» مدیرعامل OpenAI در حال مذاکره با دولت دونالد ترامپ برای واگذاری ۵ درصد از سهام این شرکت به دولت ایالات متحده است؛ پیشنهادی که هدف آن، سهیم کردن شهروندان آمریکایی در منافع اقتصادی هوش مصنوعی عنوان شده، اما محاسبات نشان می‌دهد سهم هر خانوار در صورت اجرای این طرح چندان چشمگیر نخواهد بود.

طبق گزارش منتشرشده توسط Financial Times، ارزش OpenAI در آخرین دور جذب سرمایه در ماه مارس حدود ۸۵۲ میلیارد دلار برآورد شده است. بر این اساس، ۵ درصد از سهام این شرکت ارزشی در حدود ۴۲.۶ میلیارد دلار خواهد داشت.

اگر این ارزش به‌طور مساوی میان حدود ۱۳۳ میلیون خانوار آمریکایی تقسیم شود، سهم هر خانوار تقریباً ۳۲۰ دلار خواهد بود. البته این رقم صرفاً یک برآورد نظری است؛ زیرا در سناریوی مطرح‌شده، سهام در اختیار یک صندوق سرمایه‌گذاری دولتی قرار می‌گیرد و پرداخت‌ها تنها از محل سودهای آینده شرکت انجام خواهد شد، نه از ارزش روز سهام.

OpenAI هنوز سودده نشده است

اجرای چنین طرحی با یک مانع مهم روبه‌رو است؛ OpenAI هنوز به سوددهی نرسیده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد این شرکت عرضه اولیه سهام (IPO) خود را تا زمان دستیابی به ارزش‌گذاری یک تریلیون دلاری به تعویق انداخته است. سرمایه‌گذاری‌های سنگین در زیرساخت‌های پردازشی و مراکز داده از جمله عواملی هستند که همچنان سودآوری شرکت را به تأخیر انداخته‌اند.

در نتیجه، حتی در صورت تحقق این ایده، هرگونه پرداخت به شهروندان منوط به سودآوری آینده شرکت خواهد بود.

ایده‌ای که سابقه چندساله دارد

این نخستین بار نیست که سم آلتمن چنین پیشنهادی را مطرح می‌کند. او در سال ۲۰۲۱ ایده‌ای گسترده‌تر ارائه کرده بود که بر اساس آن، شرکت‌های بزرگ موظف می‌شدند سالانه درصدی از ارزش بازار خود را به صندوقی عمومی واریز کنند تا درآمد حاصل از آن میان شهروندان توزیع شود.

OpenAI نیز در آوریل سال جاری نسخه محدودتری از این طرح را ارائه کرد که شباهت زیادی به پیشنهاد فعلی دارد.

در سوی دیگر این بحث، برنی سندرز، سناتور آمریکایی، پیشنهاد بسیار رادیکال‌تری مطرح کرده و خواستار اختصاص ۵۰ درصد از سهام شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی به عموم مردم شده است؛ طرحی که در حال حاضر شانس اندکی برای تصویب در کنگره دارد.

الگوی صندوق دائمی آلاسکا

الگوی فکری این پیشنهاد به صندوق دائمی آلاسکا (Alaska Permanent Fund) بازمی‌گردد؛ صندوقی که از دهه ۱۹۷۰ بخشی از درآمدهای نفتی این ایالت را میان ساکنان آن توزیع می‌کند.

آلتمن معتقد است همان‌طور که منابع طبیعی می‌توانند متعلق به عموم مردم باشند، ثروت ایجادشده توسط هوش مصنوعی نیز باید به شکلی میان جامعه توزیع شود؛ به‌ویژه با توجه به اینکه مدل‌های هوش مصنوعی با استفاده از حجم عظیمی از کتاب‌ها، آثار هنری و کدهای تولیدشده توسط انسان آموزش دیده‌اند.

در هوشیو بخوانید
چگونه ثروت هوش مصنوعی را باز توزیع کنیم؟

انگیزه‌های سیاسی و تجاری

تحلیلگران معتقدند این پیشنهاد تنها یک برنامه اقتصادی نیست و اهداف سیاسی و تجاری نیز در آن نقش دارند. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از آمریکایی‌ها نسبت به نحوه استفاده شرکت‌ها از هوش مصنوعی بی‌اعتماد هستند و نگرانی‌هایی درباره تأثیر این فناوری بر اشتغال، مصرف انرژی و استفاده از داده‌های آموزشی دارند.

از سوی دیگر، دولت ترامپ در ماه‌های اخیر رویکردی فعال‌تر در همکاری با شرکت‌های فناوری و سرمایه‌گذاری در صنایع راهبردی نشان داده است. در چنین شرایطی، واگذاری بخشی از سهام OpenAI به دولت می‌تواند جایگاه این شرکت را در تعامل با دولت آمریکا تقویت کند.

هنوز هیچ سازوکار رسمی وجود ندارد

با وجود مطرح شدن این ایده طی چند سال گذشته، هنوز هیچ ساختار حقوقی یا اجرایی مشخصی برای آن ارائه نشده است. تاکنون نه لایحه‌ای در کنگره مطرح شده، نه توافق رسمی میان طرفین منتشر شده و نه جزئیاتی درباره نحوه نگهداری، ارزش‌گذاری یا توزیع این سهام اعلام شده است.

به همین دلیل، این پیشنهاد در حال حاضر بیش از آنکه یک سیاست اجرایی باشد، به‌عنوان روایتی درباره نحوه تقسیم منافع اقتصادی عصر هوش مصنوعی مطرح است؛ روایتی که می‌کوشد این پیام را منتقل کند که رشد صنعت هوش مصنوعی می‌تواند در نهایت به نفع عموم شهروندان نیز باشد.