دادگاهی که قرار بود ماهیت OpenAI را روشن کند

به نقل از نیویورک‌تایمز، منتقدان هوش مصنوعی محاکمه سه‌هفته‌ای در دادگاه فدرال اوکلند کالیفرنیا را به‌عنوان یک جنگ قدرت میان الیگارش‌ها که اهمیت چندانی برای توده مردم ندارد، کم‌اهمیت جلوه دادند. اما این رویداد همچنین نگاهی نادر به درون غلبه‌جویی پرالتهاب سیلیکون‌ولی بود، درحالی‌که تلاش می‌کند جهان را دگرگون کند و احتمالاً کنترل آن را به دست بگیرد.

همان‌طور که صنعت هوش مصنوعی دوست دارد به ما یادآوری کند، خطرات از این بالاتر نخواهند بود. ماسک در شهادت خود در دادگاه اشاره کرد که «بدترین سناریوی ممکن» زمانی است که هوش مصنوعی «همه ما را بکشد.»

ماسک بدون شک در پیگیری قضایی OpenAI و سم آلتمن، به دنبال منافع شخصی خود بود. ماسک استدلال کرد که OpenAI از همان ابتدا در تلاش بوده تا بیشترین درآمد ممکن را کسب کند که این امر نقض مأموریت خودخوانده آن به‌عنوان یک خیریه با اولویت‌دادن به بشریت است.

آیا هوش مصنوعی اساساً یک ترفند «جلب و تغییر» (Bait and switch) بود؟ این سؤالی است که قطعاً ارزش پرسیدن داشت. بسیار خوب می‌شد اگر حکم دادگاهی وجود داشت که پاسخی قطعی در این باره ارائه می‌داد.

چرا شکایت ماسک به نتیجه نرسید؟

«اورن اتزیونی» پژوهشگر کهنه‌کار هوش مصنوعی که مدیرعامل بنیان‌گذار مؤسسه غیرانتفاعی آلن برای هوش مصنوعی (Allen Institute for A.I) است گفت: «مسئله اساسی همچنان پابرجاست. آیا یک سازمان غیرانتفاعی از هر نوعی می‌تواند به‌صورت دلبخواهی به یک سازمان انتفاعی تبدیل شود؟»

۹ مرد و زن حاضر در هیئت‌منصفه، شایستگی‌های استدلال ماسک را بررسی نکردند، بلکه به این نتیجه رسیدند که به دلیل قانون مرور زمان (Statute of limitations) شکایت او نمی‌تواند پیش برود.

«گری مارکوس» دانشمند علوم‌شناختی و منتقد برجسته شرکت‌های هوش مصنوعی نیز نوشت: «محاکمه قرن در زمینه هوش مصنوعی با یک ناله ضعیف به پایان می‌رسد و بنابراین چیزهایی وجود دارد که ما هرگز نخواهیم فهمید.»

چالش ماسک علیه OpenAI، حداقل در حال حاضر، کاملاً متفاوت از پرونده‌های دادگاهی اخیر علیه رسانه‌های اجتماعی پایان یافت. شکست‌ها در لس‌آنجلس و نیومکزیکو در چند ماه گذشته و چشم‌انداز محاکمه‌های بیشتر در سال جاری، آن بخش از صنعت فناوری را در موضع تدافعی قرار داده است. هرگونه رویارویی و حسابرسی علیه هوش مصنوعی باید در زمان دیگری و به شکل دیگری انجام شود.

محاکمه‌ای که به اعتبار هیچ‌کس کمک نکرد

ماسک تمام تلاش خود را کرد. اگر یکی از اهداف او تحقیر آلتمن که زمانی رفیق او بود و اکنون دشمن اوست بود، او موفق شد تا حدودی این کار را در دادگاه افکار عمومی انجام دهد. این افشاگری‌ها دقیقاً به مرکز بزرگ‌ترین نگرانی‌های مردم در مورد هوش مصنوعی می‌پردازند: آیا می‌توان به آن اعتماد کرد؟ و آیا می‌توان به افراد مسئول آن اعتماد کرد؟

در نهایت هیچ‌کس در OpenAI وجهه خوبی در این محاکمه پیدا نکرد. ماسک، آلتمن را به «خیانت» و «فریب» متهم کرده بود و گفت که رهبران OpenAI خود را «به‌ناحق و به میزان میلیاردها دلار» ثروتمند کرده‌اند.

ثروت‌های میلیارددلاری و پرسش از مأموریت بشردوستانه

منشور OpenAI بیان می‌کند: «وظیفه اصلی ما در قبال بشریت است.» اما اگر این شرکت در راستای بهترین منافع مردم عمل می‌کند، چرا همه کسانی که در آنجا کار می‌کنند تا این حد ثروتمند می‌شوند؟ گرگ براکمن، رئیس OpenAI، تأیید کرد که سهام او اکنون نزدیک به ۳۰ میلیارد دلار ارزش دارد. «ایلیا سوتسکوور» یکی از هم‌بنیان‌گذاران OpenAI که پس از آن از شرکت جدا شده است، گفت که او سهامی به ارزش ۷ میلیارد دلار دارد.

در مورد آلتمن، او بارها تأکید کرده است که هیچ سهم مستقیمی در OpenAI ندارد. او در سال ۲۰۲۳ به یک کمیته فرعی سنا گفت: «من این کار را انجام می‌دهم؛ زیرا عاشق آن هستم.» بااین‌حال، در طول محاکمه مشخص شد که او سهامی به ارزش ۲ میلیارد دلار در شرکت‌هایی دارد که مستقیماً با OpenAI تعاملات تجاری دارند. او گفت که از مذاکره در مورد این قراردادها کنار کشیده بوده است.

از وعده مقررات‌گذاری تا نگرانی‌های ایمنی

سپس مسئله ایمنی مطرح است که در مورد فناوری‌ای با این پتانسیل خطرناک، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

آلتمن در سال ۲۰۱۵ در ایمیلی که به یکی از مدارک دادگاه تبدیل شد، به ماسک گفته بود: «بدیهی است که ما از تمام مقررات پیروی می‌کنیم و سرسختانه از آنها حمایت می‌کنیم.» اما OpenAI، مانند تقریباً هر شرکت فناوری دیگری، در نهایت اصلاً طرفدار مقررات‌گذاری از آب درنیامد.

«راس گربر» مدیرعامل گربر کاوازاکی (Gerber Kawasaki)، یک شرکت مدیریت ثروت و سرمایه‌گذاری در سانتا مونیکای کالیفرنیا که در شرکت موشکی ماسک یعنی اسپیس‌ایکس سرمایه‌گذاری کرده است، گفت که این شکایت نه به شهرت آلتمن لطمه‌ای وارد کرد و نه به ماسک کمکی کرد تا دیدگاه عمومی نسبت به خود را بهبود بخشد. گربر گفت: «خبر خوب این است که مردم از هر دوی آنها متنفرند.» این سرمایه‌گذار افزود: «عموم مردم از قبل نسبت به هوش مصنوعی هراس دارند. من فکر نمی‌کنم که آنها از طریق این شکایت به‌هیچ‌وجه این ترس را برطرف کرده باشند.»

افزایش ترس عمومی در سایه گسترش هوش مصنوعی

در دنیای واقعی، این ترس تقریباً روزبه‌روز در حال افزایش است. به نظر می‌رسد بسیاری از مردم بر سر این موضوع توافق دارند که دیتاسنترهای هوش مصنوعی تشنه انرژی را در جامعه خود نمی‌خواهند. سخنرانانی که هوش مصنوعی را تحسین می‌کنند و از مخاطبان خود نیز انتظار دارند که چنین کنند، با برخورد سرد و تندی مواجه می‌شوند و خشونت نیز در حال شعله‌ورشدن است. ماه گذشته، مردی به سانفرانسیسکو سفر کرد تا یک کوکتل مولوتف به سمت خانه آلتمن پرتاب کند. هیچ‌کس آسیب ندید و آن مرد دستگیر شد.

هوش مصنوعی تقریباً چراغ‌سبزی از سوی کنگره، دولت ترامپ، دادگاه‌ها و وال‌استریت دریافت کرده است. مخالفت‌های پراکنده‌ای در میان نهادهای نظارتی ایالتی و قانون‌گذاران منفرد وجود دارد، اما تا کنون این مخالفت‌ها به نتیجه چندانی نرسیده‌اند. همه این موارد باعث می‌شود که خشم فزاینده آن کارمندان، مدیران، نویسندگان و سایر شهروندان تقریباً هیچ راهی برای ابراز نداشته باشد.

OpenAI به پیش می‌رود؛ ماسک به دنبال تجدیدنظر

وال‌استریت انتظار دارد که از اینجا به بعد مسیر همواری در پیش باشد. «دن ایوز» پس از صدور حکم نوشت: «OpenAI باتوجه‌به موقعیت قدرتمند خود در بازار این حوزه، می‌تواند تمرکز استراتژیک خود را به سمت سرمایه‌گذاری بر انقلاب هوش مصنوعی که در خط مقدم در حال وقوع است، معطوف کند.»

انتظار می‌رود عرضه اولیه عمومی OpenAI که ممکن است در محدوده یک هزار میلیارد دلار باشد، در سال جاری انجام شود.

 ماسک به پیروزی نرسید، اما او هنوز وکلایش و تلاش ایهب‌گونه‌اش (Ahab-like) برای غرق‌کردن نهنگ OpenAI را در اختیار دارد. او در پلتفرم ایکس (X) نوشت: «من درخواست تجدیدنظری را در دادگاه استیناف حوزه نهم ثبت خواهم کرد، زیرا ایجاد رویه‌ای برای غارت خیریه‌ها، برای امور خیریه در آمریکا به‌شدت مخرب است.»