ایلان ماسک بر سر اینکه آیا هوش مصنوعی میتواند شطرنج را مانند چکرز «حل» کند، با Chess.com درگیر شد
سید محمدجواد فیاض
- ۱۸ شهریور ۱۴۰۵
ایلان ماسک پس از آنکه مدعی شد هوش مصنوعی در نهایت شطرنج را حل خواهد کرد، با Chess.com وارد مجادله شد؛ ادعایی که باعث شد این وبسایت در پاسخ، اعدادی نجومی را مطرح کند. این بحث زمانی آغاز شد که ماسک به پستی وایرال واکنش نشان داد که میگفت تعداد موقعیتهای ممکن در جریان یک بازی شطرنج با چه سرعتی افزایش مییابد.
او نوشت: «تعداد واقعی حرکتهایی که در شطرنج کاملاً احمقانه نیستند، بسیار اندک است و شطرنج یک روز به طور کامل حل خواهد شد.»
Chess.com در پاسخی صریح و دوکلمهای جواب داد: «مشکل از مهارت است.»
این مجادله توجه چهرههای سرشناس دنیای شطرنج را نیز به خود جلب کرد. «علیرضا فیروزجا»، استاد بزرگ شطرنج با لحنی طنزآمیز نوشت: «هرچی، تا وقتی سهام SpaceX بره بالا.» GothamChess، ستاره یوتیوب، نیز در پاسخی خشک و کوتاه نوشت: «Haha yeah.»
ماسک بر موضع خود تأکید بیشتری کرد و استدلال کرد که شطرنج فقط برای انسانها دشوار است. او گفت: «شطرنج برای انسانها سخت است، اما برای کامپیوترها نه. یک روز، شطرنج هم مانند چکرز به طور کامل حل خواهد شد.» Chess.com سپس مقیاس این چالش را بزرگتر نشان داد و اعلام کرد: «تعداد بازیهای شطرنج ممکن، تقریباً ۴۰ مرتبه بزرگی بیشتر از تعداد اتمهای موجود در جهان قابلمشاهده است.» این وبسایت افزود که حلکردن شطرنج مستلزم نگاشت تمام این بازیها خواهد بود.
این اظهارنظر واکنش دیگری از سوی ماسک به دنبال داشت. او Chess.com را متهم کرد که بازیهای ممکن را با موقعیتهای قانونی شطرنج اشتباه گرفته است. او در پاسخ نوشت: «اشتباه است؛ تعداد تمام موقعیتهای قانونی شطرنج، حدود ۴۰ مرتبه بزرگی کمتر از تعداد تخمینی اتمهای موجود در جهان است.» او از عبارت «oom» بهعنوان شکل کوتاهشده «orders of magnitude» یا «مرتبههای بزرگی» استفاده کرد. ماسک مدعی شد که ابرهوش مصنوعی، پیش از آنکه بازی را حل کند، راههای جدیدی برای حل و فشردهسازی آن کشف خواهد کرد و سپس با لحنی طنزآمیز گفت که در حال بحث با «یک کارآموز رندم در یک وبسایت شطرنج» است. او در ادامه، مقایسه Chess.com را با لحنی تندتر رد کرد و تعداد اتمها را «معیاری احمقانه» خواند. ماسک در پاسخ گفت: «راههای ادرارکردن در یک دیگ هم بیشتر از تعداد اتمهای موجود در جهان است.»
آیا ایلان ماسک درباره حل شطرنج درست میگوید؟
ادعای Chess.com شباهت زیادی به عدد معروف شانون (Shannon number) دارد؛ برآوردی از حدود ۱۰ به توان ۱۲۰ بازی ممکن شطرنج. پژوهشها برآورد کردهاند که تقریباً ۴.۶ × ۱۰ به توان ۴۴ موقعیت قانونی شطرنج وجود دارد. اگرچه تعداد بازیهای ممکن بسیار بیشتر از تعداد اتمهای موجود در جهان است، تعداد موقعیتهای قانونی منحصربهفرد بسیار کمتر است.
بااینحال، شطرنج همچنان حلنشده باقیمانده است. موتورهای قدرتمند شطرنج میتوانند بهراحتی بهترین بازیکنان انسانی را شکست دهند، اما این موضوع ثابت نمیکند که بازی کامل از سوی هر دو طرف در نهایت به پیروزی سفید، پیروزی سیاه یا تساوی منجر خواهد شد.
چکرز در سال ۲۰۰۷ بهصورت «ضعیف» حل شد؛ به این معنا که ثابت شد بازی کامل از موقعیت آغازین آن به تساوی منجر میشود. ماسک پیشتر در سال ۲۰۲۴، هنگام بحث درباره جنجال تقلب «هانس نیمن»، پیشبینی کرده بود که شطرنج ظرف ده سال «عملاً به طور کامل حل خواهد شد.»
