مرکز پژوهش‌های مجلس پیشنهاد تاسیس رصدخانه ملی هوش مصنوعی را داد

دفتر مطالعات فرهنگی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، در گزارشی با عنوان «الزامات توسعه زیست‌بوم هوش مصنوعی در حوزه نمایش خانگی»، اعلام کرد که این فناوری از یک ابزار فنی ساده فراتر رفته و اکنون در نقش نویسنده، بازیگر و تحلیل‌گر مخاطب، ساختارهای سنتی فرهنگ را به چالش کشیده است. این گزارش تاکید می‌کند که مواجهه با این تحول نیازمند تدوین اسناد مکمل برای برنامه هفتم پیشرفت و بازنگری جدی در قوانین مالکیت فکری است.

حضور هوش مصنوعی از سناریو تا اکران

یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد هوش مصنوعی در تمام زنجیره ارزش نمایش خانگی نفوذ کرده است. این گزارش با نقد ساختار فعلی، چالش‌های موجود را در ۵ دسته «اخلاقی، حقوقی، اقتصادی، نهادی و مشروعیت عمومی» دسته‌بندی کرده و هشدار می‌دهد که خلاءهای قانونی در زمینه حق نشر (کپی‌رایت)، حقوق چهره و شفافیت الگوریتمی، صنعت تصویر کشور را با تهدید مواجه کرده است.

پیشنهادات راهبردی: از برچسب‌گذاری تا رصدخانه ملی

مرکز پژوهش‌ها برای عبور از دوگانه «فناوری‌هراسی» و «فناوری‌زدگی»، راهکارهای عملیاتی زیر را پیشنهاد داده است:

• تدوین سند مکمل راهبرد ملی: ایجاد چارچوب حقوقی برای تفکیک آثار انسانی از آثار تولید شده توسط ماشین.
• تنظیم‌گری تخصصی: ایجاد نهادهای میان‌بخشی برای رتبه‌بندی رسانه‌های هوش مصنوعی‌محور و الزام سکوها به شفاف‌سازی الگوریتم‌های پیشنهاد‌دهنده محتوا.
• شفافیت و اخلاق: وضع مقررات برای «برچسب‌گذاری» محتواهای ساخته شده با هوش مصنوعی و تدوین آیین‌نامه اخلاق حرفه‌ای.
• زیرساخت بومی: ایجاد پایگاه داده ملی فرهنگی برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی ایرانی و حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان خلاق.

در پایان این گزارش، تاسیس «رصدخانه ملی هوش مصنوعی در فرهنگ و رسانه» به عنوان یک ضرورت آینده‌نگرانه مطرح شده است تا با پایش مداوم ریسک‌های اخلاقی و تغییرات فناوری، از تبدیل شدن تهدیدها به بحران جلوگیری کرده و این فناوری را به موتور محرک تحول فرهنگی تبدیل کند.