هند؛ بهشت دیتاسنترها یا جهنم زیستمحیطی؟
نگار علی- ۵ اسفند ۱۴۰۴
در حالی که هند با میزبانی از نشست بزرگ «تأثیر هوش مصنوعی» و جذب سرمایهگذاری ۶۸ میلیارد دلاری از غولهایی چون گوگل، مایکروسافت و آمازون، خود را به عنوان سومین قدرت هوش مصنوعی جهان معرفی کرده است، کارشناسان نسبت به پیامدهای زیستمحیطی پنهان این جهش هشدار میدهند.
این روزها هند به کانون توجه غولهای فناوری جهان تبدیل شده است. در جریان نشست بزرگ «تأثیر هوش مصنوعی» که هفته جاری با حضور چهرههای سرشناسی چون سم آلتمن (مدیرعامل OpenAI) و ساندار پیچای (مدیرعامل گوگل) در نیودلهی برگزار شد، دولت نارندرا مودی رسماً اعلام کرد که هند قصد دارد به بازیگر اصلی میدان هوش مصنوعی تبدیل شود.
اما پشت ویترین درخشان قراردادهای میلیاردی، نگرانیهای جدی زیستمحیطی سایه افکنده است که کارشناسان معتقدند فعلاً در اولویت دولت قرار ندارد.
هند با وجود داشتن استعدادهای فنی فراوان، تاکنون در زمینه زیرساختهای ذخیرهسازی داده از دنیا عقب بود. اکنون ورق برگشته است:
- گوگل: سرمایهگذاری ۱۵ میلیارد دلاری برای ساخت بزرگترین مرکز هوش مصنوعی خود خارج از آمریکا.
- مایکروسافت و آمازون: اختصاص بودجههای کلان برای گسترش دیتاسنترها در شهرهایی مثل حیدرآباد و پونه.
- پیشبینی دولت: جذب بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار سرمایه در زنجیره تامین هوش مصنوعی طی دو سال آینده.
نکتهای که در هیاهوی این نشست کمتر به آن پرداخته شد، عطش سیریناپذیر دیتاسنترهاست. این مراکز برای خنک نگه داشتن سرورهای قدرتمند خود، به میلیونها لیتر آب و مقدار عظیمی برق نیاز دارند.
- حیدرآباد: در حالی که آمازون در حال گسترش دیتاسنترهای خود در این شهر است، پیشبینی میشود حیدرآباد تا دو سال دیگر با کمبود شدید ۹۰۹ میلیون لیتر آب در روز مواجه شود.
- پونه: مایکروسافت در منطقهای فعالیت خود را گسترش میدهد که سال گذشته شاهد اعتراضات مردمی به دلیل جیرهبندی آب بوده است.
تحلیلگران میگویند هند هنوز چارچوب قانونی ملی برای کنترل مصرف آب و انرژی دیتاسنترها ندارد. طبق گزارش اندیشکده CEEW، تنها ۵ استان از ۱۵ استانی که سیاستهای جذب دیتاسنتر دارند، به موضوع «پایداری محیط زیست» اشاره کردهاند. در واقع، رقابت برای جذب سرمایه باعث شده تا استانداردهای زیستمحیطی به حاشیه بروند.
حتی ایوان سالومون، وزیر هوش مصنوعی کانادا که در این نشست حضور داشت، تایید کرد که این چالشها جهانی است و مردم در همه جا نگران تاثیر دیتاسنترها بر قبضهای برق و منابع آبی خود هستند.
