در جنگ پروپاگاندای هوش مصنوعی، ایران در حال پیروزی است

نشریه اکونومیست در نسخه April 25^th 2026 خود در گزارشی اظهار می‌کند که در دهه‌های گذشته، پروپاگاندای حکومت‌های خاورمیانه غالباً غیرمتقاعدکننده بوده است. هنگامی که نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۰۳ وارد پایتخت عراق شدند، «محمد سعید الصحاف» وزیر اطلاعات حکومت «صدام حسین» روی بامی ایستاد و ادعا کرد که «بغداد امن است… کفار، صدها نفره در دروازه‌ها خودکشی می‌کنند.» در پشت سر او، مخاطبان تلویزیون می‌توانستند سربازان عراقی را ببینند که برای نجات جان خود در حال فرار بودند.

به شکلی حیرت‌انگیز، در جنگ امروز ایران و آمریکا نیز به نظر می‌رسد ایران در حال پیروزی در نبرد پروپاگاندا در برابر خانه هالیوود است. هر روز ویدئوهایی منتشر می‌شود که با استفاده از هوش مصنوعی تولید شده‌اند و دونالد ترامپ را مورد تمسخر قرار می‌دهند و از کسانی را که در برابر او مقاومت می‌کنند، تجلیل می‌کنند. این ویدئوها به‌سرعت فراگیر و وایرال شده‌اند. «جوزف بودنر» و «کریسیا سیکورا» از مؤسسه Strategic Dialogue، یک سازمان مردم‌نهاد حامی دموکراسی دریافتند که دو شبکه ایرانی در ماه نخست جنگ، بیش از یک میلیارد بازدید در شبکه اجتماعی X به دست آورده‌اند.

بااین‌وجود، بسیاری از این ویدئوهای غالباً ساخته‌شده با هوش مصنوعی، هوشمندانه هستند و تسلط بالایی را بر فرهنگ دشمن خود نشان می‌دهند. موسیقی متن آن‌ها اغلب رپ کوبنده است و اشعار معمولاً به زبان انگلیسی هستند. شخصیت‌ها غالباً از جنس لگو ساخته شده‌اند. ترامپ به‌عنوان یک دروغگوی مغرور و بزدل به تصویر کشیده می‌شود؛ بینی پینوکیویی او به‌سرعت به بلندی یک چوب گلف درمی‌آید و او در حالی اعلام پیروزی می‌کند که شلوارش، به معنای واقعی کلمه، در آتش می‌سوزد. «پیت هگست» وزیر جنگ آمریکا به شکل یک فرد مست در حال استفراغ با خالکوبی‌های جنگجویان صلیبی نشان داده می‌شود.

فعالان پروپاگانداهای ایران از مزایایی برخوردارند که تیم تبلیغاتی صدام فاقد آن بود. هوش مصنوعی این امکان را فراهم می‌سازد که ویدئوهایی با کیفیت بصری بالا و پرهزینه، به شکلی ارزان و در واکنش به اخبار فوری به‌سرعت تولید شوند. ازآنجایی‌که اکثر مدل‌های هوش مصنوعی بر روی محتوای غربی آموزش‌دیده‌اند، این فناوری همچنین تولید محتوای زائد و هرز (Slop) جدیدی که با استعاره‌های فرهنگی غربی بازی می‌کند را آسان می‌کند. کانال‌های رسانه‌های اجتماعی راه‌های متعددی را برای توزیع طعنه‌های نیش‌دار ایران ارائه می‌دهند؛ امری که بسیار کاربردی است، چرا که یوتیوب IP ایران را مسدود کرده است. ازسوی‌دیگر، یک رئیس‌جمهور نامحبوب آمریکایی که در حال به راه‌انداختن یک جنگ نامحبوب است، هدف قابل‌تمسخری را در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد.

در رسانه پیوست به قلم «مهرک محمودی» بخوانید:
روایت جنگ در غیاب صدا: وقتی لگو جای رسانه را گرفت

بااین‌وجود، ایران کارت‌های خود را با مهارت بازی کرده است. به‌جای سردادن شعار سنتی «مرگ بر آمریکا»، این ویدئوها انتقاداتی علیه آقای ترامپ را برجسته می‌کنند که در میان مخاطبان جهانی بازتاب دارد. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در حال زمزمه‌کردن کلمات تفرقه‌انگیز در گوش او نشان داده می‌شود. جوانان آمریکایی برای اعزام به خدمت سربازی صف کشیده‌اند، درحالی‌که ثروتمندان در جزیره اپستین تفریح می‌کنند. زیرنویس اخبار قیمت در حال اوج‌گیری نفت را نشان می‌دهد. آتش‌بازی با اسکناس‌ها نشان‌دهنده هدررفتن پول مالیات‌دهندگان آمریکایی است. بمب‌های آمریکایی دانش‌آموزان ایرانی را به قتل می‌رسانند.

اشعار این ویدئوها دقیقاً هم‌تراز با اشعار عمر خیام نیستند، اما از بسیاری از قطعات محبوب هیپ‌هاپ بُرنده‌ترند:

Hey Loser, come closer, I’m the exposer/Fake billionaire, your whole empire a poser

You drop ‘Fake News’, sitting high in your tower/Morally bankrupt, just drunk on the power

گروه Explosive Media که بسیاری از این ویدئوها را تولید می‌کند، ادعا دارد که مستقل است. بااین‌حال، این گروه از داخل ایران فعالیت می‌کند، جایی که اینترنت برای همه قطع است به جز کسانی که به طور خاص انتخاب شده‌اند. افزون بر این، یک سخنگوی Explosive Media در گفتگو با بی‌بی‌سی اعتراف کرد که حکومت ایران یکی از «مشتریان» آن‌ها بوده است.

اگر با دقت نگاه کنید، پروپاگاندا نسبتاً آشکار است. نیروهای ایرانی به‌عنوان قهرمان به تصویر کشیده می‌شوند و پایگاه‌های آمریکایی و آسمان‌خراش‌های خلیج را به طور کامل محو می‌کنند. اشارات به تئوری‌های توطئه که هم در خاورمیانه و هم در غرب محبوبیت دارند، فراوان است؛ اینکه ایلومیناتی آمریکا را کنترل می‌کند و مرگ پرنسس دایانا، یکی از اعضای خانواده سلطنتی بریتانیا که با یک مسلمان در ارتباط بود، یک حادثه نبوده است. تصاویر یهودستیزانه نیز ظاهر می‌شوند و نتانیاهو به شکل یک کرم درون یک سیب به تصویر کشیده می‌شود.

بااین‌وجود، تمامی این عناصر چنان با سرعت از مقابل چشمان شما عبور می‌کنند که به‌راحتی نادیده گرفته می‌شوند. «مصطفی عیاد» که او نیز عضو مؤسسه Strategic Dialogue است می‌گوید «این ویدئوها مغزهای جهان را «هک» کرده‌اند. ایرانی‌ها توانسته‌اند با زبانی که مردم در فضای آنلاین درک می‌کنند… از طریق استفاده بسیار هوشمندانه از خرده‌فرهنگ‌های اینترنتی، میم‌ها (Memes) و انیمیشن‌ها، به روح زمانه (Zeitgeist) نفوذ کنند.»

ایران همچنین در حال بهره‌برداری از محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعیِ طرفدار ترامپ و تغییر کاربری آن است. پس از آنکه ترامپ یک تصویر تولیدشده با هوش مصنوعی از خود به‌عنوان عیسی مسیح در حال شفای بیماران منتشر کرد و زمانی که مسیحیان خشمگین شدند، توضیح داد که فکر می‌کرده این تصویر او را به‌عنوان یک پزشک نشان می‌دهد؛ شخصی تصویر عیسای واقعی را در حال نزول از آسمان برای انداختن آقای ترامپ به گودال آتش به آن اضافه کرد.

وزارت امور خارجه آمریکا پیش‌تر دفتری داشت که با پروپاگاندای دشمن مقابله می‌کرد، اما دولت ترامپ سال گذشته آن را تعطیل کرد. بنابراین، بزرگ‌ترین قدرت نظامی جهان در فضای ترولینگ (Trolling) مغلوب شده است. برای مردی که اجازه داد این اتفاق بیفتد، واژه «بازنده» بسیار ناچیز به نظر می‌رسد.

گزارش حاضر در نسخه April 25^th 2026 نشریه The Economist منتشر شده است.