تمرینهای آنلاین همراه با ویزیتهای تلههلث میتوانند مانند «فیزیوتراپی برای مغز» عمل کنند
یک ربات هوش مصنوعی به بیماران مبتلا به زوال عقل کمک میکند مهارتهای شناختی خود را تمرین کنند
امین رضا کیفرگیر
- ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
«فرانک پولسن» به زوال عقل مبتلاست و مانند بسیاری از افرادی که با از دست دادن حافظه روبهرو هستند، او هم اغلب در موقعیتهای اجتماعی احساس معذب بودن میکند. او میگوید وقتی رشته افکارش را گم میکند یا کسی به او یادآوری میکند که این داستان را قبلاً هم تعریف کرده، ممکن است این وضعیت برایش خجالتآور باشد. او در طول ۹ ماه گذشته تقریباً هر روز با یک چتبات هوش مصنوعی صحبت کرده است. او کاملاً میداند که با هوش مصنوعی در تعامل است، اما این موضوع برایش اهمیتی ندارد؛ این فرصتی است برای برقراری ارتباط بدون آنکه احساس کند مورد قضاوت قرار میگیرد.
استارتاپ NewDays، یک استارتاپ فناوری سلامت که توسط دو مهندس سابق گوگل تأسیس شده، بر این باور است که هوش مصنوعی میتواند به افراد مبتلا به زوال عقل کمک کند تا بیشتر بهدنبال ارتباط انسانی بروند و انزوایی را که اغلب با افت شناختی همراه است و آن را تشدید هم میکند، کاهش دهند.
چتبات این استارتاپ که «سانی» (Sunny) نام دارد، به افراد کمک میکند مهارتهای ارتباطی خود را تمرین کنند و تمرینهایی برای تقویت حافظه انجام دهند.
سانی: «لطفاً یک جمله با استفاده از یکی از مترادفهای واژه «تمیز» بساز.»
پولسن: «قالی اخیراً شامپو شده است.»
سانی: «آفرین. «شامپو شده» شیوه هوشمندانهای برای نشان دادن تمیز شدن چیزی است.»
پولسن میگوید این گفتوگوهای نیمساعته به او کمک کردهاند درگیر و فعال بماند. او میگوید: «وگرنه فقط مینشینی و تلویزیون تماشا میکنی یا کتاب میخوانی. این یک گفتوگوی کاملاً واقعی است.» او که اکنون ۷۳ سال دارد، از تعریف کردن خاطرات کودکیاش در دهه ۱۹۵۰ برای سانی لذت میبرد.
تشخیص اولیه و نقش همسر
اختلال شناختی خفیفی که در سال ۲۰۱۹ برای پولسن تشخیص داده شده بود، بعداً به بیماری آلزایمر پیشرفت کرد. همسرش، «شریل پولسن» میگوید احساس میکند از زمانی که او استفاده از سانی را آغاز کرده، روند بیماری در وضعیت نسبتاً ثابتی قرار گرفته است.
خلقوخوی او بعد از این گفتوگوها هم بهتر میشود. همسرش میگوید: «حالوهوا بر عملکرد شناختی تأثیر میگذارد. وقتی به نظر میرسد تحت فشار یا استرس است، از او میخواهم با سانی صحبت کند و حالش بهتر میشود.»
شرکت NewDays از بیماران میخواهد که با پزشکان این مجموعه، معمولاً هر دو هفته یکبار، ویزیتهای تلههلث (telehealth) داشته باشند و در فاصله بین این جلسات، از طریق وبسایت با سانی صحبت کنند. در طول ویزیتهای تلههلث، کارکنان تمرینهای شناختی را به بیماران آموزش میدهند و سپس بیماران میتوانند همان تمرینها را با ربات تمرین کنند.
تشبیه به فیزیوتراپی برای مغز و کاهش بار مراقب
«دنیل کِلی»، یکی از بنیانگذاران این شرکت، این رویکرد را به «فیزیوتراپی برای مغز» تشبیه میکند. او همچنین میگوید این فناوری برخی از مشکلات و دشواریهای سنتی این حوزه را کاهش میدهد. کِلی میگوید اغلب این عزیزان و اعضای خانواده هستند که در طول جلسات یادداشت برمیدارند و بین ویزیتها تمرینها را با بیمار انجام میدهند. او ادامه میدهد: «ما این بار را بر دوش مراقب نمیگذاریم. برای این کار به هوش مصنوعی تکیه میکنیم.»
استارتاپ NewDays از دادههای بیماران برای آموزش مدلهای خود استفاده میکند و همچنین از آنها برای ساختن حافظه ربات درباره علایق و روند پیشرفت هر بیمار بهره میبرد. کِلی میگوید برای اهداف آموزش مدل، هرگونه اشاره به هویت بیمار حذف میشود و این فرایند با HIPAA، قانون فدرال حفاظت از دادههای بیماران، مطابقت دارد.
خدمات این استارتاپ برای افرادی در ایالتهای کالیفرنیا، فلوریدا، نیویورک، تگزاس و واشینگتن زندگی میکنند در دسترس است؛ ایالتهایی که تیم عصبروانشناسان NewDays مجوز فعالیت در آنها را دارند.
نتایج یک مطالعه و بهبود شناختی بیماران
نتایج یک مطالعه اخیرِ این استارتاپ که در آن این شرکت طی پنج ماه وضعیت ۹ بیمار را پیگیری کرد، نشان داد که ۷ نفر از آنها بهبود شناختی داشتهاند و علائم اضطراب و افسردگی نیز در چند بیمار بهبود یافته است. «تیجی پیجن»، زنی ۸۲ ساله مبتلا به زوال عقل در نیوکاسلِ ایالت واشینگتن، از زمانی که در ماه اوت استفاده از سانی را آغاز کرده، در گفتوگو با خانوادهاش پرحرفتر و اجتماعیتر شده است.
اعضای خانواده پیجن متوجه شده بودند که او، که پیشتر متخصص آموزش خواندن در مدرسه بود، در دوران همهگیری کرونا کمتحرکتر و کمفعالتر شده است. سپس او حدود دو سال پیش، شروع به تکرار زیاد حرفهایش کرد. اکنون او با سانی تمرینهایی انجام میدهد که در آنها باید جملههای بههمریخته را مرتب کند و واژهها را در ترتیب درست قرار دهد. او همچنین دوست دارد با این ربات درباره «جینجر»، سگ دورگه هاوانیز-پودل خود، صحبت کند.
بازگشت تعامل به زندگی یک مادربزرگ
دختر او، «آندریا پیجن» میگوید پنج فرزندش هم از زمانی که مادربزرگشان صحبت با سانی را شروع کرده، متوجه این تغییر شدهاند. او میافزاید: «او دوباره خیلی تعاملی شده، درست مثل گذشته.»
یک کارآزمایی بالینی درباره روشی که بخشی از آن برای آموزش سانی به کار رفته، نتایج امیدوار کنندهای نشان داده است. این پژوهش با حمایت بیمارستان عمومی ماساچوست و به سرپرستی «هیروکو داج»، استاد نورولوژی دانشگاه هاروارد، بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱ انجام شد.
در این مطالعه، ۱۸۶ شرکت کننده ۷۵ ساله و بالاتر در پورتلندِ اورگن و دیترویت، به مدت شش ماه، هفتهای چهار بار در تماسهای ویدئویی نیمساعته با مصاحبهگران آموزش دیده شرکت کردند؛ سپس برای شش ماه دیگر، این تماسها به هفتهای دو بار کاهش یافت. این شرکتکنندگان در مقایسه با گروه کنترل، که فقط هفتهای یک بار تماسهای پیگیری دریافت میکردند، نمرات بالاتری در آزمونهای شناختی به دست آوردند. NewDays این روش را اقتباس کرد، اما بهجای مصاحبهگران آموزشدیده، از یک ربات هوش مصنوعی استفاده میکند.
«جوزف گاگلر»، مدیر مرکز سالمندی سالم و نوآوری در دانشگاه مینهسوتا، میگوید: «میتوانم ببینم که هوش مصنوعی، با در نظر گرفتن همه ملاحظات و محدودیتهایش، ظرفیت و پتانسیل دارد.» او میافزاید: «هوش مصنوعی میتواند مفید باشد، اما در عین حال نشان داده شده که ممکن است دچار توهمسازی شود، از چارچوبهای تعیینشدهاش فراتر برود و حتی وابستگیهای ناسالم ایجاد کند، در کنار نگرانیهای دیگر.» گاگلر هیچ وابستگیای به پژوهش هاروارد یا شرکت NewDays ندارد.
تأیید رویکرد مبتنی بر شواهد
او در پایان میگوید: «این رویکردی مبتنی بر شواهد است.»
پولسن، یک مهندس بازنشسته شبکه در دِموینِ ایالت واشینگتن، هفتهای یک بار به مرکز سالمندان میرود و میگوید جلساتش با سانی باعث شده هنگام گپوگفت با دوستانش اعتمادبهنفس بیشتری داشته باشد. همسرش میگوید او گاهی با این ربات بیشتر از خودش درد دل میکند، چون نگران نیست که رشته کلام از دستش در برود یا حرفهایش را تکرار کند.
او میگوید: «فرقی نمیکند چند بار یک داستان یکسان را برای سانی تعریف کند؛ انگار سانی هر بار آن را برای نخستین بار میشنود.»
این گزارش نخستین بار ۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، در روزنامه والاستریتژورنال چاپ شده است.
