شکست ایلان ماسک در پرونده شکایت ۱۵۰ میلیارددلاری علیه OpenAI

هیئت‌منصفه نه‌نفره، پس از کمتر از دو ساعت مشورت در دادگاه منطقه‌ای ایالات متحده در اوکلند کالیفرنیا، به این نتیجه رسیدند که ماسک نتوانسته است شکایت خود را در بازه زمانی تعیین‌شده توسط قانون به ثبت برساند. قاضی ناظر، «ایوان گونزالس راجرز» (Yvonne Gonzalez Rogers)، پس از تصمیم هیئت‌منصفه، ادعاهای ماسک را رد کرد.

وکیل ارشد ماسک بلافاصله اعلام کرد که این غول فناوری نسبت به تصمیم اتخاذشده درخواست تجدیدنظر خواهد داد، درحالی‌که وکلای OpenAI در راهروی بیرون سالن دادگاه با تبریک به یکدیگر جشن گرفتند. نه ماسک و نه آلتمن هنگام قرائت حکم در سالن دادگاه حضور نداشتند.

ماسک بلافاصله در پستی در شبکه‌های اجتماعی، به قاضی گونزالس راجرز حمله کرد و او را «یک قاضی کنشگر در اوکلند» خواند که «صرفاً از هیئت‌منصفه به‌عنوان پوششی» برای تصمیمی استفاده کرده است که «چنین رویه وحشتناکی را ایجاد می‌کند.»

این نتیجه، وضعیت موجود در رقابت سیلیکون‌ولی برای توسعه هوش مصنوعی را حفظ می‌کند و OpenAI جایگاه خود را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شرکت‌های صنعت فناوری تداوم می‌بخشد. این امر همچنین تلاش‌های ماسک برای فروپاشی سازمانی که خود در سال ۲۰۱۵ به تأسیس آن کمک کرده بود را خنثی کرد.

ایلان ماسک در طی این دادرسی، OpenAI، مدیرعامل آن آلتمن و رئیس آن گرگ براکمن (Greg Brockman) را متهم کرده بود که با الحاق یک شرکت تجاری به OpenAI که در ابتدا به‌عنوان یک سازمان غیرانتفاعی تأسیس شده بود و دریافت میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری از مایکروسافت، «یک مؤسسه خیریه را به سرقت برده‌اند». او همچنین آن‌ها را به ثروت‌اندوزی ناعادلانه از طریق این سازمان غیرانتفاعی متهم کرد.

بااین‌حال، شکایت ماسک در این دادگاه سه‌هفته‌ای با مانع قانونی بزرگی روبرو بود. هیئت‌منصفه باید تعیین می‌کرد که آیا او شکایت خود را در مهلت‌های قانونی (Statutes of limitations) ثبت کرده است یا خیر. در نهایت، اعضای هیئت‌منصفه به این مرحله نرسیدند که تصمیم بگیرند آیا OpenAI و مدیران آن در قبال ادعاهای خاص ماسک مقصر هستند یا خیر، زیرا به گفته آن‌ها، او شکایت خود را بسیار دیر ثبت کرده بود.

این نبرد دادگاهی، پرده از سال‌ها مانورهای پشت‌پرده و خصومت میان ماسک و آلتمن برداشت؛ کسی که OpenAI را با همراهی براکمن و گروهی از پژوهشگران هوش مصنوعی بنیان‌گذاری کرد.

شکست شکایت ماسک، یکی از آخرین موانع را برای عرضه اولیه سهام OpenAI برمی‌دارد؛ رویدادی که ممکن است در سال جاری رخ دهد و می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین عرضه‌های اولیه در تاریخ باشد. این امر همچنین جایگاه OpenAI را مانند نزدیک‌ترین رقیبش، یعنی آنتروپیک به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شرکت‌ها در عصر شکوفایی هوش مصنوعی تثبیت می‌کند.

 ماسک تقاضای ۱۵۰ میلیارد دلار غرامت کرده و خواهان اخراج آلتمن از هیئت‌مدیره OpenAI بود. او همچنین می‌خواست OpenAI اقدام خود مبنی بر تبدیل‌شدن به یک شرکت انتفاعی پیش از عرضه اولیه سهام را لغو کند. وی مایکروسافت را نیز به دلیل سرمایه‌گذاری‌هایش در OpenAI به این پرونده اضافه کرد. مایکروسافت در بیانیه‌ای اعلام کرد: «حقایق و جدول زمانی در این پرونده مدت‌هاست که روشن است و ما از تصمیم هیئت‌منصفه مبنی بر رد این ادعاها به دلیل خارج از موعد بودن استقبال می‌کنیم.»

این تصمیم، حرف آخر در این دادگاه غیرمعمول نبود؛ هیئت‌منصفه صرفاً در جایگاه «مشاور» برای قاضی گونزالس راجرز عمل می‌کرد و او همچنان می‌توانست علیه OpenAI رأی دهد. درحالی‌که اعضای هیئت‌منصفه در حال مشورت بودند، او به استدلال‌های وکلای دادگستری در مورد مسائل مربوط به خسارات و راهکارها گوش داد.

اما پس از رأی سریع هیئت‌منصفه، قاضی نیز فوراً با آن موافقت کرد. «مارک توبروف» (Marc Toberoff)، یکی از وکلای ماسک، تنها با یک کلمه در مورد این تصمیم اظهارنظر کرد: «تجدیدنظر» (Appeal).

در پست دیگری در شبکه‌های اجتماعی، ماسک ادعایی را که در جایگاه شهود مطرح کرده بود تکرار کرد: اینکه OpenAI «یک مؤسسه خیریه را به سرقت برده» و تنها به دلیل زمان‌بندی ثبت شکایت موفق به فرار از عواقب آن شده است. ماسک نوشت: «در خصوص پرونده OpenAI، قاضی و هیئت‌منصفه هرگز به ماهیت پرونده رسیدگی نکردند، بلکه صرفاً بر اساس یک مسئله فنی مربوط به تقویم رأی دادند. برای هیچ‌کس که این پرونده را با جزئیات دنبال می‌کند جای تردید نیست که آلتمن و براکمن در واقع با سرقت یک مؤسسه خیریه خود را ثروتمند کرده‌اند. تنها سؤال این است که آن‌ها چه زمانی این کار را انجام دادند!»

در بیرون دادگاه، «ویلیام ساویت» (William Savitt)، وکیل ارشد OpenAI گفت که از این رأی «بسیار خرسند» است و از هیئت‌منصفه تشکر کرد. ساویت اظهار داشت که این رأی سریع «غیرمعمول» بود، اما او معتقد بود که OpenAI دفاعیات قدرتمندی داشته است.

درحالی‌که آلتمن و براکمن در بیشتر جلسات دادگاه حضور داشتند، ماسک تنها برای شهادت خود در ابتدای کار حاضر شد. هفته گذشته، درحالی‌که شهادت‌ها روبه‌پایان بود، ماسک همراه با رئیس‌جمهور ترامپ به چین سفر کرد؛ باوجوداینکه ممکن بود دوباره به جایگاه شهود فراخوانده شود.

بسیاری از کارشناسان حقوقی از اینکه شکایت ماسک حتی به مرحله دادگاه رسیده بود شگفت‌زده شدند. سال گذشته، دادستان‌های کل در کالیفرنیا (جایی که OpenAI دفتر مرکزی خود را در آن قرار داده است) و دلاور (جایی که قانوناً در آن ثبت شده است) تغییر ساختار OpenAI به یک شرکت انتفاعی سنتی را تأیید کردند.

 ماسک بزرگ‌ترین سرمایه‌گذار اولیه OpenAI بود، اما کمتر از سه سال بعد، در سال ۲۰۱۸، پس از یک جنگ قدرت با آلتمن از آن جدا شد. ازآنجایی‌که او سال‌ها پیش‌ازاین سازمان هوش مصنوعی خارج شده بود، کارشناسان حقوقی این پرسش را مطرح کردند که آیا وی اصلاً جایگاه قانونی برای طرح شکایت را داشته است یا خیر.

پس از خروج ماسک، آلتمن یک شرکت انتفاعی را به OpenAI ضمیمه کرد و شروع به جذب سرمایه از مایکروسافت و سایر سرمایه‌گذاران نمود. از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳، مایکروسافت بیش از ۱۳ میلیارد دلار در این شرکت سرمایه‌گذاری کرد.

در شکایت ماسک ادعا شده بود که OpenAI از طریق مشارکت تجاری این استارتاپ با مایکروسافت، مأموریت اصلی خود مبنی بر توسعه هوش مصنوعی برای منفعت بشریت را رها کرده است.

وکلای ماسک استدلال کردند که او برای اولین‌بار در پاییز ۲۰۲۲، زمانی که یک مقاله خبری مبنی بر سرمایه‌گذاری ۱۰ میلیارددلاری مایکروسافت در OpenAI را خواند، متوجه این نقض عهد شد. پس از خواندن این مقاله، ماسک به آلتمن پیام داد و این توافق را یک «فریب‌کاری» (Bait and switch) خواند.

اما وکلای OpenAI نشان دادند که وقتی ماسک هنوز در سال ۲۰۱۷ در OpenAI حضور داشت، بارها تلاش کرد تا این آزمایشگاه را به یک شرکت انتفاعی تبدیل کند؛ از جمله تلاشی برای ادغام OpenAI در شرکت خودروهای الکتریکی خود، یعنی تسلا (Tesla). آن‌ها استدلال کردند که ماسک تنها پس از آنکه OpenAI با انتشار ChatGPT به موفقیت چشمگیری دست یافت، اقدام به شکایت کرده است.

در بیانیه‌های آغازین، ساویت، وکیل OpenAI، شکایت ماسک را مصداق «حسادت» (Sour grapes) خواند. وی بیان کرد که سازمان غیرانتفاعی OpenAI هنوز پابرجاست، شرکت انتفاعی را کنترل می‌کند و اکنون دارای دارایی‌هایی بالغ بر ۲۰۰ میلیارد دلار است.

کارشناسان حقوقی در این باره که آیا قاضی حتی در صورت پیروزی ماسک دستور به تغییر ساختار شرکتی OpenAI می‌داد یا خیر، ابراز تردید کردند؛ چرا که دادستان‌های کل کالیفرنیا و دلاور آن را تأیید کرده بودند. «تره لاول» (Tre Lovell)، وکیل رسانه و کسب‌وکار در لس‌آنجلس، گفت: «دادگاه واقعاً قرار نیست در میانه حاکمیت شرکتی دخالت کند. من تصور نمی‌کنم که قاضی مدیرعامل را اخراج کند و این شرکت را تغییر ساختار دهد، به‌ویژه در آستانه عرضه عمومی سهام آن‌ها و احتمال تبدیل‌شدنشان به یکی از ارزشمندترین شرکت‌های تاریخ.»

یک بخش نهایی از دادگاه هنوز حل‌وفصل‌نشده باقی ماند. ماسک همچنین ادعاهای ضدانحصاری علیه OpenAI و مایکروسافت مطرح کرد. قاضی گونزالس راجرز پیش‌تر گفته بود که باتوجه‌به رقابت تهاجمی در بازار هوش مصنوعی، نسبت به این ادعاها تردید دارد، اما هنوز در مورد آن‌ها حکمی صادر نکرده است.