پنج نکته کلیدی از دادگاه پرماجرای ایلان ماسک در برابر OpenAI
سید محمدجواد فیاض
- ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵
هیئتمنصفه در کمتر از دو ساعت به این نتیجه رسید که ماسک برای طرح دعوا بیش از حد تعلل کرده است. بااینحال، شهادتهای ارائهشده در طول سه هفته همچنان روشنگر بود.
به گزارش نیویورکتایمز، صبح روز دوشنبه، یک هیئتمنصفه نُهنفره بهاتفاق آرا شکایت ۱۵۰ میلیارددلاری ایلان ماسک علیه استارتاپ هوش مصنوعی OpenAI را رد کرد. پس از کمتر از دو ساعت مداقه، اعضای هیئتمنصفه تصمیم گرفتند که ماسک در بازه زمانی مقرر در قانون طرح دعوا نکرده است. سپس قاضی شکایت این غول فناوری علیه OpenAI را که وی در سال ۲۰۱۵ بهعنوان یک سازمان غیرانتفاعی به تأسیس آن کمک کرده بود، رد کرد.
چرا شکایت؟
در این شکایت ادعا شده بود که پس از خروج ماسک از این آزمایشگاه تحقیقاتی هوش مصنوعی در سال ۲۰۱۷، سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI و گرگ براکمن، رئیس آن، با ترجیحدادن سود بر منافع عمومی، مأموریت غیرانتفاعی سازمان را رها کردهاند. در همان سالی که ماسک سازمان را ترک کرد، آلتمن یک شرکت تجاری را به این سازمان غیرانتفاعی الحاق کرد و شروع به جذب میلیاردها دلار از سرمایهگذارانی مانند مایکروسافت کرد. ارزش OpenAI اکنون ۷۳۰ میلیارد دلار برآورد میشود و انتظار میرود که احتمالاً در همین سال جاری عرضه اولیه عمومی داشته باشد. اما تنها چیزی که هیئتمنصفه واقعاً در مورد آن تصمیم گرفت این بود که ماسک برای ثبت شکایت خود بیش از حد منتظر مانده است. ادعاهای او بلاتکلیف روی میز باقی ماند.
علاوه بر یک درس مهم در مورد خطرات تعلل، نیویورکتایمز به پنج نکته کلیدی از این محاکمه سههفتهای اشاره میکند.
ایلان ماسک همچنان مصمم است تا OpenAI را به زیر بکشد
پس از صدور حکم هیئتمنصفه، وکلای ماسک اعلام کردند که او قصد دارد درخواست تجدیدنظر دهد. ماسک مدتهاست که چه در دادگاه و چه در خارج از آن استدلال میکند که OpenAI با رهاکردن مأموریت غیرانتفاعی خود، آینده بشریت را به خطر انداخته است. همچنین، شکایات او از آلتمن و براکمن کاملاً شخصی است. ۲ روز پیش از آغاز محاکمه، ماسک پیامکی به براکمن ارسال کرد و پرسید که آیا او تمایلی به حلوفصل پرونده (مصالحه) دارد یا خیر. زمانی که براکمن پیشنهاد کرد که هر دو طرف از ادعاهای خود دست بکشند، ماسک با پیامی تند به براکمن و آلتمن حمله کرد. بر اساس سندی که در دادگاه ثبت شده است، او نوشت: «تا پایان این هفته، تو و سم منفورترین مردان آمریکا خواهید بود. اگر اصرار دارید، همینطور هم خواهد شد.»
اما پرونده ماسک با یک مانع حقوقی بلند مواجه بود
هنگامی که ماسک شکایت خود را ثبت کرد، بسیاری از کارشناسان حقوقی شایستگیهای آن را زیر سؤال بردند و بسیاری تردید داشتند که این پرونده اصلاً به مرحله محاکمه برسد.
«دوروتی لوند» (Dorothy Lund)، استاد حقوق دانشگاه کلمبیا که در زمینه حقوق شرکتها تخصص دارد گفت: «من شگفتزده شدم که به این مرحله رسیدیم.» او بیان کرد که این پرونده در ایالت دلاور (جایی که OpenAI بهصورت قانونی ثبت شده است) که معمولاً رویکرد سختگیرانهتری نسبت به حقوق شرکتها دارد، هرگز به محاکمه نمیرسید.
روز دوشنبه، تصمیم هیئتمنصفه همچنین نشان داد که ماسک با مشکل بزرگی در خصوص قانون مرور زمان (Statute of limitations) مواجه است که برای این پرونده ۳ سال بود. او از اوایل سال ۲۰۲۰ شروع به شکایت علنی در مورد رفتار OpenAI کرد، اما تا سال ۲۰۲۴ شکایتی را ثبت نکرد.
ماسک میخواهد کنترل رقابت در حوزه هوش مصنوعی را در دست بگیرد
شواهد ارائهشده در دادگاه نشان داد که ماسک در سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ قصد داشت OpenAI را در شرکت خودروهای الکتریکی خود، یعنی تسلا (Tesla)، ادغام کند. او همچنین در همان زمان یک پژوهشگر مهم را از OpenAI جذب کرد و امیدوار بود که محققان دیگری را نیز به تیم خود بیاورد.
این امر میتواند درخواست تجدیدنظر او در مورد حکم دادگاه را تضعیف کند. وکلای OpenAI استدلال کردهاند که ماسک از تبدیلشدن OpenAI به یک شرکت انتفاعی شکایت دارد، درحالیکه خودش میخواست در سال ۲۰۱۷ دقیقاً همین کار را انجام دهد.
اما تلاشهای او برای ادغام تسلا و OpenAI، نشاندهنده جاهطلبی عظیم او در حوزه هوش مصنوعی نیز هست. اگرچه او شکایت کرده است که OpenAI یک مسابقه خطرناک در زمینه هوش مصنوعی ایجاد کرده است، اما خودش بهشدت میخواهد بخشی از این رقابت باشد و این موضوع برای مدت طولانی صادق بوده است.
او اخیراً استارتاپ هوش مصنوعی خود، xAI را در شرکت فضایی خود، SpaceX ادغام کرد. SpaceX در حال آمادهسازی برای عرضه اولیه عمومی سهام خود در والاستریت است، رویدادی که میتواند ارزش این شرکت را به ۱.۵ تریلیون دلار برساند.
سم آلتمن با مشکل اعتبار مواجه است
دو هفته پیش از آغاز محاکمه، نشریه نیویورکر مقالهای ۱۶ هزار کلمهای با این تیتر منتشر کرد: «ممکن است سم آلتمن آینده ما را کنترل کند، آیا میتوان به او اعتماد کرد؟» و زمانی که محاکمه در جریان بود، وکلای ماسک سه هفته زمان صرف کردند تا اعتبار آلتمن را تضعیف کنند.
زمانی که آلتمن در جایگاه شهود بود، «استیو مولو» (Steve Molo)، وکیل ارشد ماسک بارها از او پرسید که آیا وی فردی قابلاعتماد است یا خیر. مولو از آلتمن پرسید: «آیا شما فردی هستید که صرفاً چیزهایی را به مردم میگویید که دوست دارند بشنوند، چه آن چیزها حقیقت داشته باشند و چه نداشته باشند؟»
در طول استدلالهای پایانی، مولو با یک استعاره فراگیر به آلتمن حمله کرد. مولو به اعضای هیئتمنصفه گفت: «تصور کنید که در حال پیادهروی هستید و به یکی از آن پلهای چوبی میرسید که در مسیرها میبینید و این پل روی یک دره عمیق قرار دارد. رودخانهای در فاصله ۱۰۰ فوتی زیر آن جریان دارد و کمی ترسناک به نظر میرسد، اما زنی که در ورودی پل ایستاده است میگوید: نگران نباشید، این پل بر اساس نسخه سم آلتمن از حقیقت ساخته شده است. آیا از آن پل عبور میکردید؟ فکر نمیکنم افراد زیادی این کار را بکنند.»
شکایت ماسک از سد هیئتمنصفه عبور نکرد، اما باتوجهبه توجه گسترده رسانهها به این محاکمه، او موفق شد تا سؤالات و ابهاماتی را در مورد شخصیت آلتمن در افکار عمومی مطرح کند.
رقابت در زمینه هوش مصنوعی با سرعت ادامه خواهد یافت
اگر شکایت ماسک موفقیتآمیز میبود، او ضربه بسیار سنگینی به OpenAI وارد میکرد. او درخواست ۱۵۰ میلیارد دلار خسارت کرده بود و میخواست که آلتمن از هیئتمدیره OpenAI اخراج شود. او همچنین میخواست که OpenAI اقدامی را که برای تبدیلشدن به یک شرکت انتفاعی پیش از عرضه اولیه عمومی انجام داده بود، لغو کند.
این اتفاقات میتوانست مسیر رقابت در حوزه هوش مصنوعی را بهکلی تغییر دهد. اما اکنون OpenAI آزاد است تا در این رقابت با قدرت بهپیش برود، درحالیکه گروهی از رقبای سرسخت دیگر از جمله آنتروپیک، گوگل و متا را به چالش میکشد.
