فراتر از کارخانه هوش مصنوعی؛ نقشه راه ترکیه برای دستیابی به مزیت صنعتی نوین
تیم تحریریه
- ۲۰ شهریور ۱۴۰۵
به گزارش هوشیو از جیتکس ۲۰۲۶ ترکیه، در نشست تخصصی «فراتر از کارخانه هوش مصنوعی؛ مزیت صنعتی بعدی چیست؟» که در صحنه اصلی (Main Stage) رویداد جیتکس ۲۰۲۶ در تاریخ ۹ سپتامبر ۲۰۲۶ برگزار شد، ابعاد تحول صنعتی و نحوه گذر صنایع از پروژههای آزمایشی به پیادهسازی مقیاسپذیر هوش مصنوعی مورد بررسی قرار گرفت. این پنل با اجرای «آماندیپ بهانگو» (Amandeep Bhangu)، مجری و مربی رسانهای از لندن، و سخنرانی «افه اردم» (Efe Erdem)، مدیرعامل مرکز فناوری MEXT ترکیه برگزار گردید.
ارزیابی آمادگی هوش مصنوعی در صنایع تولیدی ترکیه
به گزارش خبرنگار هوشیو، «افه اردم» با اشاره به سابقه ۶ ساله مرکز فناوری MEXT که توسط انجمن غیرانتفاعی کارفرمایان در ترکیه تاسیس شده است، اعلام کرد که این مرکز تا کنون به بیش از ۱,۰۰۰ شرکت صنعتی در ۱۵ بخش مختلف تولیدی خدمات مشاورهای و ارتقای مهارت ارائه داده و بیش از ۴۰,۰۰۰ نیروی کار را آموزش داده است.
وی با مقایسه بخش تولید با صنایعی مانند بانکداری و تجارت الکترونیک خاطرنشان کرد که صنعت تولید در مرحله متفاوتی از آمادگی قرار دارد. بر اساس ابزار تشخیصی اختصاصی AI Explore که ۱۸ بعد مختلف را در بیش از ۲۰۰ شرکت تولیدی ارزیابی کرده است، سطح بلوغ هوش مصنوعی در صنایع تولیدی ترکیه بهطور متوسط در سطح ۲ از ۵ سطح در حال ظهور یا (Emerging) ارزیابی شده است. این سطح نشان میدهد که استفاده از هوش مصنوعی محدود به پروژههای آزمایشی پراکنده در بخشهای مختلف شرکتها است و هنوز به نتایج سودآور و ملموس تجاری منجر نشده است.
۳ استراتژی شرکتهای موفق در مقیاسپذیری هوش مصنوعی
بر اساس تحلیلهای مرکز MEXT، بیش از ۷۰ درصد از مدیران ارشد، چالش مهارتها و توانمندیهای نیروی انسانی را اصلیترین مانع در مسیر گسترش هوش مصنوعی میدانند. با این حال، شرکتهایی که توانستهاند هوش مصنوعی را در سطح کارخانه مقیاسپذیر کنند، سه راهکار کلیدی را به کار گرفتهاند:
- بازطراحی کامل و فراگیر فرایندها: به جای اضافه کردن هوش مصنوعی به عنوان یک لایه سطحی، فرایندهای کاریِ دارای بیشترین ارزش تجاری بهصورت سرتاسری (End-to-End) بازطراحی میشوند.
- مدیریت هوش مصنوعی با نگاه سود و زیان (P&L): هوش مصنوعی نه به عنوان یک پروژه صرفاً فناوری، بلکه به عنوان یک مسئله مرتبط با سود و زیان شرکت مدیریت شده و میان بخشهای فناوری اطلاعات، فرایند و امنیت هماهنگی کامل ایجاد میشود.
- برنامهریزی پیشدستانه برای مقیاسپذیری: از همان فاز پایلوت، زیرساخت داده، معماری مدل و نحوه مدیریت آن برای آینده پیشبینی میشود. (بهعنوان نمونه، یک کارخانه آلمانی تجهیزات علوم زیستی توانست طی ۴ ماه، سامانه بینایی ماشین را در بیش از ۶۰ خط تولید پیادهسازی و یکپارچه کند).
هوش مصنوعی عاملیتدار (Agentic AI) و سطوح چهارگانه کنترل انسانی
در بخش دیگری از این نشست، مدیرعامل MEXT بر اهمیت ایمنی و قابلیت اطمینان در محیطهای صنعتی تاکید کرد و آن را تفاوت اصلی صنعت تولید با سایر بخشها دانست. وی با ذکر مثالی واقعی از اکوسیستم ترکیه توضیح داد که یک بنگاه کوچک و متوسط (SME) توانست تنها در ظرف ۱ روز با بهکارگیری ۲ ایجنت هوش مصنوعی برای تحلیل نقشههای فنی و استخراج قیمتگذاری، زمان پاسخدهی به سفارشهای مشتریان را از چند روز به چند دقیقه کاهش دهد.
وی بر لزوم تعریف ۴ سطح از اختیارات (Authority Levels) برای ایجنتهای هوش مصنوعی تاکید نمود:
- مشاهده فرایند (Observe)
- ارائه پیشنهاد به کاربر (Recommendation)
- آمادهسازی اسناد و پیشنویسها (Prepare)
- عملیات نیمهخودکار با تایید صریح انسانی (Semi-autonomous)
واقعیت رباتهای انساننما و نقش دوقلوهای دیجیتال
افه اردم با اشاره به موج تبلیغاتی رباتهای انساننما (Humanoids) در شبکههای اجتماعی تصریح کرد که ورود گسترده این رباتها به کف کارخانهها در آینده نزدیک اتفاق نخواهد افتاد. وی تاکید کرد که صنعت تولید به خودمختاری انعطافپذیر و سازگار نیاز دارد و شبیهسازیهای دقیق در قالب دوقلوهای دیجیتال (Digital Twins) و آزمایشگاههای کنترل کیفیت (مانند آزمایشگاه RoboGip در آلمان به مساحت ۳,۰۰۰ متر مربع) گام ضروری پیش از ورود این فناوریها به خطوط تولید است.
چشمانداز ملی: ترکیه به عنوان تولیدکننده و صادرکننده هوش مصنوعی صنعتی
در پایان این نشست، اردم با اشاره به سند اقدام ملی هوش مصنوعی ارائه شده توسط وزارت صنعت و فناوری ترکیه و ترکیب آن با دانش تخصصی صنعتی (Domain Know-how) و سرعت بالای پیادهسازی در ترکیه تاکید کرد که این کشور شانس بالایی برای جهش صنعتی دارد. وی ابراز امیدواری کرد که ترکیه نه تنها به عنوان یک مصرفکننده، بلکه به عنوان کشوری تولیدکننده، توسعهدهنده و صادرکننده راهکارهای هوش مصنوعی صنعتی در جهان نقشآفرینی کند.
