مسائل واقعی صنعت، به میدان رقابت هوش مصنوعی آمدند

رویکرد جدید پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات در حوزه هوش مصنوعی بر ایجاد ارتباط میان صنعت، دانشگاه، شرکت‌های فناور، صاحبان داده و متخصصان هوش مصنوعی متمرکز شده است. در این مدل، به جای تعریف پروژه‌های صرفاً پژوهشی، مسائل واقعی سازمان‌ها و شرکت‌ها دریافت و پس از تبدیل‌شدن به مسئله‌ای استاندارد و قابل ارزیابی، در اختیار تیم‌های تخصصی قرار می‌گیرد.

رویداد ایران AI ۱۴۰۵

در همین چارچوب، رویداد «ایران AI ۱۴۰۵» با تمرکز بر حل پنج مسئله واقعی صنعتی برگزار شد. در این رویداد ۲۰۸ تیم ثبت‌نام کردند و ۵۱ تیم موفق شدند خروجی قابل ارزیابی ارائه دهند. مجموعاً حدود ۱۷۰۰ ارسال در جریان رقابت‌ها ثبت شد.

یکی از مسائل این رویداد، استخراج روابط میان اشخاص و شرکت‌ها از متون روزنامه رسمی بود. هدف این مسئله، تبدیل اطلاعات حقوقی موجود در اسناد به ساختارهای گرافی و قابل استفاده برای تحلیل ارتباطات میان اشخاص و کسب‌وکارها بود.

تشخیص کاداستر از تصاویر ماهواره‌ای یکی دیگر از چالش‌ها بود که در آن تیم‌ها باید با استفاده از روش‌های هوش مصنوعی، قطعات زمین‌های کشاورزی و نوع کشت را از تصاویر ماهواره‌ای با دقت بالاتر تفکیک می‌کردند.

در حوزه صنعت نفت و گاز نیز مسئله تشخیص خرابی تجهیزات از داده‌های ارتعاشی تعریف شد. داده‌های واقعی مربوط به یک‌سال فعالیت پنج الکتروفن در اختیار تیم‌ها قرار گرفت تا مدل‌های هوش مصنوعی بتوانند نوع خرابی تجهیزات را شناسایی کنند.

دو مسئله دیگر نیز به بهینه‌سازی کمپین‌های فروشگاهی و تخصیص بهینه منابع در زنجیره تأمین اختصاص داشت. برای این پنج مسئله در مجموع حدود ۸۰۰ میلیون تومان جایزه نقدی در نظر گرفته شد. همچنین قرار است تیم‌های برتر از زیرساخت‌های پردازشی رایگان بهره‌مند شوند و راهکارهای منتخب در قالب مقاله علمی نیز منتشر شوند.

عبور از مسابقه؛ هدف، استقرار راهکارها در صنعت

یکی از محورهای اصلی این رویدادها، صرفاً انتخاب یک مدل با بالاترین امتیاز نیست. مسئولان آزمایشگاه هوش مصنوعی پژوهشگاه تأکید دارند که راهکارهای برتر باید در نهایت به سازمان یا شرکتی که مسئله را مطرح کرده بازگردند و در محیط واقعی مورد استفاده قرار گیرند.

به گفته مسئولان این مرکز، در مرحله بعد مذاکرات با صاحبان مسائل برای عملیاتی‌کردن راهکارهای منتخب انجام خواهد شد.

آزمایشگاه هوش مصنوعی؛ ارزیابی قبل از تجاری‌سازی

در کنار رویدادهای مسئله‌محور، آزمایشگاه هوش مصنوعی پژوهشگاه نیز مسئول ارزیابی و استانداردسازی محصولات و خدمات هوش مصنوعی است. این آزمایشگاه برای محصولات بالغ، فرآیندهایی مانند ایجاد بنچمارک، ارزیابی عملکرد و ارائه گزارش نقاط قوت و ضعف را دنبال می‌کند.

در مدل دیگر، مسئله هنوز به محصول تبدیل نشده است؛ در این حالت، مسئله در آزمایشگاه فرموله می‌شود، داده و معیار ارزیابی برای آن تعریف می‌شود و سپس در قالب یک رقابت در اختیار جامعه پژوهشی و شرکت‌های فناور قرار می‌گیرد.

حرکت به سمت بازارگاه خدمات هوش مصنوعی

پژوهشگاه همچنین در حال توسعه بازارگاهی برای خدمات هوش مصنوعی است؛ بستری که قرار است بازیگران مختلف زنجیره توسعه مدل، از تأمین‌کنندگان داده و دانش تخصصی گرفته تا توسعه‌دهندگان مدل و تأمین‌کنندگان زیرساخت را در کنار یکدیگر قرار دهد.

در این مدل، یک شرکت می‌تواند داده در اختیار داشته باشد، شرکت دیگری تخصص حوزه‌ای یا دانش فنی ارائه کند و مجموعه‌ای دیگر زیرساخت پردازشی فراهم کند. در نهایت، پس از توسعه و درآمدزایی محصول، منافع میان بازیگران زنجیره تقسیم خواهد شد.

۲۰۸ تیم و ۱۷۰۰ ارسال؛ گام بعدی در حوزه سلامت

پس از رویداد «ایران AI ۱۴۰۵»، پژوهشگاه قصد دارد در آذرماه رویداد مسئله‌محور دیگری را در حوزه سلامت برگزار کند. در همکاری با بیمارستان سینا، از میان حدود ۱۵ مسئله اولیه، چهار مسئله دارای داده و معیارهای مناسب برای رقابت انتخاب شده‌اند.

برای این مسائل، داده‌های پزشکی از جمله تصاویر «MRI» و «CT» تهیه و با همکاری متخصصان پزشکی برچسب‌گذاری شده‌اند. مسابقه این رویداد قرار است در هفته نخست آذر برگزار شود و اختتامیه آن نیز ۲۴ آذرماه در بیمارستان سینا برگزار خواهد شد. برای این رویداد نیز ۸۰۰ میلیون تومان جایزه نقدی در نظر گرفته شده است.

رویکرد مسئله‌محور پژوهشگاه در نهایت بر یک ایده استوار است: شرکت‌ها و سازمان‌ها به جای آنکه تمام ظرفیت فنی مورد نیاز برای حل یک مسئله را در داخل مجموعه خود ایجاد کنند، می‌توانند مسئله و داده مناسب را در اختیار یک شبکه گسترده از پژوهشگران و شرکت‌های متخصص قرار دهند و از ظرفیت رقابتی اکوسیستم هوش مصنوعی برای رسیدن به راهکار استفاده کنند.