استفاده هوش مصنوعی برای انتخاب دقیقتر جنینها در روند IVF
جنینشناس هوش مصنوعی
«کلاوس ویمر» (Klaus Wiemer)، جنینشناس باسابقه و مدیر آزمایشگاه IVF، معتقد است که هوش مصنوعی میتواند با پیشبینی سلامت جنین در زمان واقعی، مسیرهای تازهای برای افزایش بهرهوری در آزمایشگاه بگشاید.
جنینشناسان، دانشمندانی هستند که در پشتصحنه فرایند لقاح مصنوعی (IVF) فعالیت میکنند. آنها بر رشد و انتخاب جنینها نظارت دارند، آنها را برای انتقال آماده میکنند و محیط آزمایشگاه را مناسبسازی میکنند. این متخصصان برای چندین دهه بخش حیاتی در درمانهای IVF بودهاند، اما در سالهای اخیر با افزایش چشمگیر تقاضا برای درمان ناباروری، کارشان بسیار فشردهتر شده است و کلینیکها برای پاسخگویی به این نیاز با دشواری مواجهاند. ایالات متحده در حال حاضر با کمبود بحرانی جنینشناسان و مشاوران ژنتیک روبهرو است.
ویمر مدیر علمی ارشد و مسئول امور بالینی شرکت Fairtility است؛ شرکتی که از هوش مصنوعی برای شناسایی قابلیت زیستی تخمکها و جنینها پیش از آغاز فرایند IVF استفاده میکند. الگوریتم این شرکت با نام CHLOE (مخفف Cultivating Human Life through Optimal Embryos به معنی پرورش زندگی انسانی از طریق بهینهسازی جنینها) بر اساس میلیونها داده و نتایج مربوط به جنینها آموزش دیده است و میتواند در کوتاهترین زمان ممکن از میان جنینهای یک بیمار، آنهایی که بالاترین پتانسیل برای لانهگزینی (implantation) موفق دارند را شناسایی کند. به گفته Fairtility، این فناوری میتواند زمان دستیابی به بارداری و تولد را بهبود بخشد. اگرچه تا امروز کارایی آن فقط بهصورت بازنگرانه آزمایش شده است، اما CHLOE نخستین و تنها ابزار هوش مصنوعی موردتأیید سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای ارزیابی جنین محسوب میشود.

وقتی یک بیمار تحت درمان IVF قرار میگیرد، هدف تولید جنینهای ژنتیکی سالم است. جنینشناسان از هر جنین نمونهبرداری کرده و سلولها را برای آزمایش ژنتیکی به مراکز دیگر میفرستند. نتایج این نمونهبرداری ممکن است تا دو هفته زمان ببرد و هزاران دلار به هزینه درمان اضافه کند. علاوه بر این، غربالگری صرفاً نشان میدهد که جنین دارای تعداد درستی از کروموزومهاست؛ اما این عدد لزوماً بیانگر سلامت کلی جنین نیست. ویمر میگوید: «جنین تنها یک کارکرد اصلی دارد، و آن تقسیم سلولی است. میلیونها داده درباره نحوه تقسیم سلولها، ویژگیهای تقسیم، اندازه و مساحت توده سلولی درونی و تعداد دفعات انقباض لایه تروفکتودرم (بخشی که بعدها به جفت تبدیل میشود) وجود دارد.»
مدل هوش مصنوعی این امکان را فراهم میکند که گروهی از جنینها بهصورت پیوسته با ویژگیهای بهینه در هر مرحله از رشد مقایسه شوند. ویمر توضیح میدهد: «سؤالی که CHLOE به آن پاسخ میدهد این است که این جنین چقدر خوب رشد کرده است و آیا تمام مؤلفههای لازم برای یک لانهگزینی سالم را دارد یا نه؟» CHLOE در نهایت امتیاز هوش مصنوعیای تولید میکند که بازتابدهنده تمام تحلیلهای انجامشده بر یک جنین است. ویمر میگوید در آیندهای نزدیک، کاهش درصد جنینهای غیرطبیعی که در کلینیکهای IVF به بیماران منتقل میشوند، دیگر نیازی به نمونهبرداری نخواهد داشت و: «هر آزمایشگاه جنینشناسی به طور خودکار ارزیابیهای مربوط به رشد جنین را انجام خواهد داد.»
ویمر که کار خود را در حوزه علوم دامی آغاز کرده، میگوید تفاوت میان جنینشناسی حیوانی و انسانی در حجم گسترده کارهای اداری است و میافزاید: «جنینشناسان حدود ۴۰ درصد از زمان خود را صرف کارهایی میکنند که به خودِ علم جنینشناسی ارتباطی ندارد. هوش مصنوعی به ما کمک میکند تا این حوزه را از شلوغی و وظایف حاشیهای پاکسازی کنیم و دوباره به دانشمندانی واقعی تبدیل شویم.» این تحول به آن معناست که جنینشناسان زمان بیشتری صرف مطالعه دقیق جنینها، اطمینان از رشد طبیعی آنها و استفاده از دادههای جدید برای انتخاب بهتر جنینهای مناسب انتقال خواهند کرد. ویمر میگوید: «CHLOE مانند یک دستیار مجازی در آزمایشگاه است که به انتخاب جنین کمک میکند، شرایط بهینه را تضمین میکند و گزارشهایی برای بیماران و کارکنان بالینی ارسال میکند. مطالعه دادهها و مشاهده عواملی که بر رشد جنین تأثیر میگذارند، فوقالعاده رضایتبخش است؛ بهویژه وقتی در نظر بگیریم که چنین قابلیتی تا چند سال پیش اصلاً وجود نداشت.»
گزارش حاضر در نسخه November December 2025 نشریه MIT Technology Review منتشر شده است.