بازآرایی مدیریت در ساختار هوش مصنوعی گوگل

گوگل در تازه‌ترین تغییرات ساختاری خود در حوزه هوش مصنوعی اعلام کرد که «دمیس هاسابیس» از سمت مدیرعاملی Google DeepMind کناره‌گیری می‌کند و به‌عنوان رئیس (Chairman) این واحد فعالیت خواهد کرد. هم‌زمان، «جف دین» (Jeff Dean)، دانشمند ارشد هوش مصنوعی گوگل پس از ۲۷ سال این شرکت را ترک می‌کند تا یک شرکت مستقل جدید در حوزه هوش مصنوعی برای علم و مهندسی راه‌اندازی کند؛ شرکتی که گوگل در آن سرمایه‌گذاری خواهد کرد.

جابه‌جایی و خداحافظی

این تغییرات در شرایطی رخ می‌دهد که سازمان هوش مصنوعی گوگل در حال بازطراحی ساختار خود برای افزایش توان رقابتی با رقبایی مانند OpenAI و آنتروپیک و حتی رقبای متن‌باز چینی است. طی ماه‌های اخیر، مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی با سرعت زیادی توسعه یافته‌اند و گوگل تلاش می‌کند جایگاه خود را در رقابت ساخت مدل‌های مرزی حفظ کند.

بر اساس این تغییرات، هاسابیس علاوه بر نقش جدید خود در Google DeepMind، عنوان دانشمند ارشد شرکت مادر گوگل، آلفابت (Alphabet) را نیز دریافت خواهد کرد. او همچنان مدیریت Isomorphic Labs، شرکت زیرمجموعه گوگل در حوزه کشف دارو با کمک هوش مصنوعی را نیز بر عهده خواهد داشت.

«کورای کاووکچواوغلو» (Koray Kavukcuoglu)، مدیر ارشد فناوری فعلی DeepMind، به‌عنوان معاون ارشد این واحد منصوب می‌شود و مستقیماً به «ساندار پیچای» (Sundar Pichai)، مدیرعامل گوگل، گزارش خواهد داد. او مسئول هدایت مسیر توسعه مدل‌های آینده Gemini خواهد بود.

جف دین، یکی از چهره‌های تأثیرگذار در تاریخ فنی گوگل و از پیشگامان هوش مصنوعی، پس از ۲۷ سال حضور در این شرکت تصمیم گرفته است فعالیت جدیدی را آغاز کند. او به همراه «سانجای گمات» (Sanjay Ghemawat)، از اعضای ارشد گوگل، شرکت جدیدی با نام Discovery Loop راه‌اندازی می‌کند. این شرکت به شکل یک «شرکت عام‌المنفعه» (Public Benefit Corporation) فعالیت خواهد کرد و تمرکز آن توسعه هوش مصنوعی برای پیشرفت‌های علمی و مهندسی است. گوگل علاوه بر سرمایه‌گذاری در این شرکت، ارائه‌دهنده خدمات زیرساخت ابری آن نیز خواهد بود. ساندار پیچای درباره خروج دین اعلام کرد که این جدایی دوستانه است و گوگل از تصمیم او برای تجربه مسیر جدید حمایت می‌کند. به گفته پیچای، دین و همکارانش در شرکت جدید تلاش خواهند کرد کشف‌های علمی در حوزه یادگیری ماشین، علوم و مهندسی را سرعت ببخشند.

هاسابیس نیز در پیامی به کارکنان Google DeepMind اعلام کرد که اکنون زمان مناسبی برای واگذاری مسئولیت‌های اجرایی روزمره این واحد است تا بتواند بیشتر بر چشم‌اندازهای کلان هوش مصنوعی تمرکز کند. او نوشت که تمام زندگی حرفه‌ای خود را صرف رسیدن به هوش جامع مصنوعی (AGI) کرده و اکنون، مانند بسیاری دیگر، احساس می‌کند این فناوری نزدیک‌تر از قبل شده است. هاسابیس تأکید کرد که جامعه فناوری باید گام‌های بعدی را با دقت بردارد تا توسعه AGI در مسیر مناسبی برای بشریت قرار گیرد.

انتقال نقش اجرایی هاسابیس به او اجازه می‌دهد تمرکز بیشتری بر جنبه‌های علمی توسعه هوش مصنوعی داشته باشد. یکی از مهم‌ترین دستاوردهای علمی او، پروژه AlphaFold برای پیش‌بینی ساختار سه‌بعدی پروتئین‌ها بود که باعث شد او و جان جامپر، همکارش در این پروژه، در سال ۲۰۲۴ جایزه نوبل دریافت کنند که گوگل اخیراً تیم آن را منحل کرد. هاسابیس همچنین اعلام کرد که در همکاری با پیچای، روی موضوعات راهبردی و جهانی مرتبط با هوش مصنوعی فعالیت خواهد کرد.

فشار رقابتی در بازار هوش مصنوعی

این تغییرات در حالی رخ می‌دهد که گوگل در تلاش است فاصله خود را با رقبای اصلی در حوزه مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی کاهش دهد. این شرکت هم‌زمان با توسعه مدل‌های Gemini، سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در زیرساخت‌های محاسباتی انجام داده است تا هم نیازهای داخلی خود و هم مشتریان سرویس ابری Google Cloud را تأمین کند.

در فصل اخیر، هزینه‌های سرمایه‌ای بالای گوگل باعث شد جریان نقدی شرکت برای نخستین‌بار در تاریخ ثبت‌شده منفی شود. این شرکت پیش‌بینی کرده است که هزینه‌های سرمایه‌ای سالانه آن می‌تواند به ۲۰۵ میلیارد دلار برسد.

با وجود این فشارها، کسب‌وکار ابری گوگل رشد قابل‌توجهی داشته است. درآمد Cloud در سه‌ماهه دوم سال با رشد ۸۲ درصدی به ۲۴.۸ میلیارد دلار رسید؛ درحالی‌که رشد درآمد AWS آمازون در همین دوره ۳۷ درصد و Azure مایکروسافت ۴۳ درصد گزارش شده است. ساندار پیچای اعلام کرده که رشد Google Cloud عمدتاً تحت‌تأثیر تقاضا برای زیرساخت‌های هوش مصنوعی و راهکارهای مبتنی بر این فناوری بوده است. همچنین استفاده از تراشه‌های اختصاصی واحد پردازش تنسور یا TPU گوگل، یکی از عوامل مهم این رشد عنوان شده است.

واکنش بازار و آینده Gemini

پس از اعلام این تغییرات، سهام آلفابت حدود ۴ درصد کاهش یافت. این افت در حالی اتفاق افتاد که سهام شرکت پیش از آن و پس از انتشار گزارش مالی اخیر، حدود ۱۳ درصد رشد کرده بود. گوگل تلاش کرده است این تغییرات را به‌عنوان گامی مثبت برای آینده هوش مصنوعی خود معرفی کند. هاسابیس، پیچای و کاووکچواوغلو در پیام‌های جداگانه بر ادامه مأموریت گوگل برای توسعه هوش مصنوعی مسئولانه و مفید برای بشریت تأکید کردند.

کاووکچواوغلو اعلام کرد که مأموریت Google DeepMind تغییر نکرده است و تمرکز اصلی او ایجاد مسیر مشخص برای تحقق نقشه راه Gemini و حرکت به سمت AGI خواهد بود. او تأکید کرد که در محیط سریعاً در حال تغییر هوش مصنوعی، گوگل باید با هدف‌گذاری دقیق و سرعت بالا فعالیت کند.

این تغییرات پس از دوره‌ای از نارضایتی داخلی میان برخی کارکنان Google DeepMind و خروج تعدادی از پژوهشگران مطرح این شرکت رخ داده است. برخی منابع داخلی اعلام کرده‌اند که تأخیر در عرضه Gemini 3.5 Pro تا حدی با کاهش روحیه کارکنان مرتبط بوده است. همچنین تعدادی از پژوهشگران ارشد، از جمله یکی از مدیران مشترک پروژه Gemini، گوگل را ترک کرده و به آزمایشگاه‌های رقیب پیوسته‌اند.

بااین‌حال، گوگل همچنان اعلام می‌کند که تقاضا برای مدل‌های هوش مصنوعی این شرکت در میان توسعه‌دهندگان و مشتریان سازمانی افزایش‌یافته است. ساندار پیچای گفته است که استفاده از مدل‌های گوگل به رشد قابل‌توجه مصرف توکن‌ها منجر شده و محدودیت اصلی فعلی، ظرفیت عرضه و زیرساخت است؛ موضوعی که از دید او نشانه‌ای از شتاب پذیرش هوش مصنوعی گوگل محسوب می‌شود.

در مجموع، تغییر نقش هاسابیس و خروج دین نشان‌دهنده مرحله جدیدی در استراتژی هوش مصنوعی گوگل است؛ مرحله‌ای که در آن شرکت تلاش می‌کند میان توسعه علمی بلندمدت، رقابت تجاری با آزمایشگاه‌های پیشرو و سرعت‌بخشی به مسیر AGI تعادل ایجاد کند.