واقعاً چه کسی لباس را طراحی کرده است؟
واکنش صنعت مد به هوش مصنوعی چگونه است؟
حضور روزافزون هوش مصنوعی در استودیوهای طراحی صنعت مد و فشن و فراتر از آن، پرسشهایی را در مورد خلاقیت اصیل برمیانگیزد.
به نقل از فایننشالتایمز، برای چشمانداز این صنعت که از غولهای فستفشن تا جریانسازهای کالاهای لوکس را در بر میگیرد، واکنشها تقریباً به دو دسته تقسیم میشوند. خردهفروشانی که لباسهای مقرونبهصرفه میفروشند تمایل بیشتری دارند تا به طور علنی درباره این فناوری نوظهور بحث کنند و ادغام آن را در فرایندهای خلاقانه خود به آزمایش بگذارند. بااینحال، برای برندهای لوکس که همیشه خلاقیت انسان و هنر دست را در هسته روایات سازمانی خود قرار دادهاند، این بحث پیچیدهتر است.
۹ خانه مد لوکس از اظهارنظر برای این گزارش خودداری فایننشالتایمز کردند. برخی مانند «گوچی»، ممکن است از ورود به موضوعی که در آن ارزش ایدهپردازی خلاقانه و تولید بالقوه به چالش کشیده میشود، محتاط باشند؛ این خانه مد ایتالیایی پس از انتشار یک کمپین تبلیغاتی تولیدشده توسط هوش مصنوعی در فوریه سال جاری میلادی، با واکنشهای منفی شدیدی در فضای مجازی مواجه شد. در مقابل، زمانی که «اچاندام» (H&M) سال گذشته کمپین مشابهی را اجرا کرد، «یورگن اندرسون» (Jörgen Andersson)، مدیر ارشد خلاقیت این برند اعلام کرد: «ما در حال کاوش در فناوریهای نوظهور مانند هوش مصنوعی مولد هستیم تا خلاقیت را تقویت کنیم و نحوه نمایش مد را بازآفرینی نماییم.» اخیراً، خردهفروشی آمریکایی «ریوالو» (Revolve) مجموعهای کپسولی (Capsule Collection) را عرضه کرده که به گفته خود، کاملاً توسط هوش مصنوعی طراحی شده است.
فستفشن با آغوش باز، لوکس با احتیاط
اما بخش لوکس پیشینهای محتاطانه در پذیرش فناوریهای جدید دارد. بهعنوانمثال، این بخش تقریباً دیرهنگام به تجارت الکترونیک پیوست، زیرا بیم آن را داشت که اینترنت، اعتبارش در زمینه انحصارگرایی و رمزآلود بودن را مخدوش کند. مؤسسه مشاوره Bain دریافته که حدود نیمی از مصرفکنندگان کالاهای لوکس از هوش مصنوعی برای کشف، مقایسه یا تأیید خریدهای لوکس خود استفاده میکنند و اکنون این صنعت با سؤالات بنیادینی مواجه شده است.
هوش مصنوعی، تعریف خلاقیت در مد را زیر سؤال برده است
واکنشها به پذیرش هوش مصنوعی توسط خانههای مد اصیل و با اصالت برای هر چیزی، از طراحی گرفته تا پیشبینی چرخههای ترند چه خواهد بود؟
این امر چه معنایی برای امنیت شغلی نیروهای خلاق و طراحان دارد؟
فناوری تا چه حد در متحول کردن حرفهای که زمانی با مهارت دست، شهود و لمس انسانی تعریف میشد، پیش رفته است؟
«لازارو هرناندز» (Lazaro Hernandez) در مصاحبهای با مجله نیویورک درباره نیروهای خلاق استودیوی خود گفت: «در میان طراحان جوانتر، دیگر هیچکس واقعاً طراحی دستی انجام نمیدهد.» هرناندز به همراه «جک مککالو» (Jack McCollough)، مدیر خلاقیت مشترک خانه مد اسپانیایی «لوئوه» (Loewe) متعلق به شرکت LVMH است. هرناندز ادامه داد: «آنها از فتوشاپ استفاده میکنند. برخی از هوش مصنوعی استفاده میکنند و شما نمیدانید چه چیزی واقعی است و چه چیزی نیست. همه چیز در قالب این تصاویر واقعگرایانه به شما ارائه میشود و دیوانهکننده است. آنها تمرینهای استایلینگ را با قطعات آرشیوی قدیمی روی یک مدل انجام میدهند و از آنها عکس میگیرند. سپس آنها را وارد فتوشاپ کرده و تنظیم میکنند. اغلب، آن را وارد هوش مصنوعی میکنند، پرامپتهایی برای اعمال تغییرات جزئی میدهند و سپس دوباره آن را به فتوشاپ برمیگردانند. منظورم این است که خروجی کار شبیه لباسهای دوختهشده و نهایی به نظر میرسد.»
وقتی دیگر تشخیص طرح واقعی از تصویر هوش مصنوعی آسان نیست
این موضوع همچنین در اجلاس سران «تجارت لوکس» فایننشالتایمز در ماه می نیز مطرح شد؛ جایی که «تام براون» (Thom Browne)، طراح آمریکایی اشاره کرد که هوش مصنوعی در جریان کاری خلاقانه طراحان تازهکار در استودیوها مورداستفاده قرار میگیرد. براون با اشاره به روشهای سنتی اسکچ دستی گفت: «اکثر طراحان اکنون روی کامپیوتر طراحی میکنند. شاید برخی از ChatGPT استفاده کنند. من واقعاً اطلاعات زیادی در مورد آن ندارم؛ اما این را میدانم که باید فناوری را در آغوش بکشید.»
هوش مصنوعی به میز طراحی خانههای لوکس رسیده است
در استودیوهای طراحی مد لوکس، هوش مصنوعی اغلب به معنای همان ابزارهای عمومی در دسترس است که در جاهای دیگر نیز استفاده میشوند؛ همان ابزارهای رایج مانند ChatGPT، Claude و Gemini. همچنین پلتفرمهای تخصصی برای طراحان مانند CLO وجود دارد که برای همه چیز، از تحقیقات اولیه گرفته تا ایدههای طراحی استفاده میشود. تصاویر مرجع به این سیستم داده میشود و سپس از آن خواسته میشود تا یک لباس یا یک لوک (Look) ایجاد کند. سپس طراح از نتیجه بهعنوان طرح پایه استفاده میکند، طرح را با استفاده از پلتفرم اصلاح میکند و آن را به الگوساز تحویل میدهد.
خانههای مد در حال ساخت هوش مصنوعی اختصاصی خود هستند
«فرمت» (Fermat)، یک شرکت هوش مصنوعی مولد مستقر در بارسلون که میگوید آدیداس و «پویگ» (Puig) از جمله مشتریانش هستند، به کاربران اجازه میدهد تا پوشاک را روی یک مدل مجازی با یک پرامپت مشخص طراحی کنند. چندین منبع آگاه و غیررسمی میگویند که خانههای مد بزرگتر در حال آمادهسازی پلتفرمهای هوش مصنوعی اختصاصی و سفارشی خود هستند که بر روی آرشیوهای خودشان آموزش دیدهاند و نیازی به اسکچ زدن نخواهند داشت.
نبرد بر سر مالکیت خلاقیت آغاز میشود
سوالی که به وجود میآید این است که جایگاه اندیشه اصیل کجاست؟
یک نبرد مناقشهبرانگیز بر سر حقوق مالکیت فکری خلاقانه در خصوص آموزش هوش مصنوعی روی مطالب دارای حق نشر در حال شکلگیری است؛ درحالیکه استودیوهای موسیقی و رسانهها در این زمینه پیشتاز هستند، به نظر میرسد نامهای مطرح صنعت مد (فعلاً) خارج از این معرکه باقی ماندهاند.
«لورا ویر» (Laura Weir)، مدیر اجرایی شورای مد بریتانیا (British Fashion Council) میگوید: «این صنعت بهدرستی در حال دستوپنجه نرم کردن با سؤالات مهمی پیرامون حق چاپ، مالکیت اثر و فرسایش مشاغل خلاقانه است.» ورود به صنعت مد همیشه بازار سختی بوده است. ویر و بسیاری دیگر بیم آن دارند که هوش مصنوعی ممکن است مسیر استعدادهای نوظهور که از قبل نیز شکننده بود را مختل کند.
هوش مصنوعی میتواند نردبان ورود استعدادهای تازه را کوتاه کند
«فلوریان دو سن پیر» (Floriane de Saint Pierre)، کارشناس جذب استعداد، مسئولیت معرفی و انتصاب استعدادهای برتر در خانههای مد لوکس را بر عهده دارد. او میگوید مدیران مد با آرامش منتظر ادغام مداوم هوش مصنوعی در تمام بخشهای کسبوکار خود هستند. در برخی موارد، این فناوری حتی در حال شبیهسازی خودِ طراحان افسانهای است. دستیار استایلینگ هوش مصنوعی رالف لورن به نام «Ask Ralph» که در اپلیکیشن این برند در دسترس است، بهگونهای طراحیشده تا ایدهها و توصیههایی را ارائه کند که ممکن است توسط شخص رالف لورن ارائه شود. دو سن پیر میگوید: «هوش مصنوعی بخشی از فرایند طراحی است، درست به همان روشی که از قبل در همهجا زندگی ما را تسهیل میکند.»

از طراحی تا بازاریابی؛ هوش مصنوعی فقط طراحان را هدف نگرفته است
هوش مصنوعی فقط به طراحی کمک نمیکند. این فناوری همچنین جریانهای کاری را سادهتر کرده و هزینهها را در بخشهایی مانند زنجیره تأمین تولید، مرچندایزینگ، بازرگانی، فروش و بازاریابی کاهش میدهد. ویر میگوید: «بهویژه برای مؤسسات کوچک و متوسط و طراحان مستقل، هوش مصنوعی در حال تبدیلشدن به ابزاری برای تابآوری و ظرفیتسازی است. این ابزار آنها را قادر میسازد تا با سرعت، انعطافپذیری و کارایی بیشتری عمل کنند. اغلب، این فناوری دسترسی به قابلیتهایی را فراهم میکند که پیشازاین به زیرساختهای بسیار بزرگتر یا منابع متخصص تماموقت نیاز داشت.»
اتوماسیون برخی مهارتهای مد را از بین خواهد برد
در نهایت، نوآوری منجر به ازدسترفتن برخی مهارتها و مشاغل میشود. دو سن پیر میگوید برخی از مهارتهای سطح پایه که زمانی ارزشمند بودند، مانند اسکچهای فنی، به دست اتوماسیون حذف خواهند شد و فرصتهای جدیدی ظهور خواهند کرد.
آیا لمس انسانی میتواند به نقطه تمایز بخش لوکس در مقابل رقبای بازار انبوه تبدیل شود؟
دو سن پیر با استفاده از اصطلاحی که به معنای دانش فنی و تعالی هنر دست است، میگوید: «مفهوم Savoir-faire (دانش تخصصی و مهارت هنری)، ستون فقرات بسیاری از برندهای مد برتر است.» به گفته «پاسکال موراند» (Pascal Morand)، رئیس اجرایی فدراسیون مد عالی و مد پاریس (Fédération de la Haute Couture et de la Mode)، این چیزی است که هوش مصنوعی و حتی علم رباتیک تا شبیهسازی آن فاصله زیادی دارند. او ابراز خوشبینی کرد که این انقلاب جدید فضایی را برای روشهای سنتی لباسدوزی باقی خواهد گذاشت.
ویر نیز نگاهی مثبت دارد: «ما باید با دقت و نیتمندی به این فناوریها نزدیک شویم؛ نه برای اینکه خلاقیت توسط این ابزارها جایگزین یا فرسوده شود، بلکه برای تسلط بر آنها و شکلدادن به آینده با شرایط و اصالت خودمان.»