OpenAI پس از ۸ سال اصول اخلاقی خود را بازتعریف کرد؛ واقع‌بینانه‌تر، رقابتی‌تر، منعطف‌تر

به عقیده آلتمن هوش مصنوعی همانند فناوری‌های پیشین، توانمندی و عاملیت (Agency) بیشتری به افراد خواهد بخشید و کارهایی که انسان‌ها با هوش مصنوعی قادر به انجام آن خواهند بود، دستاوردهای حاصل از موتورهای بخار یا الکتریسیته را کوچک جلوه خواهد داد و اکثر مردم می‌توانند زندگی‌های معنادارتری نسبت به آنچه امروز دارند، داشته باشند.

عدم قطعیت

آلتمن اعتراف می‌کند که قدرت در آینده می‌تواند در دست تعداد معدودی از شرکت‌ها (از جمله OpenAI و رقبایش) باشد که ابرهوش (Superintelligence) را کنترل می‌کنند؛ اما درعین‌حال می‌تواند به شکلی غیرمتمرکز در دست مردم باشد. آلتمن بر این باور است که حالت دوم بسیار بهتر است و همانند گذشته، تأکید می‌کند که مأموریت OpenAI، اطمینان از این موضوع است که هوش جامع مصنوعی (AGI) به نفع تمام بشریت باشد و درعین‌حال به ۵ موضوعی اشاره می‌کند که آن‌ها راهنمای کار OpenAI می‌داند.

این ۵ اصل جدید OpenAI شامل:

1. دموکراتیک‌سازی (همگانی‌سازی)
2. توانمندسازی
3. رفاه همگانی
4. تاب‌آوری
5. انطباق‌پذیری

دموکراتیک‌سازی (همگانی‌سازی)

آلتمن عنوان می‌کند که OpenAI در برابر پتانسیل این فناوری برای تمرکز قدرت در دست عده‌ای معدود مقاومت خواهیم کرد؛ بدان معنا که علاوه بر فراهم‌کردن دسترسی به هوش مصنوعی برای همه، اطمینان حاصل کند که تصمیمات کلیدی در مورد هوش مصنوعی از طریق فرایندهای دموکراتیک و با اصول تساوی‌گرایانه اتخاذ می‌شوند، نه اینکه صرفاً توسط آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی گرفته شوند.

علاوه بر این، OpenAI در سال ۲۰۱۵ با سرمایه‌گذاری افرادی مانند ایلان ماسک، به‌عنوان یک سازمان پژوهشی غیرانتفاعی تأسیس شد؛ اما پس از انتشار عمومی ChatGPT در سال ۲۰۲۲ که نام این شرکت را در سراسر جهان بر سر زبان انداخت، مناقشات بسیاری بر سر نحوه و مسیر رسیدن به اهداف در میان سهام‌داران و هیئت‌مدیره شکل گرفت. این اختلافات با تغییر وضعیت OpenAI به یک سازمان انتفاعی به اوج خود رسید که سبب خروج ایلان ماسک از این شرکت و زمینه‌ساز روند شکایت و دادخواهی طولانی‌مدتی نیز شد که هنوز هم در جریان است.

در سند سال ۲۰۱۸، مفهوم Artificial General Intelligence یا هسته مرکزی تمام استدلال‌ها و تعهدات OpenAI بود. این شرکت خود را نهادی تعریف می‌کرد که مأموریتش «تضمین بهره‌مندی کل بشریت از AGI» است و تقریباً تمام چارچوب‌های تصمیم‌گیری از ایمنی گرفته تا همکاری، حول این هدف نهایی تنظیم شده بودند. اما در اصول جدید ۲۰۲۶، این تمرکز به طور محسوسی کم‌رنگ شده است. ارجاعات مستقیم به AGI به‌شدت کاهش یافته و جای خود را به مفهومی گسترده‌تر از «پیشرفت تدریجی سیستم‌های AI» داده است.

این تغییر، در واقع بازتاب یک چرخش استراتژیک است؛ به‌جای تمرکز بر یک نقطه فرضی در آینده، اکنون تأکید بر مدیریت پیامدهای «هر سطح از توانمندی هوش مصنوعی» در زمان حال و نزدیک است.

اما این تغییر دو پیام دارد:

• پذیرش این واقعیت که مسیر رسیدن به AGI نامطمئن‌تر و طولانی‌تر از تصورات اولیه است
• اولویت یافتن مسائل عملی‌تر مانند استقرار، زیرساخت و اثرات اقتصادی AI.

حال باید دید ازآنجایی‌که OpenAI در رقابت شدیدی با سایر آزمایشگاه‌ها برای دستیابی به AGI است؛ درصورتی‌که زودتر از سایر رقبا به این فناوری دست یابد، تا چه حد به این اصل و مأموریت خود پایبند خواهد بود. گفتنی‌ست که OpenAI سابقه چندان قابل‌تعریفی در حفظ اعتماد کاربران خود ندارد و با اقداماتی مانند افزودن تبلیغات اسپانسرینگ به ChatGPT با هدف افزایش درآمد و جلب رضایت سهام‌داران، واکنش‌های منفی زیادی را برانگیخت.

توانمندسازی

سم آلتمن، OpenAI را ملزم به ساخت محصولاتی عنوان می‌کند که به همه افراد اجازه دهد ظرفیت‌های پیش روی جامعه را کشف کنند. آلتمن تصریح می‌کند اگرچه اعطای آزادی عمل به کاربران در نحوه استفاده از خدمات OpenAI ضروری است و قویاً اعتقاد دارد که هوش مصنوعی در مجموع بسیار سودمند خواهد بود؛ اما درعین‌حال مسئولیت دارد این خدمات را به‌گونه‌ای بسازد و مستقر کند که آسیب را به حداقل برساند. این امر بدان معناست که در مواجهه با عدم قطعیت، جانب احتیاط را رعایت کرده و با به‌دست‌آوردن شواهد بیشتر، محدودیت‌ها را کاهش خواهد داد.

این اظهارنظر آلتمن را می‌توان در راستای اهداف انتشار GPT-5.4-Cyber دانست. GPT-5.4-Cyber به طور ویژه برای تقویت خطوط دفاعی در زیرساخت‌های دیجیتال و تسریع فرایند تحلیل آسیب‌پذیری‌ها بهینه‌سازی شده و دسترسی آن به‌صورت عمومی نخواهد بود و صرفاً در اختیار سازمان‌های معتبر، تولیدکنندگان ابزارهای امنیتی و محققانِ احرازهویت‌شده قرار می‌گیرد.

رفاه همگانی

آلتمن عنوان می‌کند که با قراردادن سیستم‌های هوش مصنوعیِ با کاربرد آسان و توان محاسباتی بالا در اختیار همه، راه‌های جدیدی برای ارزش‌آفرینی و بهبود چشمگیر کیفیت زندگی برای همگان پیدا خواهند شد و برای تحقق این هدف بر این باور است که:

• دولت‌ها ما ممکن است نیاز به بررسی مدل‌های اقتصادی جدیدی داشته باشند تا اطمینان حاصل کنند که همه می‌توانند در این فرایند خلق ارزش مشارکت کنند
• می‌بایست مقادیر عظیمی از زیرساخت‌های هوش مصنوعی ساخته و فناوری جدیدی توسعه داده شود تا هزینه‌های زیرساخت هوش مصنوعی کاهش یابد

آلتمن برخی از اقداماتی که تا کنون انجام داده و خود آن‌ها را به نظر عجیب می‌خواند را در راستای همین سیاست‌گذاری‌ها می‌داند: اقداماتی مانند:

• خرید سخت‌افزارهای توان محاسباتی با وجود درآمد نسبتاً کم
• یکپارچه‌سازی عمودی برای کاهش هزینه‌ها و استفاده آسان‌تر از فناوری
• ساخت دیتاسنتر در سراسر جهان

در نسخه ۲۰۱۸، نفع بشریت مفهومی تقریباً مطلق و بدون قید بود. اما در اصول جدید، این مفهوم با واقعیت‌های اقتصادی و زیرساختی پیوند خورده است؛ این یعنی OpenAI اکنون به طور ضمنی می‌پذیرد که تحقق «منافع عمومی» بدون سازوکارهای بازار، سرمایه و رقابت ممکن نیست. چنین نگاهی، فاصله‌ای آشکار با نگاه آرمان‌گرایانه اولیه OpenAI دارد.

تاب‌آوری

آلتمن تأیید می‌کند که هوش مصنوعی خطرات جدیدی را به همراه خواهد داشت و هیچ آزمایشگاه هوش مصنوعی به‌تنهایی نمی‌تواند آینده‌ای خوب را تضمین کند؛ لذا برای حل این مشکلات جدید نیاز است و قصد دارد با شرکت‌های دیگر، اکوسیستم‌ها، دولت‌ها و جامعه همکاری کند.

یکی از قابل‌توجه‌ترین تفاوت‌ها، تغییر در نگرش OpenAI به رقابت است. این شرکت در منشور ۲۰۱۸، صراحتاً اعلام می‌کرد که اگر یک پروژه دیگر «هم‌راستا با ارزش‌ها و ایمن» به AGI نزدیک شود، این شرکت حاضر است از رقابت کناره‌گیری کرده و به آن کمک کند. این بند، نماد یک رویکرد آرمان‌گرایانه و مبتنی بر همکاری جهانی بود. اما در نسخه ۲۰۲۶، این تعهد عملاً حذف شده است. به‌جای آن، زبانی محتاطانه‌تر و واقع‌گرایانه‌تر دیده می‌شود که امکان «تجارت میان توانمندسازی همگانی و تاب‌آوری» را به رسمیت می‌شناسد.

این تغییر را باید در بستر رقابت فشرده میان آزمایشگاه‌های پیشرو به‌ویژه رقابت با شرکت‌هایی مانند Anthropic تفسیر کرد. OpenAI دیگر خود را صرفاً یک نهاد پژوهشی همکار نمی‌بیند، بلکه بازیگری در یک بازار ژئوپلیتیکی و اقتصادی پرتنش است.
در نتیجه، اصول جدید بیش از آنکه بر «اجتناب از رقابت خطرناک» تأکید کنند، بر «مدیریت رقابت در شرایط واقعی» متمرکز شده‌اند.

انطباق‌پذیری

آلتمن معتقد است که تنها راه مقابله با چالش‌های یک آینده بسیار غیرقابل‌پیش‌بینی، آمادگی برای به‌روزرسانی مواضع در حین یادگیریِ بیشتر است و OpenAI عدم قطعیت‌ها را با پیشبرد محتاطانه توانمندی‌ها، استقرار تکرارشونده سیستم‌ها و یادگیری از تعامل آن‌ها با جهان خواهد پذیرفت.

گذار از آرمان‌گرایی به واقع‌گرایی نهادی

تفاوت میان اصول ۲۰۱۸ و ۲۰۲۶ را می‌توان در ۳ موضوع خلاصه کرد:

• تغییر مسیر از AGI به‌عنوان مقصد نهایی به AI به‌عنوان فرایند مستمر
• تغییر جهت از همکاری جهانی ایده‌آل به رقابت مدیریت‌شده
• تغییر ادبیات از تعهدات صریح سازمانی به راهنماهای منعطف اکوسیستمی

اصول ۲۰۲۶ غول هوش مصنوعی OpenAI بیش از آنکه وعده بدهند، تلاش می‌کنند واقعیت را توصیف کنند؛ جهانی که در آن هوش مصنوعی نه یک پروژه مشترک انسانی، بلکه میدان رقابت قدرت، سرمایه و سیاست است.

اما درعین‌حال خود را متعهد به ایفای نقش و سهم خود برای ساختن آینده‌ای بهتر از گذشته می‌داند.