بعد وایب کدینک حالا نوبت وکالت وایبی با هوش مصنوعی رسیده

زمانی که اداره مالیات بریتانیا، «عمر رفیق» را به کم‌اظهاری عمدی مالیات رستورانش متهم کرد، او تصمیم گرفت این اتهام را در دادگاه به چالش بکشد. اما بدشانسی او این بود که نه‌تنها اسناد موردنیاز را به‌درستی ارائه نکرد، بلکه لوایح و مستندات حقوقی‌اش نیز مملو از آرای قضایی جعلی بود که توسط یک چت‌بات هوش مصنوعی تولید شده بودند. قاضی، باوجودآنکه با همدلی اشاره کرد: «هوش مصنوعی ممکن است شرایط را برای افرادی که بدون وکیل از خود در دادگاه دفاع می‌کنند عادلانه‌تر کند»، در نهایت در تاریخ ۶ مه ۲۰۲۶ پرونده را رد کرد.

عمر رفیق تنها کسی نیست که به‌جای استخدام وکلای پرهزینه، به هوش مصنوعی روی آورده است؛ روندی که متخصصان حقوقی آن را «وکالتی وایبی یا حسی» (Vibe Lawyering) می‌نامند. در انگلستان و ولز، سهم پرونده‌های حقوقی در دادگاه‌های شهری که هر دو طرف آن از وکیل برخوردار بودند، از ۵۱ درصد در سال ۲۰۲۲ ( سالی که ChatGPT معرفی شد) به ۴۲ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است. همچنین، بر اساس پژوهش «آناند شاه» از MIT و «جاشوا لوی» از دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، ۱۷ درصد افراد در دادگاه‌های فدرال دعاوی مدنی آمریکا در سال ۲۰۲۵ شخصاً از خود دفاع کرده‌اند؛ این در حالی است که این رقم طی سال‌های طولانی پیش از آن تقریباً ثابت و در حدود ۱۱ درصد بود. این پژوهشگران همچنین برآورد می‌کنند که در سال جاری میلادی ۱۸ درصد دادخواست‌ها احتمالاً حاوی متونی بوده‌اند که توسط هوش مصنوعی تولید شده‌اند.

پلتفرم فناوری حقوقی Courtready نیز گزارش داده است که دادگاه‌های کانادا تاکنون در سال جاری میلادی، در ۷۹ رأی قضایی به استنادهای مربوط به پرونده‌های غیرواقعی اشاره کرده‌اند؛ درحالی‌که این تعداد در کل سال ۲۰۲۴ تنها ۷ مورد بود. بیشتر این استنادهای نادرست توسط افرادی ارائه شده‌اند که بدون وکیل در دادگاه از خود دفاع می‌کنند.

در هوشیو بخوانید:

هوش مصنوعی در دادگاه

مشکل فقط به جعل آرای قضایی محدود نمی‌شود. چت‌بات‌های هوش مصنوعی اغلب کاربران را به طرح دعوی قضایی تشویق می‌کنند، آن‌ها را از مصالحه و توافق بازمی‌دارند و شانس موفقیتشان را بیش از واقعیت برآورد می‌کنند. «آنتونی سندال»، وکیل دادگستری متخصص دعاوی استخدامی در بریتانیا می‌گوید چت‌بات‌ها افراد را به طرح دعاوی تبعیض تشویق می‌کنند. به گفته او: «اعتراضی که قبلاً در چند جمله خلاصه می‌شد، حالا معمولاً به سندی ۱۰ تا ۱۲ صفحه‌ای تبدیل شده است.» شاه و لوی نیز دریافته‌اند که در پرونده‌هایی که یکی از طرفین بدون وکیل از خود دفاع می‌کند، تعداد اسناد ثبت‌شده طی ۱۸۰ روز نخست رسیدگی نسبت به دوران پیش از ظهور هوش مصنوعی، ۱۵۸ درصد افزایش یافته است. «رابرت فروند»، وکیل دعاوی تجاری در لس‌آنجلس نیز می‌گوید موکلانش نامه‌ها و اسناد حقوقی‌ای دریافت می‌کنند که طرف مقابلی که وکیل ندارد، آن‌ها را با کمک هوش مصنوعی تهیه کرده است.

بااین‌حال، اتکای بیش از حد به هوش مصنوعی می‌تواند مخاطره‌آمیز باشد. در دوم ژوئن، دادگاهی یک دانشجو را ملزم کرد که به دلیل استفاده نادرست از هوش مصنوعی در تهیه دادخواست حقوقی خود علیه تصمیم دانشگاه مبنی بر اخراجش از دوره دکتری، مبلغ ۱۰ هزار دلار کانادا (حدود ۷ هزار دلار آمریکا) به دانشگاه اتاوا بپردازد. حتی وکلا نیز از خطاهای هوش مصنوعی در امان نمانده‌اند. در ماه آوریل، شرکت حقوقی برجسته Sullivan & Cromwell در نیویورک به دلیل اشتباهاتی که بر اثر توهم‌های هوش مصنوعی در اسناد حقوقی رخ داده بود، از دادگاه عذرخواهی کرد. همچنین در هشتم ژوئن، وکلای هر دو طرف یک دعوای قراردادی در ایالت می‌سی‌سی‌پی به دلیل استناد به آرای قضایی ساختگی جریمه شدند.

برخی معتقدند شرکت‌های توسعه‌دهنده هوش مصنوعی نیز باید در قبال ساخته‌وپرداخته‌های مدل‌های خود مسئول شناخته شوند. در ماه مارس، شرکت بیمه Nippon Life در دادگاه فدرال شیکاگو علیه OpenAI اقامه دعوی کرد و مدعی شد که ChatGPT به یکی از کارکنان سابق این شرکت امکان داده است شکایت تبعیضی مطرح کند که از نظر این شرکت، کاملاً بی‌اساس بوده است. Nippon Life خواستار دریافت ۱۰ میلیون دلار خسارت تنبیهی شده، درحالی‌که OpenAI تأکید کرده است: « ChatGPTوکیل نیست.»

در هوشیو بخوانید:

Claude از عامل‌های حقوقی جدید خود رونمایی کرد

بااین‌همه، اگر هوش مصنوعی بااحتیاط و به‌درستی مورداستفاده قرار گیرد، می‌تواند سودمند نیز باشد. در چهاردهم مه، «تامیرس کامال تاکوئیدیر»، مشاور منابع انسانی در لندن پس از استفاده از Garfield AI که خود را نخستین مؤسسه حقوقی مبتنی بر هوش مصنوعیِ موردتأیید نهادهای نظارتی جهان معرفی می‌کند؛ موفق شد ۷ هزار پوند (حدود ۹۳۰۰ دلار) هزینه‌های خود را از یک شرکت فعال در صنعت مهمان‌یاری پس بگیرد. پلتفرم Garfield AI بخش عمده کارهای مستندسازی و آماده‌سازی مدارک را انجام داد، اما دفاع از پرونده در دادگاه همچنان بر عهده «دومینیک لی»، وکیل دادگستری، بود. در حال حاضر، به نظر می‌رسد وکلای انسانی همچنان جایگاه خود را حفظ کرده‌اند.

گزارش حاضر در نسخه July 4^th 2026 نشریه The Economist منتشر شده است.