نمی‌توانید با ترید از آخرالزمان هوش مصنوعی جان سالم به در ببرید

اما اکنون احساس و نگرش سومی نیز در میان سرمایه‌گذاران در حال ظهور است:
اگر هوش مصنوعی واقعاً آن‌قدر که خوش‌بینان پیش‌بینی می‌کنند توانمند باشد، اما درعین‌حال به‌شدت خطرناک نیز باشد چه؟

نگرانی درباره هوش مصنوعی «ناهم‌راستا» (misaligned) که می‌تواند به سامانه‌های دیگر نفوذ کند، امکان تقلب را فراهم آورد یا مهندسان انسانی را گمراه کند، در حال افزایش است. پژوهشگران آزمایشگاه‌های پیشرو در حوزه هوش مصنوعی نگران‌اند که ابزارهایشان بتواند به دولت‌ها یا گروه‌های تروریستی برای ساخت سلاح‌های زیستی کمک کند. برخی نیز معتقدند این مدل‌ها ممکن است در نهایت به انقراض بشر منجر شوند؛ اتفاقی که طبعاً درخشش هر عرضه اولیه سهام در آینده را از بین خواهد برد. جشن‌گرفتن برای عرضه اولیه سهامی که به «حذف نهایی عموم مردم» منجر شود، چندان آسان نیست.

«تایلر کوئن» اقتصاددان، آرزو دارد هشداردهندگان پای حرف خود بایستند و پولشان را جایی بگذارند که ادعاهایشان قرار دارد. بسیاری از آنها احتمال بالایی برای وقوع یک فاجعه قائل‌اند. اگر حق با آنها باشد، نشانه‌های وقوع این فاجعه باید پیش از آنکه خود فاجعه از راه برسد، بر بازارها اثر بگذارد. بنابراین، فناوری‌هراسان می‌توانند نظریه‌های خود را از طریق انجام معاملات مالی بیازمایند. اگر در این معاملات موفق شوند، مدت‌ها پیش از وقوع فاجعه‌ای که در نهایت پیش‌بینی‌هایشان را تأیید خواهد کرد، اعتبار بیشتری برای پیش‌گویی‌های خود به دست خواهند آورد. این درخواست برای پاسخ‌گویی فکری و علمی قابل‌درک است. «الکس تاباراک»، یکی از همکاران کوئن، زمانی چنین شرط‌بندی‌ای را «مالیات بر مزخرفات» نامیده بود. اما وقتی پای خطرات هوش مصنوعی پیشرفته در میان باشد، چنین شرط‌بندی‌هایی می‌تواند دشوار باشد.

برخی از پیامدهای منفی ملایم‌تر هوش مصنوعی پیشرفته، همین حالا نیز در قیمت‌گذاری بازارها لحاظ شده‌اند. نگرانی درباره هک مبتنی بر هوش مصنوعی به افزایش ارزش سهام شرکت‌های امنیت سایبری مانند CrowdStrike کمک کرده است. قیمت سهام این شرکت که طی شش ماه گذشته بیش از دو برابر شده و اکنون تقریباً ۲۰۰ برابر سود پیش‌بینی‌شده آن برای ۱۲ ماه آینده است. برای برخی شرکت‌ها، ترس نیز درست مانند طمع می‌تواند سودآور باشد.

معرفی شرکت‌ها و راهنمای بازار سهام هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۶:
راهنمای جامع بازار سهام هوش مصنوعی

استراتژی‌های آزمایش‌نشده دیگری نیز ممکن است برای افراد نگرانی که ریسک‌پذیرتر هستند، کارآمد باشند. اگر شرکت‌های امنیت سایبری با قیمت بالاتری نسبت به ارزش معمول خود معامله می‌شوند، پس منطقی است که شرکت‌هایی که بیش از همه در برابر هک و تقلب آسیب‌پذیرند، با تخفیف معامله شوند. بخش خصوصی، صنایع بهداشت و درمان، مالی، مخابرات و حمل‌ونقل اغلب هدف حملات قرار می‌گیرند. شرکت‌های کوچک و متوسط نیز نسبت به رقبای بزرگ‌تر خود آسیب‌پذیرترند. یکی از راه‌های معامله بر مبنای این منطق، برای مثال، خرید قراردادهای معاوضه نکول اعتباری (credit-default swaps) در برابر بدهی بانک‌های منطقه‌ای خواهد بود.

در مورد خطرات متعارف‌تری مانند سیل، آتش‌سوزی‌های گسترده یا حتی تروریسم، پاسخ بدیهی خرید محصولات بیمه‌ای است. اما بازار بیمه ریسک‌های مرتبط با هوش مصنوعی به‌آرامی در حال شکل‌گیری است. حتی بیمه‌کردن ریسک‌های فیزیکی مراکز داده نیز دشوار است. اوایل سال جاری میلادی، مؤسسه Insurance Services Office که ارائه‌دهنده استانداردهای صنعت بیمه است، الگوی جدیدی منتشر کرد که خسارت‌های ناشی از هوش مصنوعی مولد را از دامنه گسترده‌ای از مطالبات بیمه‌ای مستثنی می‌کرد. چند شرکت بزرگ از نهادهای ناظر خواسته‌اند به آنها اجازه داده شود چنین تهدیدهای جدیدی را از پوشش بیمه‌ای خود خارج کنند. این احتیاط، شکافی در بازار ایجاد کرده است که شماری از استارتاپ‌ها امیدوارند آن را پر کنند. اما در حال حاضر، اندازه این شرکت‌ها در مقایسه با ابعاد مسئله بسیار ناچیز است.

مشکلی که بیمه‌گران با آن مواجه‌اند، ریشه‌های عمیق‌تری دارد. آنها برای پوشش ریسک‌های هوش مصنوعی با دشواری مواجه‌اند، زیرا برای آنچه در اینجا در معرض خطر است، «ریسک» مفهومی بیش از حد منظم و سرراست است. در علم اقتصاد، ریسک به احتمال‌هایی قابل‌اندازه‌گیری اشاره دارد. تهدیدهای ناشی از هوش مصنوعی که بسیار غیرقابل‌پیش‌بینی و مهارنشدنی هستند، دشوارتر قابل‌تعریف و اندازه‌گیری هستند. این تهدیدها جدیدند و درک ما از آنها محدود است. شواهد موجود نیز اندک است. بنابراین نه خریداران بیمه و نه فروشندگان آن نمی‌دانند چگونه باید برای این ریسک‌ها قیمت تعیین کنند.

در تاریخ طولانی بدبینی بشر، افراد بسیاری بوده‌اند که با پیش‌بینی‌های آخرالزمانی، بی‌محابا و بدون دقت سخن گفته‌اند. کسانی که درباره فروپاشی زنجیره تأمین، فروپاشی سخت اقتصادی یا فروپاشی بازارهای مالی فریاد هشدار سر می‌دهند، اگر واقعاً آن‌قدر که ادعا می‌کنند آینده‌نگر باشند، می‌توانند به‌سادگی از پیش‌بینی‌های خود پول دربیاورند. اما هوش مصنوعی متفاوت است. در افراطی‌ترین نقطه این طیف، این خطرها ذاتاً غیرقابل‌پوشش و غیرقابل‌مصون‌سازی در برابر ریسک هستند. حتی اگر بتوان احتمال وقوع یک تهدید وجودی را محاسبه کرد، خرید پوشش بیمه از طرف‌های مقابلی که در صورت وقوع آن تهدید دیگر وجود نخواهند داشت تا خسارت را پرداخت کنند، چندان معنایی ندارد.

در سناریوی «تسلط هوش مصنوعی» (AI takeover) که در آن انسان‌ها به انقیاد درمی‌آیند یا به حاشیه رانده می‌شوند، برندگان بزرگ موجودات هوش مصنوعی خواهند بود که به‌عنوان شکل غالب حیات روی زمین کنترل اوضاع را در دست می‌گیرند. آنها به طرف‌های مقابل طبیعی در هر قرارداد بیمه‌ای تبدیل خواهند شد که ممکن است یک هشداردهنده آخرالزمانی بخواهد خریداری کند. اما حتی اگر چنین چیزی امکان‌پذیر بود، یک ابرهوش می‌توانست طرف مذاکره بسیار دشواری باشد. برخلاف انسان‌ها، احتمالاً آنها متن ریز قرارداد را هم با دقت می‌خواندند.

گزارش حاضر در نسخه September 26^th 2026 نشریه The Economist منتشر شده است.