چهار روز کار در هفته؛ به لطف هوش مصنوعی

در حالی که شمار فزاینده‌ای از کارفرمایان آمریکایی کارکنان را ملزم می‌کنند پنج روز در هفته به دفتر کار بروند، برخی شرکت‌ها می‌گویند هوش مصنوعی آن‌قدر در زمان آن‌ها صرفه‌جویی کرده است که توانسته‌اند هفته کاری چهار روزه را راه‌اندازی کنند یا آن را ادامه دهند. به پیش‌بینی چند تن از مدیران اجرایی و پژوهشگران، با تداوم مطالبه کارکنان، به‌ویژه نسل‌های جوان‌تر برای دستیابی به تعادل بهتر میان کار و زندگی، احتمال دارد شرکت‌های بیشتری به سمت کوتاه‌سازی هفته کاری حرکت کنند.

رشد پذیرش هفته کاری چهار روزه

«جولیت شور»، اقتصاددان و جامعه‌شناس در کالج بوستون که این موضوع را بررسی کرده است، در گفت‌وگویی با واشینگتن‌ پست توضیح می‌‌دهد: «هوش مصنوعی این ظرفیت را دارد که صرفه‌جویی بسیار زیادی در نیروی کار ایجاد کند و در نتیجه خواهید دید شرکت‌ها به‌صورت تدریجی به سمت هفته کاری چهار روزه حرکت می‌کنند. اجماع اجتماعی کافی وجود دارد که نشان می‌دهد مردم خسته و تحت فشار هستند.»

پذیرش هوش مصنوعی در محیط کار هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد، اما داده‌های تازه حاصل از نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد میزان استفاده از آن رو به افزایش است. بر اساس نظرسنجی اخیر مؤسسه Gallup، حدود ۴۵ درصد از کارکنان ایالات متحده در سه ‌ماهه سوم سال اعلام کرده‌اند که دست‌کم چند بار در سال از هوش مصنوعی در محل کار استفاده می‌کنند؛ رقمی که نسبت به سه ‌ماهه پیش از آن، پنج درصد افزایش داشته است. با این حال، افرادی که به ‌صورت روزانه از آن استفاده می‌کنند تنها ۱۰ درصد را تشکیل می‌دهند که در همان بازه زمانی دو درصد رشد داشته است. چندین شرکت، به‌ویژه شرکت‌هایی با نیروی کار عمدتاً دورکار پس از واگذاری بسیاری از وظایف به هوش مصنوعی، ریتم کاری خود را بازتنظیم کرده‌اند.

به گفته «راجر کرکنس»، کارکنان Convictional از هوش مصنوعی برای کمک در کدنویسی، تولید متون بازاریابی و خرد کردن پروژه‌ها به بخش‌های کوچک‌تر استفاده می‌کنند. او افزود که در نتیجه این روند، کارکنان به‌طور فزاینده‌ای به واگذاری وظایف به هوش مصنوعی روی آورده‌اند.

«پرنتیس جِرکِسث»، مهندس محصول در Convictional، گفت که او و هم‌تیمی‌هایش عمدتاً از Claude Code، دستیار کدنویسی شرکت Anthropic و همچنین قابلیت‌های هوش مصنوعی تعبیه ‌شده در نرم‌افزار داخلی خود شرکت برای جلسات، ایمیل و اسناد استفاده می‌کنند. به گفته او، این تغییر باعث شده است آن‌ها به انجام کارهای خلاقانه‌تری روی بیاورند.

او همچنین ادامه می‌دهد:

«همه افراد زمان‌هایی را تجربه می‌کنند که انگار سرشان را به دیوار می‌کوبند و کاملاً فرسوده می‌شوند»،

و افزود که داشتن اندکی استراحت اغلب به دستیابی به راه‌حل‌های تازه منجر می‌شود. «با وجود زمان استراحت اضافی، این اتفاق بسیار بیشتر رخ می‌دهد.»

به گفته «تیلور روزنباوئر»، بنیان‌گذار و مدیرعامل شرکت طراحی و راهبردی rocketAir مستقر در نیویورک، یک ابزار هوش مصنوعی که به ‌صورت داخلی توسعه داده شده است به راهبردپردازان و طراحان این شرکت کمک می‌کند تا حجم انبوهی از داده‌های دریافتی از مشتریان را در بستر مناسب قرار دهند و بر اساس آن، محصولات دیجیتال جدیدی برای برندها خلق کنند. این شرکت از سه سال پیش هفته کاری چهار روزه را اجرا می‌کند و کارکنان آن در قالب اسپرینت‌های فشرده دو‌هفته‌ای با ضرب‌الاجل‌های سخت کار می‌کنند.

«تیلور روزنباوئر» گفت: «همیشه فشار مداومی برای ارائه بیشترین ارزش ممکن وجود داشته است»، و افزود که هوش مصنوعی به این شرکت کمک می‌کند تا اهداف خود را در بازه‌های زمانی کوتاه‌تر محقق کند.

کوتاه‌سازی هفته کاری؛ شگردی برای استخدام با حقوق پایین

«جولیت شور» گفت که کسب‌وکارهای کوچک و متوسط اغلب برای رقابت با حقوق‌های بالای شرکت‌های بزرگ در جذب نیروهای جدید و حفظ کارکنان، به سراغ کوتاه‌سازی هفته کاری می‌روند. به گفته او، شرکت Peak PEO، ارائه ‌دهنده خدمات مستقر در لندن که به شرکت‌ها کمک می‌کند با تیم‌هایی در مکان‌های مختلف به‌ صورت جهانی گسترش پیدا کنند نیز راهبرد خود را با همین نگاه طراحی کرده است.

صنعت فعالیت این شرکت در دوران همه‌گیری کرونا با رشد چشمگیری مواجه شد، بنابراین Peak PEO در فوریه ۲۰۲۳ برنامه‌ای با عنوان «جمعه‌های فوق‌انعطاف‌پذیر» را آغاز کرد که به تیم ۲۰ نفره شرکت اجازه می‌داد خودشان تصمیم بگیرند این روز را چگونه سپری کنند. این رویکرد بعدها به اجرای هفته کاری چهار روزه تکامل یافت.

«الکس ووکس»، مدیرعامل شرکت، گفت فرصت‌های شغلی‌ای که پیش از این تنها دو درخواست دریافت می‌کردند، پس از این تغییر به ۳۵۰ درخواست رسیدند.

در همان زمان، این شرکت از هوش مصنوعی برای انجام کارهای تکراری مانند صدور صورت ‌حساب‌ها و تهیه اسناد استفاده می‌کرد و همچنین از آن برای کمک به تیم فروش در تحلیل داده‌ها و شناسایی مشتریان بالقوه جدید بهره می‌گرفت. هرچند اجرای هفته کاری کوتاه‌تر و ابتکارهای مرتبط با هوش مصنوعی در ابتدا جدا از یکدیگر بودند، «الکس ووکس» گفت به‌ تدریج روشن شد که این دو رویکرد یکدیگر را تکمیل می‌کنند.

«الکس ووکس» توضیح می‌دهد: «این وضعیت شبیه هماهنگی کامل میان خودکارسازی، تعامل با کارکنان و احساس غرور نسبت به کاری است که انجام می‌دهند.» او افزود که کارکنان در زمان آزاد خود با مشارکت بیشتر در فعالیت‌های اجتماعی یا آغاز پروژه‌های هنری، احساس هدفمندی پیدا کرده‌اند.

این رویکرد می‌تواند برای شرکت‌های حقوقی دشوارتر باشد، زیرا وکلا ممکن است نگران کاهش ساعات قابل ‌صورتحساب باشند. با این حال، مدیران شرکت حقوقی Ross Firm مستقر در استان انتاریو کانادا احساس کردند چاره‌ای جز تغییر ندارند؛ چرا که ۴۸ نفر از ۵۰ کارمند و وکیل این شرکت زن بودند و در دوران همه‌گیری ناچار بودند هم‌زمان مسئولیت‌های مراقبتی، آموزشی و امور خانه را مدیریت کنند.

«کوئین راس»، شریک مدیر این شرکت، گفت که Ross Firm در آوریل ۲۰۲۰ نظام کاری چرخشی‌ای را به اجرا گذاشت که به کارکنان زمان لازم برای رسیدگی به مسئولیت‌های خانوادگی را می‌داد، بدون آنکه حقوق آن‌ها تحت تأثیر قرار گیرد. به گفته او، بهره‌وری و رضایت شغلی به ‌طور چشمگیری افزایش یافت و به همین دلیل، شرکت در ژوئن ۲۰۲۰ به هفته کاری چهار روزه با روزهای کاری هشت‌ساعته روی آورد.

این شرکت پیش‌تر نیز از ابزارهای قدیمی‌تر هوش مصنوعی برای خودکارسازی مدیریت اسناد و ایمیل‌ها استفاده می‌کرد. با این حال، به گفته شرکت، هوش مصنوعی مولد این امکان را در اختیار کارکنان قرار داد که با استفاده از ChatGPT Pro پژوهش‌ها را سریع‌تر انجام دهند و فرایندهایی مانند پیگیری ساعات قابل ‌صورتحساب، خلاصه‌سازی تماس‌ها و برنامه‌ریزی گام‌های بعدی برای مشتریان را خودکار کنند.

«کوئین راس» توضیح می‌دهد: «باید با آن مانند یک وکیل جدید با دامنه واژگانی بسیار گسترده و زمان پاسخ‌دهی سریع برخورد کنیم. این ابزار به شما آموزش نمی‌دهد؛ برای استفاده از آن باید پاسخ‌ها را از قبل بدانید.»

چالش‌های گذار به چهار روز کاری در هفته

 با این حال، گذار به هفته کاری چهار روزه با چالش‌هایی همراه است. به گفته مدیران، یکی از چالش‌های اصلی آموزش تیم‌ها درباره شیوه‌های استفاده از هوش مصنوعی است؛ به‌ویژه با توجه به ضرورت حفظ محرمانگی برخی داده‌ها و همچنین احتمال بروز خطا از سوی بات‌ها. کارکنان گاهی در سازگاری با این تغییر دچار مشکل می‌شوند و به‌روزرسانی‌های مکرر مدل‌ها نیز می‌تواند شرکت‌ها را ناچار به بازنگری در راهبردهایشان کند.

با این حال، شرکت‌های بزرگ نیز به این روند توجه نشان داده‌اند. «جیمی دایمن»، مدیرعامل JPMorgan Chase، در یک همایش تجاری در ماه نوامبر گفت انتظار دارد هوش مصنوعی طی ۲۰، ۳۰ یا حتی ۴۰ سال آینده هفته کاری را به سه‌ونیم روز کاهش دهد. او همچنین اشاره کرد که کارفرمایانی مانند شرکت تحت مدیریت او، که سیاست حضور پنج ‌روزه در محل کار را اجرا می‌کند، ممکن است در نتیجه این تحولات ناچار شوند برنامه‌های بازآموزی ارائه دهند، کارکنان را به نقش‌های جدید منتقل کنند و گزینه بازنشستگی زودهنگام را در اختیار آن‌ها بگذارند.

«بیل گیتس»، هم‌بنیان‌گذار مایکروسافت، سال گذشته پیشنهاد کرد که هفته کاری کوتاه‌تر ممکن است حتی زودتر از آنچه انتظار می‌رود فرا برسد. او در برنامه «The Tonight Show» گفت: «با پیشرفت هوش مصنوعی در دهه آینده، [هوش] رایگان و متداول خواهد شد. شغل‌ها چه شکلی خواهند داشت؟ آیا باید فقط دو یا سه روز در هفته کار کنیم؟»

«اریک یوان»، مدیرعامل Zoom، انتظار دارد کارکنان دارای «دوقلوهای دیجیتال» شوند؛ یعنی ربات‌های هوش مصنوعی که بتوانند کنار آن‌ها کار کنند و وظایفی مانند مدیریت ایمیل، یکپارچه‌سازی پیام‌ها و حضور در جلساتی که خودشان نمی‌توانند شرکت کنند را انجام دهند. او گفت هدف این است که ظرف پنج سال آینده هفته کاری سه ‌یا چهار روزه محقق شود. سیاست کاری فعلی Zoom به صورت ترکیبی است و کارکنان چند روز در هفته به دفتر می‌آیند.

«جو اوکانر»، مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار Work Time Revolution، یک شرکت پژوهشی مستقر در تورنتو، گفت که هر چند شرایط اقتصادی ممکن است برخی شرکت‌ها را در اتخاذ هفته کاری چهار روزه مردد کند، انتظار دارد این وضعیت طی چند سال آینده تغییر کند. او افزود که با صرفه‌جویی زمان شرکت‌ها از طریق هوش مصنوعی، آن‌ها با یک انتخاب روبه‌رو خواهند شد: «یا همان میزان کار را با هزینه کمتر انجام دهند، یا در نیروی کار سرمایه‌گذاری کنند و ارزش بیشتری ارائه دهند.»

شرکت‌هایی که هفته کاری چهار روزه را اجرا کرده‌اند، می‌گویند هوش مصنوعی به طرز جالبی به آن‌ها کمک می‌کند تا به محیط کاری انسانی‌تری دست یابند. شرکت Ross Firm می‌گوید هیچ راهی برای بازگرداندن این برنامه وجود ندارد. «کوئین راس» گفت: «این‌ها دست‌بندهای طلایی‌ای هستند که با خوشحالی آن‌ها را می‌پذیریم.»