آخرالزمان شغلی فقط یک افسانه است

یک آگهی شغلی طنزآمیز که اخیراً در فضای مجازی دست‌به‌دست شده، درخواست استخدام «Killswitch Engineer» برای OpenAI را مطرح می‌کند. شرح شغل از متقاضی می‌خواهد که تمام روز کنار سرورها بایستد و آن‌ها را «قطع کند اگر این سیستم علیه ما عمل کرد». مهارت‌های مفید شامل توانایی «ریختن سطل آب روی سرورها هم هست. صرفاً محض احتیاط»

با وجود نگرانی‌های گسترده نسبت به ازدست‌رفتن مشاغل به دلیل ظهور عامل‌های هوش مصنوعی، این موضوع صرفاً طنز تلخ نیست. فناوری هوش مصنوعی در حال حاضر مشاغل جدیدی برای آموزش عامل‌ها، جای‌گذاری آن‌ها در سازمان‌ها و اطمینان از رفتار صحیحشان ایجاد کرده است. بسیاری از این مشاغل جدید، به مهارت‌های منحصراً انسانی نیاز دارند.

مفسر داده

با «مفسر داده» (Data Annotator) شروع کنیم. این متخصصان دیگر صرفاً کارکنانی با دستمزد پایین نیستند که کارهای خسته‌کننده‌ای مانند برچسب‌گذاری تصاویر را انجام می‌دهند. با پیشرفت مدل‌های هوش مصنوعی، متخصصانی در حوزه‌های مالی، حقوق و پزشکی بیش‌ازپیش برای آموزش این مدل‌ها به کار گرفته شده‌اند. شرکت Mercor، استارتاپی که پلتفرمی برای استخدام کارشناسان جهت ساخت ربات‌ها ایجاد کرده، اخیراً با ارزش ۱۰ میلیارد دلار ارزیابی شده است. «برندان فودی» مدیرعامل این شرکت، می‌گوید که متوسط درآمد این افراد ۹۰ دلار در ساعت است.

مهندسان استقرار میدانی

پس از آموزش ربات‌ها، تیم‌هایی به نام «مهندسان استقرار میدانی» (Forward-Deployed Engineers) لازم هستند تا آن‌ها را در سازمان‌ها پیاده‌سازی کنند. شرکت نرم‌افزاری Palantir که این مفهوم را بنیان‌گذاری کرد و آن‌ها را با روحیه ریسک‌پذیری تشویق می‌کند. یک پست بلاگ معمولی از یک FDE سابق Palantir این‌گونه آغاز می‌شود: «در ابتدا فقط ما بودیم. دو مهندس به یک پایگاه نظامی نزدیک قندهار فرستاده شدند و دستورالعمل‌های حداقلی اما واضح از پالو آلتو دریافت کردند: بروید آنجا و پیروز شوید.»

در عمل، مشاغل آن‌ها ترکیبی از توسعه‌دهنده، مشاور و فروشنده است. آن‌ها در محل مشتری کار می‌کنند تا ابزارهای هوش مصنوعی را شخصی‌سازی کرده و راه‌اندازی کنند. هرچند هنوز موقعیت شغلی مهندس استقرار میدانی در ابتدای مسیر وجودی خود است؛ اما تعداد FDEها در حال افزایش است. «گری تان» مدیر YCombinator اخیراً گفته است که شرکت‌های جوان آن‌ها ۶۳ آگهی شغلی برای FDE منتشر کرده‌اند، درحالی‌که سال گذشته این تعداد فقط ۴ مورد بوده است. با گسترش عامل‌های هوش مصنوعی، سازندگان آن‌ها نیاز دارند حوزه‌های انسانی که ابزارهایشان در آن فعالیت می‌کنند را درک کنند. به‌عنوان‌مثال، برنامه‌نویسی که یک عامل خدمات مشتری می‌سازد، باید بداند چرا یک مشتری ناراضی شماره صفر را می‌گیرد فقط برای اینکه بر سر یک انسان فریاد بزند.

فردی در آسمان

نمونه‌ای دیگر تکامل شغلی توسعه‌دهنده‌ها است. «هیمانشو پال‌سول» مدیرعامل شرکت توسعه مهارت Cornerstone OnDemand، استارتاپ تاکسی رباتیک خودروهای Waymo خودران هستند و از ابتدا تا انتها رانندگی می‌کنند. اما اگر خراب شوند و مسافران را در داخل زندانی کنند چه؟ آنگاه نیاز به آنچه او «فردی در آسمان» می‌نامد، به وجود می‌آید؛ یک نیروی انسانی از راه دور که نه‌تنها فناوری، بلکه نحوه مدیریت مسافران مضطرب را نیز می‌فهمد. به گفته پال‌سول، پیش‌تر مهندسان نرم‌افزار صرفاً به‌خاطر توانایی برنامه‌نویسی‌شان موردتوجه بودند، نه رفتارشان با دیگران. اکنون دیگر این‌طور نیست. نوشتن کد را الگوریتم می‌تواند انجام دهد؛ اما «ارزش افزوده شما در شخصیت و تعامل انسانی شماست.»

تنظیم قواعد

یک موقعیت شغلی دیگر تنظیم قواعد برای جلوگیری از آشفتگی توسط عامل‌های هوش مصنوعی است. گروه پژوهشی AI Workforce Consortium، تحت رهبری Cisco اخیراً ۵۰ شغل فناوری اطلاعات در کشورهای ثروتمند را بررسی کرد. سریع‌ترین رشد، حتی بالاتر از برنامه‌نویسان هوش مصنوعی، مربوط به متخصصان ریسک و حاکمیت هوش مصنوعی بود که معمولاً اطمینان می‌دهند ربات‌ها اطلاعات را نشت ندهند یا عملیات شرکت دچار اختلال نشود و مسائل مشابه.

هماهنگ‌کننده تمام این نقش‌ها، مدیر ارشد هوش مصنوعی (Chief AI Officer) است. این شغل به طور فزاینده‌ای در هیئت‌مدیره شرکت‌ها اضافه می‌شود، زیرا مدیران عامل می‌خواهند به هیئت‌مدیره نشان دهند که فناوری را بسیار جدی می‌گیرند. مدیران ارشد هوش مصنوعی معمولاً ترکیبی از تخصص فنی و دانش عمیق در یک صنعت خاص دارند و سابقه بازآفرینی فرایندهای سازمانی را نیز دارند. این شغل برای افراد کم‌جرئت نیست. به گفته IBM، یک شرکت بزرگ معمولاً تا ۱۱ مدل مولد هوش مصنوعی استفاده می‌کند و به طور مداوم توسط فروشندگان مورد هجمه قرار می‌گیرد که عامل‌های هوش مصنوعی برای هر عملکرد ممکن می‌فروشند. کسانی که مسئول هستند ممکن است از قبل حس کنند که می‌خواهند Killswitch را فشار دهند.

گزارش حاضر در نسخه December 20^th 2025 نشریه The Economist  منتشر شده است.