اقدام قانونی مایکروسافت بر سر قرارداد ابری ۵۰ میلیارددلاری آمازون و OpenAI

محوریت این مناقشه بر این موضوع استوار است که آیا خدمات وب آمازون (AWS) می‌تواند محصول تجاری جدید OpenAI به نام Frontier را بدون نقض یک توافق‌نامه قدیمی ارائه دهد یا خیر؛ توافق‌نامه‌ای که الزام می‌دارد تمام دسترسی‌ها به مدل‌های این استارتاپ باید از طریق پلتفرم ابری Azure مایکروسافت هدایت شوند. این ترتیب قرارداد برای مایکروسافت بسیار سودآور است، به‌طوری که محصولات OpenAI به افزایش درآمد Azure تا سطوح بی‌سابقه‌ای کمک کرده‌اند.

آمازون و OpenAI می‌گویند در حال ساخت سیستمی هستند که این قرارداد را دور می‌زند. بااین‌حال، به گفته افراد مطلع از این مذاکرات، مدیران ارشد مایکروسافت این ادعا را رد کرده و اظهار می‌کنند که این رویکرد عملی نبوده و اگر نص صریح قرارداد را نقض نکند، قطعاً روح توافق‌نامه آن‌ها را زیر پا می‌گذارد. همچنین افزودند که پیش از راه‌اندازی Frontier، این شرکت‌ها همچنان در حال مذاکره بودند تا این مناقشه را بدون طرح دعوی قضایی حل‌وفصل کنند.

یکی از افراد مطلع از موضع مایکروسافت می‌گوید: «ما قرارداد خود را می‌شناسیم. اگر آن‌ها آن را نقض کنند، از آن‌ها شکایت خواهیم کرد. اگر آمازون و OpenAI می‌خواهند روی خلاقیت وکلای قرارداد خود شرط‌بندی کنند، من روی خودمان حساب باز می‌کنم، نه آن‌ها.» این تهدید قانونی، شکاف گسترده‌تری را میان مایکروسافت و OpenAI برجسته می‌کند؛ درحالی‌که این استارتاپ برای کاهش محدودیت‌های قراردادهای اولیه خود و ایجاد تنوع در شراکت‌های ابری‌اش تلاش می‌کند، بزرگ‌ترین حامی آن، به چشم یک رقیب در خدمات هوش مصنوعی سازمانی به آن می‌نگرد.

به گفته فردی آگاه از مواضع OpenAI، این شرکت معتقد است که برنامه‌هایش با آمازون، با قراردادش با مایکروسافت سازگاری دارد. این شخص افزود در شرایطی که مایکروسافت با تحقیقات نهادهای تنظیم‌گر در ایالات متحده، بریتانیا و اتحادیه اروپا در خصوص رویه‌های ادعایی ضدرقابتی صدور مجوز در Azure مواجه است، بعید به نظر می‌رسد که اقدام قانونی را پیگیری کرده و خود را در معرض موشکافی‌های بیشتری قرار دهد.

برنامه‌های OpenAI برای عرضه عمومی سهام که ممکن است در همین امسال رخ دهد، درصورتی‌که این مناقشه به دادگاه کشیده شود، می‌تواند از مسیر خود خارج شود. حتی پس از اتمام یک دور جذب سرمایه ۱۱۰ میلیارددلاری در فوریه ۲۰۲۶، این شرکت برای پرداخت هزینه منابع پردازشی عظیمی که برای آموزش و اجرای مدل‌های زبانی بزرگ خود نیاز دارد، به جذب نقدینگی بیشتری نیازمند است.

وضعیت عرضه اولیه سهام پیش‌ازاین نیز به دلیل شکایت ایلان ماسک از سم آلتمن پیچیده شده است. ثروتمندترین مرد جهان، آلتمن را متهم می‌کند که مأموریت غیرانتفاعی شرکت را برای ثروتمند کردن خود و سایر مدیران رها کرده است؛ دادگاهی که قرار است آوریل ۲۰۲۶ در اوکلند آغاز شود. یک فرد مطلع از موضع مایکروسافت می‌گوید: «آخرین چیزی که OpenAI در حال حاضر به آن نیاز دارد، یک پرونده قضایی دیگر است.»

پلتفرم Frontier، ناوگانی از عامل‌های هوش مصنوعی را در کسب‌وکارها مستقر می‌کند؛ ربات‌هایی که می‌توانند به طور مستقل تحت دستورات انسانی عمل کنند. این پلتفرم در کنار تعهد خرید ۱۳۸ میلیارد دلار خدمات ابری از AWS، محور اصلی شراکت OpenAI و آمازون است که ماه گذشته اعلام شد. مایکروسافت از زمان سرمایه‌گذاری یک‌میلیارددلاری در این استارتاپ در سال ۲۰۱۹، ارائه‌دهنده انحصاری خدمات ابری OpenAI بود، اما زمانی که با تجدید ساختار این شرکت در ماه اکتبر موافقت کرد، از این حق صرف‌نظر نمود.

بااین‌حال، این شرکت بندی را در خصوص APIها حفظ کرد و این بند ایجاب می‌کند که تمام فراخوانی‌های API از طریق Azure هدایت شوند. به گفته دو فرد مطلع از این موضوع، وکلای این شرکت‌ها در پشت پرده برای هفته‌ها بر سر دامنه قرارداد آمازون و نحوه توصیف آن با یکدیگر درگیری داشتند. هنگامی که این سه گروه بیانیه‌هایی موازی در توصیف محصول Frontier منتشر کردند، مایکروسافت تأکید کرد که هیچ‌چیزی نسبت به توافق ماه اکتبر تغییر نکرده است و این شرکت همچنان ارائه‌دهنده انحصاری خدمات ابری برای APIهای OpenAI باقی می‌ماند.

این مناقشه به تعریف دسترسی «بدون حالت» (Stateless) و «حالت‌دار» (Stateful) به مدل‌های هوش مصنوعی بستگی دارد. مدل‌های زبانی بزرگ به طور پیش‌فرض «بدون حالت» هستند و هیچ اطلاعاتی را در بین تعاملات کاربر حفظ نمی‌کنند. لایه‌های «حالت‌دار» از طریق برنامه‌های کاربردی اضافه می‌شوند تا به آن‌ها حافظه و زمینه (Context) ببخشند که این امر آن‌ها را برای کسب‌وکارها کاربردی‌تر می‌سازد.

آمازون و OpenAI در حال توسعه سیستمی تحت عنوان «محیط اجرایی حالت‌دار» (Stateful Runtime Environment یا SRE) هستند که در پلتفرم هوش مصنوعی Bedrock آمازون اجرا می‌شود. این سیستم به داده‌های ذخیره‌شده‌ی شرکت‌ها بر روی AWS دسترسی پیدا می‌کند و به عامل‌های OpenAI اجازه می‌دهد تا کارهای قبلی را به‌خاطر بسپارند، در میان ابزارهای نرم‌افزاری و منابع داده‌ای مختلف عمل کنند و به قدرت پردازشی دسترسی داشته باشند. افراد مطلع گفته‌اند که این ادعاها مایکروسافت را نگران کرده، زیرا کارشناسان این شرکت بر این باورند که طبق مفاد قراردادشان، فناوری‌ای وجود ندارد که بتواند از اجرای Frontier روی Azure اجتناب کند.

بر اساس یک یادداشت داخلی که توسط فایننشال‌تایمز مشاهده شده و برای اولین بار توسط بیزینس اینسایدر گزارش شد، آمازون برای جلوگیری از تحریک مایکروسافت، دستورالعمل‌های سخت‌گیرانه‌ای را در خصوص نحوه توصیف SRE به کارکنان خود ارائه کرده است. کارمندان AWS می‌توانند به مشتریان بگویند که SRE «پشتیبانی‌شده توسط»، «فعال‌شده توسط» یا «یکپارچه‌شده با» OpenAI است؛ اما از گفتن اینکه SRE «دسترسی را فراهم می‌کند» یا ChatGPT را «فرامی‌خواند»، منع شده‌اند. همچنین کارکنان نباید این‌گونه القا کنند که پیشرفته‌ترین مدل‌های OpenAI بر روی AWS در دسترس هستند.

به گفته فرد آگاه از موضع OpenAI، این شرکت تأکید دارد که توافق با آمازون، اجازه دسترسی پنهان (دسترسی از درِ پشتی) به مدل‌های بدون حالت آن را نمی‌دهد. این استارتاپ حق دارد محصولات جدیدی را با اشخاص ثالث تولید کند، مادامی که آن‌ها از «خط‌قرمز» یعنی ارائه‌شدن عمدتاً به‌عنوان یک API، عبور نکنند. آمازون و OpenAI از اظهارنظر در این باره خودداری کردند. مایکروسافت اعلام کرد: «ما اطمینان داریم که OpenAI اهمیت پایبندی به تعهدات قانونی خود را درک کرده و به آن احترام می‌گذارد.»