SpaceX ،OpenAI و Anthropic همین حالا هم شرکت‌های سهامی عام هستند

از همین حالا، گرانش عظیم SpaceX در حال خم‌کردن بازارهای عمومی است. Nasdaq قوانین مربوط به‌سرعت ورود شرکت‌ها به شاخص خود را تغییر داده است تا ماسک را به این بورس جذب کند. برخی از شرکت‌های بورسی به نمایندگان عمومی برای سهام خصوصی آن تبدیل شده‌اند. واضح‌ترین آن‌ها تسلا است. اگرچه تسلا تنها بخش کوچکی از SpaceX را در اختیار دارد، اما این دو در سخت‌افزار، نرم‌افزار و شخص ایلان ماسک مشترک هستند. برخی از تحلیل‌گران ایجاد نهایی یک شرکت یکپارچه ماسک (Musk Inc) را تصور می‌کنند؛ یک هیولای فرانکنشتاین صنعتی با بدن Optimus، ربات تسلا و مغز Grok که در فوریه ۲۰۲۶ با SpaceX ادغام شد. سایرین نگران هستند که عرضه عمومی SpaceX بتواند تسلا را تضعیف کند؛ هر چه باشد، چرا سرمایه‌گذاران خرد و شیفته ماسک باید پول خود را در یک خودروساز با ارزش‌گذاری ۱۴ برابر فروش آن سرمایه‌گذاری کنند درحالی‌که می‌توانند یک خالق کیهانیِ هوش جامع مصنوعی را با ارزش‌گذاری ۱۰۰ برابر را بخرند؟

تسلا تنها شرکت بزرگی نیست که ارزش آن به SpaceX گره‌خورده است. آلفابت، شرکت مادر گوگل نیز در پایان سال گذشته ۶ درصد از آن را در اختیار داشت. این سرمایه‌گذاری که در سال ۲۰۱۵ انجام شد، بخش بزرگی از ۱۰۷ میلیارد دلار سهام خصوصی در ترازنامه آن را تشکیل می‌دهد که افزایش ارزش آن‌ها تقریباً نیمی از سود قبل از مالیات آلفابت را در سه‌ماهه اخیر به خود اختصاص داده است. در ماه مارس، شرکت مخابراتی زیان‌ده EchoStar، به شکلی غیرمنتظره و تنها به دلیل دریافت ۱۱ میلیارد سهام SpaceX در ازای فروش مجوزهای طیف فرکانسی خود، به شاخص S&P 500 پرتاب شد. بنیان‌گذار EchoStar پس از نزدیک به پنج دهه شرط‌بندی روی خودش گفت: «ما شرط خود را بسته‌ایم و آن شرط روی SpaceX است.»

خرید SpaceX، مانند خرید بیت‌کوین می‌تواند حتی کوچک‌ترین شرکت‌ها را به یک ابزار سفته‌بازی تبدیل کند. شرکت XMax را در نظر بگیرید، یک کسب‌وکار مبلمان که در آمریکا فهرست شده و تنها ۱۷ میلیون فروش سالانه دارد. تا همین اواخر، این شرکت با خطر خروج از بورس مواجه بود؛ زیرا ارزش سهام آن بسیار ناچیز شده بود. بااین‌حال، از ماه سپتامبر ۲۰۲۵ این شرکت به طور تهاجمی اقدام به خرید در نهادهای با هدف ویژه (SPVs) کرده است که می‌گوید سهام SpaceX را در اختیار دارند. اکنون ارزش بازار آن به طور غیرقابل‌توضیحی ۳۸۰ میلیون دلار است. شرکت Jet.AI، یک شرکت هوانوردی کوچک که به نظر می‌رسد محصول اصلی آن یک اپلیکیشن رزرو پرواز به نام CharterGPT باشد، تلاش کرد تا به روشی مشابه توجه بازار را جلب کند. اگرچه هنوز ارزش آن کمتر از ۵ میلیون سهام SpaceX است که می‌گوید از طریق یک SPV در اختیار دارد.

سهام SpaceX این روزها مانند فارست گامپ در پس‌زمینه هر داستان مالی بزرگی در کمین است. در کره جنوبی، بازارها در حال اوج‌گیری هستند. قیمت سهام Mirae، یکی از بزرگ‌ترین کارگزاری‌های کره جنوبی در سال جاری تقریباً سه برابر شده است که بیشتر به دلیل سرمایه‌گذاری کوچک آن در امپراتوری ماسک بوده است. SpaceX همچنین در بازار اعتبارات خصوصی وحشت‌زده (private-credit panic) حضور کوتاهی داشته است. به طرز عجیبی، بخش قابل‌توجهی از سهام آن در اختیار یکی از صندوق‌های وام‌دهی بحران‌زده Blue Owl است.

نظام مالی آمریکا تحت همان اصلی عمل می‌کند که آشپزی آمریکایی عمل می‌کند؛ آنچه که یک فرد عادی می‌خواهد باید به‌وفور در اختیار داشته باشد. براین‌اساس، بسیاری از محصولات به‌شدت پردازش‌شده با طعم SpaceX برای سرمایه‌گذاران خرد تولید شده است. جالب‌توجه است که بزرگ‌ترین دارایی در یک صندوق قابل‌معامله در بورس (ETF)، یک SPV است که سهام SpaceX را نگهداری می‌کند. در بازارهای پیش‌بینی، هر کسی می‌تواند روی تاریخ عرضه اولیه SpaceX، میزان ارزش آن، بانک‌های دخیل در این معامله و اینکه آیا ماسک هرگز به مریخ خواهد رسید یا خیر شرط‌بندی کند.

راه‌های تقریباً به همان اندازه متعددی برای شرط‌بندی روی سرنوشت OpenAI و Anthropic که قصد دارند سهام خود را در سال جاری میلادی عرضه کنند، وجود دارد. این شرکت‌های خصوصی چنان اهمیتی دارند که سرنوشت آن‌ها نیز در بازارهای عمومی طنین‌انداز می‌شود. گزارش‌های اخیر مبنی بر اینکه OpenAI در دستیابی به برخی اهداف مالی خود ناکام مانده است، باعث شد تا قیمت سهام SoftBank که مبالغ هنگفتی را در این سازنده مدل سرمایه‌گذاری کرده است، حدود ۱۰ درصد کاهش یابد. در همین حال Zoom از قتل‌عام اخیر سهام نرم‌افزاری که به دلیل قابلیت‌های کدنویسی Anthropic تسریع شده بود، تا حد زیادی در امان ماند؛ زیرا بخش قابل‌توجهی از سهام Anthropic را در اختیار دارد.

هنگامی که مدیران اجرایی SpaceX ،OpenAI و Anthropic پیش از عرضه عمومی سهام خود برای جلب‌توجه سرمایه‌گذاران به پایتخت‌های مالی جهان سفر می‌کنند، به شکلی غیرمعمول برای سرمایه‌گذارانی سخنرانی خواهند کرد که از پیش با کسب‌وکارهای آن‌ها کاملاً و از نزدیک آشنا هستند. هنگامی که این شرکت‌ها سرمایه‌های هنگفتی که به دنبال آن هستند را جذب کنند، بعید است که رؤسای آن‌ها بیش از حد نگران چنین سهام‌دارانی باشند. SpaceX تحت کنترل ایلان ماسک باقی خواهد ماند؛ همچنین OpenAI که توسط سم آلتمن اداره می‌شود و Anthropic تحت مدیریت داریو آمودی، به همان اندازه بعید است که دموکراسی سهام‌داری را بپذیرند. حاکمیت شرکتی این شرکت‌ها ممکن است کم‌وبیش دست‌نخورده باقی بماند، اما بازارها با عرضه عمومی آن‌ها دگرگون خواهند شد. برای اولین‌بار، سرمایه‌گذاران اطلاعات مالی حسابرسی‌شده و منظمی را درباره فناوری‌ای هضم خواهند کرد که به نظر می‌رسد وعده آن، کل بازار را سر پا نگه داشته است.

سرمایه‌داری آمریکایی در میانه یک آزمایش بزرگ قرار دارد. ارزش شرکت‌های آن به‌شدت در حال متمرکزشدن است، حتی در شرایطی که راه‌های سرمایه‌گذاری در آن‌ها در حال افزایش است. نتیجه این امر، تعداد ظاهراً بی‌نهایتی از شرط‌بندی‌ها روی گروه کوچکی از شرکت‌های عظیم است. بازارهای سایه عجیب‌وغریب برای سهام SpaceX یکی از نمونه‌های افراطی این روند است، اما این الگو در بازار بورس عمومی که به آن خواهد پیوست نیز قابل‌مشاهده است. تعداد کسب‌وکارهای فهرست‌شده آمریکایی از اواخر دهه ۱۹۹۰ تقریباً در یک روند نزولی مداوم قرار داشته است؛ اگرچه مجموع سود آن‌ها سر به فلک کشیده است. هم‌زمان، تعداد ابزارهای سرمایه‌گذاری به‌شدت زیاد است؛ به‌طوری که اکنون تعداد صندوق‌های ETF بیشتر از شرکت‌های بورسی است. بازارها حول محور تعداد کمتری از مدیران اجرایی مشهور و تعداد بیشتر قماربازان گمنام بنا شده‌اند.

گزارش حاضر در نسخه May 2nd 2026 نشریه The Economist منتشر شده است.