کمی از جنجال دادگاهی با ایلان ماسک و سم آلتمن

به نقل از نیویورک‌تایمز، بیشتر آنچه از ایلان ماسک و سم آلتمن، دو تن از قدرتمندترین مردان سیلیکون‌ولی می‌بینیم، در قالب شخصیت‌هایی است که با دقت پرداخته شده‌اند. ماسک که ترجیح می‌دهد کاملاً مشکی بپوشد، خود را با موشک‌ها، شعله‌افکن‌های دست‌ساز و حتی یک تفنگ تک‌تیرانداز کالیبر ۵۰ مرتبط می‌کند. آلتمن قصد دارد حس و حال یک دولتمرد پیشکسوت را القا کند و به‌عنوان نوعی وارث «استیو جابز» برای پرتره‌ها ژست می‌گیرد؛ لذا واضح است که برای این میلیاردرهای حوزه فناوری، نحوه نگاه جامعه به آن‌ها اهمیت دارد.

«مایک آیزاک» (Mike Isaac) خبرنگار حوزه سیلیکون‌ولی نیویورک‌تایمز و در سانفرانسیسکو مستقر است. او اخبار تأثیرگذارترین شرکت‌های فناوری جهان و نحوه شکل‌دهی آن‌ها به فرهنگ آنلاین و آفلاین را پوشش می‌دهد.

اما یک دعوای حقوقی کینه‌توزانه بین این دو، تصویر متفاوتی از آن‌ها ارائه داده است. در چند هفته گذشته، خبرنگار نیویورک‌تایمز ساعت‌ها در طبقه چهارم دادگاه فدرال «رونالد وی. دلامز» (Ronald V. Dellums) در اوکلند کالیفرنیا، در انتظار ماسک و آلتمن بود؛ درحالی‌که آن‌ها در یک محاکمه پر از طعنه بر سر شرکتی که مشترکاً تأسیس کرده‌اند، یعنی OpenAI، روبه‌روی هم قرار گرفته‌اند.

شکایت ماسک علیه آلتمن حائز اهمیت است و میلیاردها دلار و آینده صنعت هوش مصنوعی در گرو آن است. اما این پرونده به دلیل دیگری نیز اهمیت دارد؛ این پرونده نگاهی نزدیک و شخصی به نحوه عملکرد دو مرد با مجموع دارایی بیش از ۶۷۰ میلیارد دلار تحت فشارهای شدید ارائه داده است.

به نظر می‌رسید ماسک ۵۴ساله یک فیجت توپ ضد استرس فشاری با خود آورده بود و در حین ادای شهادت، در عین بی‌قراری آن را در دست می‌فشرد. آلتمن ۴۱ساله گهگاه در حین راه‌رفتن از جایگاه اختصاصی شهود به سمت صحن دادگاه، با دیگران ارتباط چشمی برقرار می‌کرد؛ اما ماسک تمایل داشت به زمین خیره شود. «گرگ براکمن» (Greg Brockman) ۳۸ساله، رئیس OpenAI از نزدیک بسیار قدبلند بود و تقریباً همیشه همسرش، آنا او را همراهی می‌کرد.

محاکمه را این‌گونه تصور کنید: مانند دیدن جادوگر شهر اوز بود؛ پس از آنکه توتو او را لو می‌دهد.

«دکس هانتر-توریک» (Dex Hunter-Torricke)، بنیان‌گذار یک سازمان غیرانتفاعی به نام Center for Tomorrow که به بررسی مسائل اجتماعی ناشی از هوش مصنوعی می‌پردازد، می‌گوید: «روش سنتی مدیران فناوری برای محافظت از خود در برابر اینکه به‌عنوان افرادی عادی در نظر گرفته شوند، ایجاد لشکرهای عظیمی از ناظران، کارکنان روابط‌عمومی و فرایندهای سازمانی برای خلق یک تصویر کاملاً ساختگی است. لحظه‌ای که فرصت پیدا می‌کنید تا به سبک جادوگر شهر اوز پرده را کنار بزنید، نشان می‌دهد که این افراد واقعاً فقط انسان‌هایی معمولی هستند.»

ایلان ماسک در شکایت سال ۲۰۲۴ خود، OpenAI را متهم کرد که از پول او سوءاستفاده کرده و توافق‌نامه تأسیس خود مبنی بر غیرانتفاعی بودن و اولویت‌دادن به منافع عمومی بر منافع تجاری را نقض کرده است. OpenAI ادعا کرده است که این شکایت بی‌اساس بوده و با هدف کند کردن روند پیشرفت شرکت در زمانی که ماسک در حال ساخت یک رقیب است، تنظیم شده است. در صورت محکومیت، OpenAI ممکن است مجبور به پرداخت ۱۵۰ میلیارد دلار شود.

هنگامی که دادگاه در هفته منتهی به ۲۷ آوریل آغاز شد، به نظر می‌رسید که یک سیرک برپا شده است. در بیرون دادگاه، یکی از اعضای گروه اعتراضی Stop AI، یک ماکت مقوایی بزرگ از ماسک با لباس شنا در دست داشت. این ماکت به‌گونه‌ای طراحی نشده بود که جذاب باشد.

گروه دیگری یک بنر لوله‌ای بادی آورده بودند که با حروف سفید روی آن نوشته شده بود «ایلان مزخرف است». یک زن با تابلوی دست‌نویس خود موضعی برابرطلبانه‌تر اتخاذ کرده بود: «ماسک در برابر آلتمن: اینجا همه مزخرف هستند.»

اما همه مخالف نبودند. خبرنگار نیویورکر با برخی از دانشجویان محلی صحبت کرد که برای دیدن ماسک به سمت دادگاه آمده بودند. دادگاه هر روز ۳۰ صندلی رزرو نشده در داخل سالن فراهم می‌کرد و کسانی که امیدوار به رزرو یکی از آن‌ها بودند، باید مدت‌ها قبل از باز شدن درهای ساختمان در ساعت ۷ صبح حاضر می‌شدند.

زنی سیاه‌پوش هر روز صبح خود را در حیاط ساختمان می‌گذراند و درحالی‌که از ویپ کام می‌گرفت، سلفی می‌انداخت. او سعی کرد در راهروی دادگاه عکسی از ماسک بگیرد، اما توسط مارشال‌های ایالات متحده (U.S. marshals) دستگیر شد و سپس قاضی «ایوان گونزالس راجرز» (Yvonne Gonzalez Rogers)، او را به دلیل نقض قوانین مربوط به عدم تصویربرداری در ساختمان سرزنش کرد و مارشال‌ها او را مجبور کرد عکس‌هایش را پاک کند. سایر حاضران واضحاً برای سرگرمی آنجا بودند. یک آقای مسن در جایگاه تماشاچیان یک بار قبل از خوردن ناهارش شده‌اش کفش‌هایش را درآورد.

ماسک و آلتمن دادگاه را متقاعد کردند که به آن‌ها اجازه دهد از طریق گاراژ وارد ساختمان شوند و از میان مردم عادی که به شیشه‌های در ورودی چسبیده بودند عبور نکنند. به همه نخبگان فناوری چنین امتیازی داده نشد؛ براکمن از در اصلی وارد شد، همان‌طور که «شیوون زیلیس» (Shivon Zilis)، عضو سابق هیئت‌مدیره OpenAI و مادر چهار فرزند ماسک، از در اصلی وارد شد.

غول‌های فناوری اکثراً رفتار موجهی داشتند و لباس‌های مناسبی پوشیده بودند؛ ماسک با کت‌وشلوار مشکی و آلتمن و براکمن با رنگ‌های آبی ملایم‌تر. ماسک و آلتمن چندان با هم تعاملی نداشتند، مگر ردوبدل‌کردن گهگاه نگاه‌های سرد.

در طول ادای شهادت، ماسک خود را به هیئت‌منصفه ۹ نفره به‌عنوان یک کارآفرین جسور معرفی کرد که نگرانی اصلی‌اش بقای نسل بشر است. او درباره نحوه توسعه مسئولانه هوش مصنوعی گفت: «ما خواهان نتیجه‌ای شبیه به آثار «جین رادنبری» (Gene Roddenberry) مانند «پیشتازان فضا» (Star Trek) هستیم؛ نه خیلی شبیه به فیلم‌های «جیمز کامرون» (James Cameron) مانند «ترمیناتور» (Terminator).»

در مواقع دیگر، ماسک به‌وضوح از «ویلیام ساویت» (William Savitt)، وکیل OpenAI کلافه می‌شد. ماسک که در مقطعی خود را یک «شخصیت به‌شدت تحت‌اللفظی و صریح» نامید، عنوان کرد که سؤالات ساویت «گمراه‌کننده» و «طراحی شده برای فریب‌دادن او» بود. وقتی ماسک با یک پاسخ طعنه‌آمیز جواب تندی داد، چند مرد جوان در جایگاه تماشاچیان خندیدند و به نظر می‌رسید که در سکوت این گستاخی را تشویق می‌کنند.

 آلتمن که هنوز شهادت نداده است، آرام‌تر بود. او سه روز اول دادگاه را در ردیف اول جایگاه تماشاچیان، در کنار براکمن و «جاشوا آچیام» (Joshua Achiam) گذراند، کسی که وظیفه‌اش در OpenAI بررسی ایمنی هوش مصنوعی است. احتمالاً تصادفی نبود که در دادگاهی که در مورد خطرات احتمالی هوش مصنوعی بحث می‌شد، آچیام در صف اول و مرکز نشسته بود.

در طول شهادت ماسک، براکمن صفحات متعددی از یادداشت‌ها را با خودکار قرمز روی یک دفترچه حقوقی نوشت، عادت یادداشت‌نویسی روزانه‌ای که به گفته خودش از ۱۶ سال پیش آغاز کرده است. یادداشت‌های اولیه دوران کاری او به‌عنوان مدرک علیه او در دادگاه استفاده می‌شد که به گفته براکمن در دادگاه، این موضوع برای او «بسیار دردناک» بود.

 آلتمن اغلب مستقیماً به جلو خیره می‌شد و گاهی اوقات در صندلی خود جابه‌جا می‌شد، شاید به دلیل نگاه غیرمنصفانه ماسک به OpenAI یا از ۷ ساعت نشستن روی نیمکت‌های چوبی و سخت دادگاه احساس ناراحتی می‌کرد.

برخی از متحدان ماسک مجهز آمده بودند. «آری امانوئل» (Ari Emanuel)، مدیر برنامه سرشناس هالیوود و مدیرعامل گروه WME که محرم اسرار ماسک است، به‌عنوان بخشی از همراهان وی حاضر شد، همراه با یک محافظ شخصی که یک کیف سبزرنگ هرودز (Harrods) حاوی دو بالش نرم و کرم‌رنگ را حمل می‌کرد.

 امانوئل که برای شرکت در دادگاه از لس‌آنجلس پرواز کرده بود، از آن نوع بادگیرهای آبی به تن داشت که میلیاردرها در کنفرانس سالانه فناوری و رسانه شرکت Allen & Company در سان‌ولی (Sun Valley) آیداهو می‌پوشند. او در راهرو در زمان استراحت بین شهادت‌ها با خبرنگاران خوش‌وبش می‌کرد. بااین‌حال امانوئل سه بار درخواست خبرنگار نیویورک‌تایمز برای صحبت در مورد پرونده را نادیده گرفت.

بیشتر شاهدان از حضور در آنجا چندان هیجان‌زده به نظر نمی‌رسیدند. زیلیس تحت بازجویی متقابل توسط وکلای OpenAI، پاسخ‌های کوتاهی داد و گهگاه طعنه‌هایی نیز به زبان آورد. «میرا موراتی» (Mira Murati)، مدیر ارشد فناوری سابق OpenAI، اصلاً در دادگاه حاضر نشد و در هفته‌ای که ویدئوی شهادت او در دادگاه پخش شد، او در آن‌سوی کشور در منهتن برای مراسم مت گالا (Met Gala) حضور داشت.

با باقی‌ماندن حدود یک هفته از شهادت‌ها پیش از شور هیئت‌منصفه، هیاهوی بیرون دادگاه آرام گرفته است. صف تماشاگران کوتاه‌تر شده و بادکنک‌های اعتراضی بادشان خالی شده است.

اما هنوز چیزهای بیشتری برای آشکارشدن وجود دارد. انتظار می‌رود آلتمن و مدیرعامل مایکروسافت، «ساتیا نادلا» (Satya Nadella)، این هفته شهادت دهند. چهارشنبه گذشته، وکلا مجموعه‌ای از پیام‌های متنی میان مدیران OpenAI را منتشر کردند که مربوط به یکی از پرآشوب‌ترین دوره‌های شرکت است، زمانی که آلتمن در سال ۲۰۲۳ برای مدت کوتاهی توسط هیئت‌مدیره اخراج شد.

در آن زمان، رهبران OpenAI در انظار عمومی چهره‌ای شجاعانه به خود گرفتند. اما پیام‌های متنی نشان داد که در خفا چه گذشته است. در یک تبادل پیام بین آلتمن و موراتی که بعدها تلاش برای تثبیت شرکتی که با یک فروپاشی احتمالی روبه‌رو بود را توصیف کرد، آلتمن او را با سؤالاتی در مورد شانس بقای خود به‌عنوان مدیرعامل OpenAI بمباران کرده بود.

او نوشته بود: «سم، این خیلی بد است.»