ردپای اسکم با هوش مصنوعی در کریپتو
هوش مصنوعی با نوع جدیدی از کلاهبرداری در صنعت و بازار کریپتو و رمزارز روبهرو میشود
کارتهای پرداخت متصل به حسابهای رمزارزی ممکن است امکان خرید مدلهای هوش مصنوعی آمریکایی را برای کاربران چینی فراهم کنند.
سرمایهگذاران خطرپذیر آنقدر پول وارد حوزه هوش مصنوعی میکنند که تقریباً چیزی برای سایر حوزهها باقی نمیماند. بااینحال، برخی از آنان همچنان به تبوتاب قدیمیتری مانند امور مالی مبتنی بر رمزارز علاقه دارند. در نیمه نخست سال جاری میلادی، استارتاپهای رمزارزی در نزدیک به ۷۵۰ معامله، ۱۰ میلیارد دلار سرمایه خطرپذیر (VC) دریافت کردند. هوش مصنوعی و رمزارز، بهجز استفاده گسترده از توان محاسباتی، اشتراک چندانی با یکدیگر نداشتهاند؛ اما تحقیقات اکونومیست نشان میدهد که این دو، از طریق یک تجارت غیرقانونی در حال رونق، ارتباط تنگاتنگی پیدا کردهاند.
صدور کارتهای اعتباری و نقدی مبتنی بر رمزارز بهسرعت در حال افزایش است. این کارتها کیفپولهای رمزارزی را به پایانههای پرداخت مورداستفاده کسبوکارهای عادی متصل میکنند. بهاینترتیب، افرادی که در کشورهای فقیر با ارزهای بیثبات و غیرقابلاعتماد زندگی میکنند، میتوانند با استفاده از استیبلکوینهایی که به ارزهای خارجی باثباتتر بهویژه دلار، متصل هستند، تراکنش انجام دهند. اما کارتهای رمزارزی مشتریان مهم دیگری نیز دارند. بسیاری از ارائهدهندگان این کارتها برای احراز هویت دارندگان آنها تلاش جدی نمیکنند. همین موضوع باعث شده این کارتها در برابر سوءاستفاده مجرمان و افرادی که از تحریمها فرار میکنند، آسیبپذیر باشند. این کارتها همچنین به افرادی در کشورهایی مانند چین اجازه میدهند اشتراک مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی آمریکایی را خریداری کنند و محدودیتهای سازندگان این مدلها برای فروش به رقبای آمریکا را دور بزنند.
کارتهای رمزارزی هنگام استفاده در پایانههای ویزا و مسترکارت، ارزهای دیجیتال را به پول قابلاستفاده در دنیای واقعی تبدیل میکنند و استفاده از آنها در حال افزایش است. اگرچه چنین کارتهایی میتوانند به بیتکوین، اتر و سایر رمزارزهای بیثبات متصل باشند، نوسان ارزهای دیجیتال فاقد پشتوانه ثابت، آنها را به وسیلهای نامناسب برای مبادله تبدیل میکند. استیبلکوینها که ارزش کل بازارشان طی دو سال گذشته تقریباً دو برابر شده و به بیش از ۳۰۰ میلیارد دلار رسیده است، همچنان عمدتاً بهعنوان ذخیره ارزش استفاده میشوند. اما طبق دادههای شرکت ارائهدهنده داده Paymentscan، در ماه اوت از کارتهای متصل به استیبلکوینها برای تراکنشهایی به ارزش بیش از ۱.۱ میلیارد دلار استفاده شده است؛ رقمی که سه برابر سال گذشته در همین زمان است. رقم واقعی احتمالاً بیشتر است، زیرا بسیاری از ارائهدهندگان کارتهای رمزارزی حجم تراکنشهای خود را گزارش نمیکنند.

در چند سال گذشته، نهادهای ناظر در آمریکا، اروپا و هنگکنگ با تدوین مقررات شفافتر برای ارز دیجیتال، به رشد این بازار کمک کردهاند. در نتیجه، رمزارزها بهطورکلی و بهویژه استیبلکوینها، مشروعیت بیشتری پیدا کردهاند. به طور خاص، ویزا و مسترکارت در تلاشی تهاجمی برای تصاحب سهمی از اقتصاد روبهرشد رمزارز، ارائه عضویت در شبکههای خود که پیشتر عمدتاً به بانکها اختصاص داشت را به ناشران نوپای کارت که مجوز فعالیت در حوزه پرداخت را دارند، آغاز کردهاند.
این ناشران نیز دسترسی به شبکههای خود را در اختیار ارائهدهندگان کارتهای رمزارزی قرار میدهند. از جمله بزرگترین این ناشران میتوان به Rain، Reap و Wirex اشاره کرد. هر سه شرکت میگویند مسئولیتهای خود در زمینه رعایت مقررات را جدی میگیرند. Rain در ژانویه ۲۵۰ میلیون دلار از صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر، از جمله نامهای بزرگی مانند Iconiq و Lightspeed جذب کرد. ارائهدهندگان رمزارزی مشتریان را با برند خود ثبتنام میکنند. بین آوریل و سپتامبر، تعداد ارائهدهندگان قابلشناسایی از حدود ۱۰۰ مورد به ۲۵۰ مورد افزایش یافت. مشارکت ویزا و مسترکارت به ارائهدهندگان رمزارزی امکان میدهد از طریق ناشران، کارتهایی با لوگوی این دو غول حوزه پرداخت در کنار لوگوی خودشان عرضه کنند که در هر نقطه از جهان قابلاستفاده باشد.
گسترش استیبلکوینها موجب نگرانی نهادهای ناظر در کشورهای فقیر شده است، زیرا ممکن است بهنوعی دلارزدگیِ صوری اقتصاد آنها منجر شود. اما همتایان آنها در کشورهای ثروتمند نیز باید نسبت به این موضوع نگران باشند. «اسوار پراساد»، استاد دانشگاه کرنل میگوید استیبلکوینها «مسیرهای اضافی برای تراکنشهای مالی غیرقانونی، چه در داخل کشورها و چه میان آنها، ایجاد میکنند». شرکت تحلیلی TRM Labs برآورد میکند که جریانهای غیرقانونی رمزارزی در سال گذشته از ۱۵۸ میلیارد دلار فراتر رفته است.
برای کسبوکارهایی که قصد دارند دسترسی برخی مشتریان را مسدود کنند، کارتهای رمزارزی میتوانند احراز هویت دارنده کارت یا تعیین محل حضور او را دشوار کنند. برای مثال، وبسایتهایی به زبان فارسی و روسی، کارتهای خود یا کارتهای شرکتهای ثالث را به مشتریانی از جمله ایرانیها و روسها تبلیغ میکنند که به دلیل تحریمهای اعمالشده علیه کشورهایشان از نظام مالی غربی کنار گذاشته شدهاند. یک وبسایت روسیزبان مدعی است این کارتها به کاربران امکان میدهند «هزینه ChatGPT، Claude، Netflix، Spotify و… و دیگر خدمات بینالمللی» را پرداخت کنند.
کارتهای رمزارزی، مانند کارتهای پرداخت نئوبانکهای دیجیتال مانند Monzo یا Revolut در اصل فقط میتوانند برای مشتریان تأییدشدهای صادر شوند که فرایندهای معمول «احراز هویت مشتری» (KYC) را پشت سر گذاشتهاند. اما در عمل، ارائهدهندگان همیشه در اجرای دقیق این فرایندها جدیت ندارند. برای برخی از آنها، KYC ضعیف حتی یک مزیت تجاری محسوب میشود.

گزارشی که شرکت تحلیلی دیگری به نام Crystal Intelligence در ماه آوریل منتشر کرد، نشان داد که تقریباً هفت مورد از هر ۱۰ ارائهدهنده کارت رمزارزی، الزامات ضعیفی برای KYC دارند یا اساساً هیچ الزام احراز هویت خاصی ندارند. حدود نیمی از ارائهدهندگان فاقد KYC که Crystal Intelligence شناسایی کرده بود، در هنگکنگ و یکپنجم آنها در آمریکا مستقر بودند. در بعضی مواردِ کاملاً قانونی، برخی دیگر کارتهای مجازی میفروشند، آن هم درحالیکه مجوز فعالیت خود را در کشورهای منطقه قفقاز یا کشورهای حوزه خلیجفارس دریافت کردهاند؛ یعنی مناطقی که مقررات احراز هویت در آنها ضعیفتر است و با جدیت کمتری اجرا میشود.
ممکن است برخی شرکتها کارتهای دارای KYC ضعیف یا فاقد KYC را تبلیغ کنند، اما پس از آنکه دارنده کارت شروع به استفاده از آن کرد، احراز هویت را مطالبه کنند. برخی نیز میتوانند بدون درخواست مدارک، هویت افراد را تأیید کنند. بسیاری از ارائهدهندگان کارتهای رمزارزی مقرراتی را برای محصولات خود اعمال میکنند و فعالیت مشکوکی ندارند. حتی برخی از آنها سقفی برای پرداخت به فروشندگانی مانند استارلینک تعیین کردهاند.
بااینحال، Crystal Intelligence در برخی موارد دریافت که ارائهدهندگان هیچ اطلاعات هویتیای درخواست نمیکردند. در موارد دیگر نیز هیچ تلاشی برای راستیآزمایی اطلاعات ارائهشده صورت نمیگرفت. اکونومیست از طریق یک کانال روسیزبان در تلگرام برای دریافت کارت ویزا درخواست داد؛ کانالی که وعده میداد «بدون مدرک، بدون انتظار و بدون فرمهای طولانی» کارت صادر میکند و این کارت ظرف چند دقیقه به یک کیفپول Apple Pay متصل شد. نام این ارائهدهنده CinCin است و بهروشنی مشخص نکرده بود با کدام ناشر کارت همکاری میکند. این کارت سقف پرداخت ماهانه ۵۰۰ هزار دلار را تبلیغ میکرد. ویزا میگوید در همهجا از قوانین پیروی میکند و فعالیتهای غیرقانونی را در شبکه خود ممنوع کرده است.

یکی از کاربردهای مورداستقبال کارتهای رمزارزی، فراهمکردن امکان پرداخت هزینه دسترسی کاربران چینی به مدلها و چتباتهای هوش مصنوعی آمریکایی مانند Claude و ChatGPT است. شبکههای اجتماعی چین مملو از راهنماهایی برای دورزدن محدودیتهای آمریکا و ممنوعیت داخلی استفاده از هوش مصنوعی خارجی هستند. کاربران عمدتاً پول را به یک «ایستگاه انتقال» (transfer station) شخص ثالث پرداخت میکنند؛ این واسطه در کشوری که محدودیتی ندارد، توکنهای هوش مصنوعی را خریداری کرده و سپس آنها را به کاربران داخل چین میفروشد. برخی آموزشهای دیگر نیز به کاربران چینی یاد میدهند که با خرید هویتهای جعلی یا مخفیکردن موقعیت مکانی خود با استفاده از کارتهای رمزارزی، اشتراک مدلها را مستقیماً از آزمایشگاههای هوش مصنوعی خریداری کنند.
دستکم یکی از راهنماهای آنلاین چینیزبان برای دورزدن محدودیتهای کشوری آزمایشگاههای هوش مصنوعی آمریکا، به کاربران توصیه میکند از یک ارائهدهنده در دبی درخواست مسترکارت کنند. کاربران در چین از VPN استفاده میکنند تا وانمود کنند در کشور دیگری هستند و سپس در Google Maps نشانیای در همان کشور انتخاب کنند تا کارت خود را دریافت کنند.
ارائهدهندگانی مانند شرکت مستقر در دبی ادعا میکنند که فرایند KYC را انجام میدهند. بااینحال، مجری ویدئوی آموزشی چینی به بینندگان اطمینان میدهد که ارائهدهنده تلاش نمیکند بررسی کند آیا نشانی واقعی است یا خیر؛ کاری که یک بانک ممکن است با درخواست قبض خدمات عمومی انجام دهد. مسترکارت میگوید حاکمیت و نظارت را جدی میگیرد و کارتهای قابلشارژ «فاقد احراز هویت» را در شبکه خود ممنوع کرده است.
یک منبع در یک شرکت رمزارزی آمریکایی که کارتهایش توسط Rain صادر میشوند، میگوید هر ماه صدها کاربر را میبیند که با مدارک هویتی صادرشده در چین، اما با نشانیهایی خارج از چین برای کارتهای ویزای شرکت او ثبتنام میکنند. در یک مورد، شرکت او مشاهده کرد کاربری با نشانی IP در شنژن، شهری در جنوب چین و یک مدرک هویتی چینی، برای کارتی با یک نشانی غیرچینی درخواست داده است؛ این کاربر سپس ۵۰ هزار دلار برای اشتراکهای ChatGPT در فروشگاه اپلیکیشن اپل در بولیوی هزینه کرده است. Rain میگوید در حال بررسی این گزارشهاست.

Rain مدارک هویتی چینی را میپذیرد، زیرا ممکن است دارندگان آنها خارج از کشور زندگی کنند، اما کاربرانی را که با یک نشانی چینی درخواست میدهند، رد میکند. بااینحال، شماری از ارائهدهندگانی که کارتها را از طریق Rain عرضه میکنند، به کاربرانی که به دلیل واردکردن نشانی چینی در فرایند احراز هویت رد شدهاند، اجازه میدهند دوباره تلاش کنند؛ یکی از آنها صراحتاً از کاربران میخواهد «با یک نشانی دیگر دوباره امتحان کنید.» Rain میگوید استانداردهای بالایی برای برنامه انطباق خود حفظ میکند، تلاشها برای دورزدن کنترلهایش را جدی میگیرد و از تمام مقررات پیروی میکند.
از اواخر سال ۲۰۲۴، یکی از ارائهدهندگان رمزارز مستقر در هنگکنگ که به کاربران چینیزبان خدمات میدهد و Crystal Intelligence آن را رصد کرده است، شاهد ورود بیش از ۳۵۵ میلیون دلار استیبلکوین دلاری به کیفپولهای متصل به کارتهای خود بوده و ۴ هزار تراکنش را پردازش کرده است. برخی ناظران گمان میکنند بسیاری از این انتقالها برای خرید عمده توکنهای هوش مصنوعی استفاده میشوند. منبع شرکت رمزارز آمریکایی میگوید: «اگر بخواهم حدس بزنم، میگویم بخش قابلتوجهی از یک میلیارد دلار هزینه ماهانه با کارتهای استیبلکوینی، در حال تأمین مالی بازار خاکستری توکنهاست.»
آنتروپیک در ۱۰ سپتامبر، شرکت علیبابا، غول اینترنتی چین را متهم کرد که بین ماههای مه و ژوئیه، ۱۵۱ میلیون بار بهصورت غیرقانونی به مدل Claude دسترسی پیدا کرده تا مدلهای خود را با فرایندی موسوم به «تقطیر» (distillation) آموزش دهد. آنتروپیک ادعا میکند علیبابا برای این کار از مجموعهای متشکل از ۵ هزار حساب Claude استفاده کرده که هزینه برخی از آنها با کارتهای مجازی پرداخت شده بود تا اقدامات خود را پنهان کند. علیبابا به درخواست اظهارنظر پاسخی نداد.
گزارش حاضر در نسخه October 3rd 2026 نشریه The Economist منتشر شده است.