مراکز داده هوش مصنوعی می‌توانند دمای مناطق اطراف را تا ۹.۱ درجه سانتی‌گراد افزایش دهند

مراکز داده‌ای که برای استفاده سامانه‌های هوش مصنوعی ساخته می‌شوند، گرمای بسیار زیادی تولید می‌کنند؛ به‌طوری که می‌توانند دمای سطح زمین در مناطق اطراف خود را تا چند درجه افزایش دهند و پدیده‌ای موسوم به «جزیره حرارتی مرکز داده» (Data Centre Heat Island) ایجاد کنند؛ پدیده‌ای که ممکن است هم‌اکنون نیز بر زندگی حدود ۳۴۰ میلیون نفر تأثیر گذاشته باشد.

پیش‌بینی می‌شود تعداد مراکز داده در سراسر جهان با سرعت چشمگیری افزایش یابد. شرکت مشاوره و خدمات املاک JLL برآورد کرده است که ظرفیت مراکز داده بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ دو برابر خواهد شد و انتظار می‌رود نیمی از این تقاضا ناشی از گسترش هوش مصنوعی باشد.

«آندریا مارینونی» از دانشگاه کمبریج و همکارانش با مشاهده اینکه میزان انرژی موردنیاز برای راه‌اندازی مراکز داده در سال‌های اخیر به طور پیوسته در حال افزایش بوده و احتمال دارد در سال‌های آینده به‌شدت رشد کند، تصمیم گرفتند اثرات این روند را به‌صورت کمی بررسی کنند. پژوهشگران با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای، دمای سطح زمین را در طول ۲۰ سال گذشته اندازه‌گیری کردند و سپس این اطلاعات را با مختصات جغرافیایی بیش از ۸۴۰۰ مرکز داده هوش مصنوعی تطبیق دادند.

ازآنجاکه دمای سطح زمین ممکن است تحت‌تأثیر عوامل دیگری نیز قرار گیرد، پژوهشگران بررسی خود را بر مراکز داده‌ای متمرکز کردند که در فاصله‌ای دور از مناطق پرجمعیت قرار دارند. نتایج نشان داد که در ماه‌های پس از آغاز فعالیت یک مرکز داده هوش مصنوعی، دمای سطح زمین به طور میانگین ۲ درجه سانتی‌گراد (۳.۶ درجه فارنهایت) افزایش می‌یابد. در شدیدترین موارد، این افزایش به ۹.۱ درجه سانتی‌گراد (۱۶.۴ درجه فارنهایت) رسید. همچنین این اثر تنها به محیط مجاور مراکز داده محدود نبود؛ تیم پژوهشی افزایش دما را تا شعاع ۱۰ کیلومتری این مراکز نیز مشاهده کرد. حتی در فاصله ۷ کیلومتری نیز شدت این پدیده تنها ۳۰ درصد کاهش یافته بود.

دسترسی به مقاله پژوهشی در مخزن arXiv

مارینونی می‌گوید: «نتایجی که به دست آوردیم واقعاً شگفت‌انگیز بود. این مسئله می‌تواند به یک مشکل بزرگ تبدیل شود.» پژوهشگران با استفاده از داده‌های جمعیتی برآورد کردند که بیش از ۳۴۰ میلیون نفر در فاصله کمتر از ۱۰ کیلومتری مراکز داده زندگی می‌کنند؛ بنابراین در مناطقی سکونت دارند که نسبت به حالتی که آن مرکز داده در آنجا ساخته نشده بود، گرم‌تر است.

به گفته مارینونی، مناطقی مانند باجیو در مکزیک و استان آراگون در اسپانیا طی فاصله سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۴ با افزایش ۲ درجه سانتی‌گرادی (۳.۶ درجه فارنهایت) دما مواجه شده‌اند؛ افزایشی که با عوامل شناخته‌شده دیگر قابل‌توضیح نیست. «کریس پریست» از دانشگاه بریستول بریتانیا معتقد است نتایج این پژوهش ممکن است پیچیده‌تر از آن چیزی باشد که در نگاه نخست به نظر می‌رسد. او می‌گوید: «انجام پژوهش‌های تکمیلی ارزشمند خواهد بود تا مشخص شود چه میزان از این افزایش دما ناشی از گرمای تولیدشده در فرایندهای محاسباتی است و چه میزان به خود ساختمان مرکز داده مربوط می‌شود.» به گفته او، ممکن است بخشی از این اثر ناشی از گرم‌شدن ساختمان در اثر تابش نور خورشید باشد. بااین‌حال، مارینونی تأکید می‌کند که درهرصورت، مرکز داده موجب افزایش دمای سطح زمین می‌شود.

گزارش حاضر در نسخه April 4^TH 2026 نشریه New Scientist منتشر شده است.