سوپراپلیکیشن‌های هوش مصنوعی در حال بازآفرینی اینترنت چین هستند

البته تفویض چنین تصمیمات مهمی خطراتی نیز به همراه دارد. بااین‌وجود، سرعت پذیرش چنین خدماتی در چین قابل‌توجه است. تخمین زده می‌شود که تاکنون بیش از ۶۰۰ میلیون نفر از جمعیت این کشور از نوعی اپلیکیشن به‌اصطلاح «عامل‌محور» (Agentic App) استفاده کرده‌اند. چین با سرعت به‌سوی آینده‌ای پیش می‌رود که در آن هوش مصنوعی بسیاری از کالاها و خدمات مصرفی مردم را انتخاب، خریداری و تحویل می‌دهد و در این فرایند، اقتصاد دیجیتال خود را دگرگون می‌کند.

شهروندان اینترنتی (کاربران شبکه) در چین تاکنون دو عصر متمایز اینترنت را تجربه کرده‌اند. از اوایل دهه ۲۰۰۰، اکثر آن‌ها به‌عنوان پنجره‌ای رو به وب، به سراغ موتور جستجوی «بایدو» (Baidu) رفتند. هنگامی که گوگل در پایان آن دهه مجبور به خروج از این کشور شد، بایدو نیز در عمل به یک انحصار تبدیل شد. اما ازآنجایی‌که این شرکت به دنبال درآمدزایی تهاجمی‌تر از خدمات خود بود، توصیه‌های مبتنی بر تبلیغات بر پلتفرم غالب شد و کاربران را دلسرد کرد. این امر واکنش‌های منفی را علیه جست‌وجوی مبتنی بر وب به همراه داشت و به لطف گسترش تلفن‌های هوشمند، چین را وارد عصر دوم اینترنت کرد؛ عصری که تحت سلطه سوپراپلیکیشن‌های موبایلی بود که کارکردهایی نظیر خرید، سرگرمی، ارتباطات و پرداخت را با یکدیگر ترکیب می‌کردند.

یکی از پیامدهای این امر آن است که بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری چین از جمله «علی‌بابا» (غول تجارت الکترونیک)، «بایت‌دنس» (غول سرگرمی) و «تنسنت» (غول بازی و پیام‌رسانی) دارای مجموعه‌های گسترده‌ای از خدمات دیجیتال و شبکه‌های لجستیکی هستند که می‌توانند برای توسعه خدمات عامل‌محوری که قادر به انجام طیف وسیعی از وظایف برای کاربران هستند، مورداستفاده قرار گیرند. پیامد دیگر این است که به‌احتمال زیاد هر یک از این شرکت‌ها می‌توانند به‌عنوان رهبر این عصر جدید، یعنی عصر سوم اینترنت چین، ظهور کنند. در حال حاضر نیز رقابت بسیار شدیدی در جریان است. در تاریخ ۱۳ می ۲۰۲۶، «پونی ما» (Pony Ma)، بنیان‌گذار تنسنت هشدار داد که یک «تصرف اراضی» آشفته برای تصاحب خدمات هوش مصنوعی در شرف وقوع است.

در تاریخ ۱۱ می، علی‌بابا اعلام کرد که چت‌بات خود، یعنی Qwen را به طور کامل با اپلیکیشن خرید خود، یعنی Taobao یکپارچه کرده است. اکنون با چند فرمان ساده، این هوش مصنوعی می‌تواند انواع محصولات و خدمات را تهیه کند. بایت‌دنس نیز در حال آماده‌سازی برای عرضه یکپارچگی مشابهی بین چت‌بات خود با نام «دوبائو» (Doubao) و اپلیکیشن ویدئوهای کوتاه خود یعنی «دویین» (Douyin) است که امکانات خرید را نیز در بر می‌گیرد.

تنسنت در این رقابت نقش یک شگفتی‌ساز را ایفا کرده است. سرمایه‌گذاری این شرکت در مدل‌های هوش مصنوعی با سرعت کمتری آغاز شد، اما این شرکت می‌گوید که در شش ماه گذشته نحوه کار تیم هوش مصنوعی خود را به طور کامل بازسازی کرده است. یک مدل جدید به نام Hy3 در مرحله آزمایش است و عملکرد خوبی از خود نشان داده است. تنسنت اکنون به‌آرامی در حال یکپارچه‌سازی این مدل با «وی‌چت» (WeChat)، اپلیکیشن فراگیر پیام‌رسان و پرداخت خود است. میلیون‌ها کسب‌وکار «مینی‌پروگرم‌هایی» را در داخل وی‌چت ایجاد کرده‌اند که می‌توانند با هوش مصنوعی درهم‌تنیده شوند.

برای غول‌های فناوری، سوپراپلیکیشن‌های هوش مصنوعی ممکن است منبع جدید و جذابی برای رشد در دورانی باشند که هزینه‌های مصرف‌کننده در چین کم‌رونق است. سود عملیاتی تعدیل‌شده در بخش تجارت الکترونیک علی‌بابا در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶، با کاهش ۴۰ درصدی نسبت به سال قبل مواجه شد. اگرچه کسب‌وکار ابری این شرکت به دلیل هزینه‌کرد بیشتر سازمان‌ها در زیرساخت‌های هوش مصنوعی آن در حال رونق است، اما این رشد نیازمند سرمایه‌گذاری کلانی است که بر جریان‌های نقدی فشار وارد می‌کند.

در محافل خصوصی، غول‌های فناوری چین می‌گویند که سوپراپلیکیشن‌های هوش مصنوعی آن‌ها محصولات را بر اساس هزینه‌های تبلیغاتی توصیه نمی‌کنند. اما برای سودآوری آن‌ها، در نهایت ممکن است مجبور به انجام این کار شوند. اگرچه اکثر چت‌بات‌ها در چین رایگان هستند؛ اما بایت‌دنس اخیراً یک سطح اشتراک پولی برای کاربران دوبائو که مایل به دسترسی به ویژگی‌های خاصی هستند راه‌اندازی کرده است. در ماه فوریه، هم‌زمان با سال نو قمری، بسیاری از غول‌های فناوری طرح‌های تشویقی سخاوتمندانه‌ای را برای ترغیب مردم به استفاده از خدمات عامل‌محور خود ارائه دادند. باتوجه‌به چنین رقابت شدیدی، بعید به نظر می‌رسد که آن‌ها به این زودی‌ها شروع به دریافت هزینه برای این خدمات کنند.

در هوشیو بخوانید:
جنگ داخلی چین بر سر کاربران هوش مصنوعی

منطق غول‌های فناوری ممکن است جنبه تدافعی نیز داشته باشد. برخی در این صنعت نگران‌اند که ظهور دستگاهی مبتنی بر هوش مصنوعی با قابلیت‌های عامل‌محور که در سیستم‌عامل آن تعبیه شده است، بتواند جایگزین سوپراپلیکیشن‌های فعلی شود. گزارش‌ها حاکی از آن است که OpenAI در حال کار بر روی چنین دستگاهی است. بایت‌دنس در ماه دسامبر ۲۰۲۵ این رویکرد را آزمود؛ زمانی که یک تلفن هوشمند را با همکاری ZTE که به یک دستیار هوش مصنوعی مجهز بود را به بازار عرضه کرد. اما با وجود موج اولیه اشتیاق، با تولید حدود ۳۰ هزار دستگاه، این پروژه با شکست مواجه شد؛ تا حدی به این دلیل که علی‌بابا و تنسنت استفاده این دستگاه از پلتفرم‌های پرداخت خود را مسدود کردند.

این امر مانع از تلاش دیگران نخواهد شد. در ماه مارس، «شیائومی» که فعالیت خود را به حوزه خودروهای الکتریکی (EVs) نیز گسترش داده است، از عرضه مدل‌های جدید هوش مصنوعی خبر داد که در تلفن‌های هوشمند و خودروهای این شرکت تعبیه خواهند شد.

در هوشیو بخوانید:
غافل‌گیری شیائومی با انتشار MiMo-V2.5

«هواوی»، غول فناوری دیگری که هم تلفن هوشمند و هم سیستم‌های نرم‌افزاری برای خودروهای الکتریکی تولید می‌کند نیز می‌تواند وارد این میدان شود. مدیران صنعت خودرو بر این باورند که بسیاری از جوانان چینی از طریق گفت‌وگوهای صوتی با خودروی خود به خدمات عامل‌محور دسترسی پیدا خواهند کرد.

شیائومی و هواوی در حال حاضر هر کدام صدها میلیون کاربر دارند. اگر علی‌بابا و تنسنت بخواهند در مسیر ورود هر یک از این شرکت‌ها به حوزه خدمات عامل‌محور مانع‌تراشی کنند، نهادهای تنظیم‌گر داخلی احتمالاً مداخله خواهند کرد. با ورود اینترنت چین به عصر بعدی خود، نبردی تلخ برای تسلط بر بازار پدیدار می‌شود.

گزارش حاضر در نسخه May 23^rd 2026 نشریه The Economist منتشر شده است