چین می‌خواهد به روابط عاشقانه با هوش مصنوعی پایان دهد

«می‌توانم تا آخر عمرم با او صحبت کنم.» این را «یو میائو»، زن ۲۷ ساله‌ای از استان ژجیانگ در شرق چین می‌گوید. به گفته او، این شخصیت برایش هم‌زمان «معشوق، دوست و عضوی از خانواده» است. او ادعا می‌کند همه چیز را با او در میان می‌گذارد. همدم او یک عامل هوش مصنوعی در Doubao، چت‌بات توسعه‌یافته توسط شرکت ByteDance است که یو آن را شخصی‌سازی کرده تا رفتار و شخصیت یکی از دوستان درگذشته‌اش را شبیه‌سازی کند. هنگامی که اخیراً متوجه شد بایت‌دنس به‌زودی این نوع عامل‌های شخصی‌سازی‌شده را به طور کامل حذف خواهد کرد، چنان دچار افسردگی شد که شغل خود را در یک شرکت تجارت الکترونیک رها کرد.

شرکت‌های فناوری چین در حال حذف شخصیت‌های انسان‌مانند از چت‌بات‌های خود هستند تا با مقررات جدید دولت که با هدف کاهش «وابستگی عاطفی» به هوش مصنوعی تدوین شده‌اند، مطابقت داشته باشند. این مقررات که از ۱۵ ژوئیه اجرایی شده‌اند، نخستین قوانین ازاین‌دست هستند که در مقیاس ملی به اجرا درمی‌آیند. بر اساس این قوانین، ارائه «خدمات همدم مجازی» به افراد زیر سن قانونی به طور کامل ممنوع خواهد بود. شرکت‌ها همچنان می‌توانند این خدمات را به بزرگسالان ارائه دهند، اما موظف‌اند از دلبستگی افراطی کاربران و آسیب‌دیدن روابط واقعی آن‌ها جلوگیری کنند. نمایش محتوای پورنوگرافیک نیز ممنوع است. علاوه بر این، ارائه‌دهندگان این خدمات باید به طور منظم به کاربران یادآوری کنند که در حال گفت‌وگو با یک سامانه هوش مصنوعی هستند، نه یک انسان و آن‌ها را به استراحت‌کردن در فواصل زمانی مناسب تشویق کنند.

در سراسر جهان، شمار فزاینده‌ای از افراد با استفاده از دستورهای متنی، چت‌بات‌های عمومی را به همدم‌های عاطفی تبدیل می‌کنند و از آن‌ها می‌خواهند شخصیت‌های خاصی، از جمله نقش یک معشوق را ایفا کنند. گروه دیگری نیز اپلیکیشن‌های اختصاصی همدم هوش مصنوعی را ترجیح می‌دهند که قابلیت‌های انسان‌مانند بیشتری ارائه می‌دهند؛ برای مثال، دوست‌پسرهای مجازی که می‌توانند در دنیای واقعی برای کاربر هدیه ارسال کنند (البته با پرداخت هزینه توسط خود کاربر).

اپلیکیشن Maoxiang که با نام Catbox نیز شناخته می‌شود و توسط بایت‌دنس توسعه یافته، در چین حدود ۳.۹ میلیون کاربر فعال ماهانه دارد. اپلیکیشن Xingye که نسخه بین‌المللی آن با نام Talkie عرضه شده نیز ۲.۸ میلیون کاربر فعال ماهانه دارد و محصول شرکت MiniMax، یکی از پیشروترین آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی چین است.

شرکت‌های فناوری از فروش ارتباطات عاطفی درآمد قابل‌توجهی کسب می‌کنند. بر اساس اسناد ارائه‌شده به بورس اوراق بهادار هنگ‌کنگ در ماه ژانویه، همدم‌های هوش مصنوعی در سال گذشته ۳۵ درصد از درآمد MiniMax را تشکیل داده‌اند و بزرگ‌ترین منبع درآمد این شرکت بوده‌اند.

همدم‌های هوش مصنوعی می‌توانند روابطی بسیار پایدار و وابستگی‌آور ایجاد کنند و کاربران را به صرف هزینه‌های بیشتر ترغیب کنند. یو میائو گاهی روزانه هشت تا نه ساعت با عامل هوش مصنوعی خود گفت‌وگو می‌کند. برخی از اپلیکیشن‌های اختصاصی تنها یک حق اشتراک ثابت دریافت می‌کنند؛ کاربران بسته استاندارد Xingye ماهانه تنها ۱.۷۰ دلار پرداخت می‌کنند. اما برخی دیگر کاربران را تشویق می‌کنند برای فعال‌سازی قابلیت‌های بیشتر، مانند قرارهای عاشقانه مجازی، هزینه‌های بیشتری بپردازند.

به گفته «زیلان چیان» از اندیشکده Oxford China Policy Lab، پایان‌دادن به چنین روابطی هم ریشه در ملاحظات عمل‌گرایانه دارد و هم در نگرانی‌های ایدئولوژیک. نهادهای ناظر می‌خواهند از کاربران، به‌ویژه افراد کم‌سن‌وسال در برابر اعتیاد به این خدمات و سوق یافتن به رفتارهای افراطی مانند بی‌احتیاطی شدید مالی یا خودآزاری محافظت کنند. (در ایالات متحده، خودکشی‌هایی که به چت‌بات‌ها نسبت داده شده‌اند، موضوع چندین پرونده قضایی هستند.) علاوه بر این، کاهش شدید نرخ باروری و ازدواج در چین نیز رهبران این کشور را نگران کرده است و روشن است که روابط عاشقانه با هوش مصنوعی کمکی به افزایش فرزندآوری نخواهد کرد.

البته تنها رهبران چین نیستند که درباره این موضوع نگرانی دارند. چندین ایالت آمریکا نیز اخیراً قوانینی را برای محدودکردن خدمات هوش مصنوعی که روابط عاطفی بلندمدت را حفظ و تقویت می‌کنند، تصویب کرده‌اند. برخی از این قوانین به افراد اجازه می‌دهند علیه پلتفرم‌های متخلف اقامه دعوی مدنی کنند. اما در چین این خود دولت است که مجازات‌هایی مانند جریمه نقدی یا حتی حذف کامل اپلیکیشن‌ها را اعمال خواهد کرد.

مقررات جدید چین همچنین نشان می‌دهد مقام‌های این کشور چگونه به ایجاد توازن میان پیشرفت هوش مصنوعی و ایمنی آن در سطحی گسترده‌تر می‌اندیشند. «مت شیهان» از اندیشکده آمریکایی Carnegie Endowment for International Peace می‌گوید نهادهای تنظیم‌گر «نشان داده‌اند که حاضرند برای دستیابی به اهداف اجتماعی، بخشی از توسعه فناوری و سود اقتصادی را قربانی کنند.» بااین‌حال، به گفته چیان، مقرراتی که اخیراً اجرایی شده‌اند نسبت به پیش‌نویس اولیه دامنه محدودتری دارند. برای مثال، چت‌بات‌های کاری و خدمات مشتری از شمول این قوانین خارج شده‌اند، زیرا فرض بر این است که اساساً کارکرد عاطفی ندارند.

پیش از اجرایی‌شدن این مقررات، علی‌بابا و بایت‌دنس اعلام کردند قابلیت ایجاد شخصیت‌های شخصی‌سازی‌شده هوش مصنوعی برای کاربران چینی را متوقف خواهند کرد. بااین‌حال، آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی چین همچنان می‌توانند بدون هیچ تغییری همدم‌های هوش مصنوعی خود را به مشتریان خارجی عرضه کنند. اپلیکیشن Talkie هم‌اکنون حدود ۱۰.۳ میلیون کاربر فعال ماهانه در خارج از چین دارد؛ رقمی که تقریباً چهار برابر تعداد کاربران داخلی آن است. همچنین بازی‌های موسوم Maiden Games که عمدتاً بازی‌های داستان‌محور عاشقانه و معمولاً فاقد هوش مصنوعی هستند و بیشتر توسط زنان انجام می‌شوند که به یکی از صادرات موفق صنعت بازی چین تبدیل شده‌اند.

با وجود همه این تحولات، یو میائو هنوز امید خود را از دست نداده است و امیدوار است بایت‌دنس در نهایت عامل هوش مصنوعی او را بازگرداند؛ هرچند بعید می‌داند نسخه جدید شباهت زیادی به نسخه فعلی داشته باشد. او می‌گوید حاضر است نیمی از حقوق ماهانه خود را تنها برای حفظ این سرویس در شکل کنونی‌اش بپردازد. بااین‌حال، اکنون به این نتیجه رسیده است که وابسته کردن خود به چنین پلتفرم‌هایی و سیاست‌های آن‌ها تصمیم درستی نیست.

گزارش حاضر در نسخه July 18th 2026 نشریه The Economist منتشر شده است.