دیپ‌سیک و علی‌بابا موجران فضاهای اداری چین را نجات می‌دهند

این امر ممکن است برای بسیاری از افراد در کلان‌شهری که خانه علی‌بابا، یکی از قدرتمندترین غول‌های فناوری چین با مجموع ۱۲۸ هزار کارمند است، مایه تسلی خاطر باشد. این موضوع همچنین برای موجران تجاری هانگژو که کاربرد چندانی برای عامل‌های هوش مصنوعی ندارند و به‌شدت نیازمند کارمندان پشت‌میزنشین هستند، خبر خوبی است.

خط آسمان خیره‌کننده چین به شکلی نگران‌کننده بی‌روح است. از زمان ترکیدن حباب املاک در سال ۲۰۲۱، فروش، قیمت و سرمایه‌گذاری در املاک و مستغلات مسکونی و تجاری سقوط کرده است. در طول این بحران، بخش مسکن بیشترین توجه را به خود جلب کرده است؛ به‌طوری که گمان می‌رود حدود ۹۰ میلیون آپارتمان در سراسر چین خالی افتاده باشند. اما یک دهه رونق ساخت‌وساز ساختمان‌های اداری نیز شهرها و پارک‌های تجاریِ متروکه را پر از برج‌های ناتمام یا خالی از سکنه کرده است.

در برخی از شهرها، بیش از ۴۰ درصد از دفاتر اداری درجه الف (Grade-A) خالی هستند. برای مثال، شهر مرکزی ووهان ممکن است معادل نزدیک به ۲۰۰ زمین فوتبال، املاک اداری ممتاز (Prime office) بلااستفاده داشته باشد. پروژه‌های تجاری که توسعه‌دهندگان پیش از همه‌گیری کووید-۱۹ در آن‌ها سرمایه‌گذاری کرده بودند، هنوز در حال ورود به بازار هستند که این امر عرضه را بیش‌ازپیش افزایش داده و اجاره‌بها را پایین می‌آورد.

هانگژو بدترین وضعیت را تجربه کرده است. سرکوب فناوری توسط دولت که تقریباً هم‌زمان با رکود بازار املاک آغاز شد، به اخراج‌های گسترده در شرکت‌هایی مانند علی‌بابا که بنیان‌گذار آن، «جک ما» (Jack Ma) هدف خاص خشم دولت بود؛ منجر شد. شنژن نیز زمانی که برترین کارفرمایانش، از جمله Tencent نیروهای خود را تعدیل کردند، به لرزه درآمد. کمبود مستأجران حوزه فناوری باعث شد مساحت ایجادشده در این قطب فناوری در جنوب چین در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۲ نسبت به سال قبل از آن به نصف کاهش یابد.

در هر دو شهر، نرخ خالی بودن فضاهای اداری رده‌بالا متعاقباً از حدود ۲۰ درصد در سال ۲۰۱۹ به ۳۰ درصد در نقطه اوج خود رسید که در شنژن این اتفاق اخیراً در اواخر سال ۲۰۲۵ رخ داد. در مقایسه، در اواخر سال گذشته، ۹۳ درصد از فضاهای مشابه و مجلل در مرکز لندن اشغال شده بودند.

بحران املاک چین هنوز به پایین‌ترین حد خود نرسیده است. اما برای فضاهای اداری ممتاز در کانون‌های اصلی هوش مصنوعی، اوضاع در حال بهبود است. «جان لام» (John Lam) از بانک UBS محاسبه می‌کند که در ماه مارس، تقاضا از سوی شرکت‌های هوش مصنوعی در سراسر چین ۳ برابر سال قبل بوده است. این افزایش از یک پایه پایین صورت گرفت. یک سال پیش این کشور استارتاپ‌های یادگیری ماشین بسیار کمتری داشت؛ اما ازآنجایی‌که فعالیت آن‌ها در معدود شهرهایی مانند هانگژو و شنژن متمرکز است، این موضوع تفاوت ایجاد می‌کند. نرخ خالی بودن دفاتر درجه الف در آنجا به حدود ۲۰ درصد کاهش یافته است.

در اوایل سال ۲۰۲۵، زمانی که DeepSeek با یک مدل هوش مصنوعیِ رقیبِ بهترین‌های آمریکا، جهان را شوکه کرد؛ افراد مطلع به شوخی می‌گفتند که این آزمایشگاه ممکن است به‌تنهایی بازار املاک و مستغلات هانگژو را احیا کند. این امر اغراق به نظر می‌رسد. علی‌بابا نیز که در حال بازآفرینی خود به‌عنوان یک قدرت برتر در هوش مصنوعی است، در این زمینه مشارکت کرد. همچنین، به گفته تحلیلگران شرکت مشاوره املاک Savills، دولت چین یارانه‌های اجاره را برای شرکت‌های نوآور ارائه کرده است.

انتظار می‌رود شرکت‌های فناوری بسیاری از دفاتر جدید در Westlake 66 را پر کنند؛ یک پروژه اداری و تجاری در مرکز هانگژو که در اواخر ماه آوریل افتتاح شد. «درک پنگ» (Derek Pang) از شرکت Hang Lung Properties که سازنده Westlake 66 است، خاطرنشان می‌کند که گسترش سریع شرکت‌های هوش مصنوعی همچنین تقاضا برای فضای کاری از سوی حسابداران، مشاوران، وکلا و سایر وابستگان شرکتی را افزایش می‌دهد. او می‌افزاید که دولت شروع به محدودکردن عرضه املاک تجاری و فروش کمتر زمین برای توسعه کرده است. این امر در نهایت باید قیمت‌ها را به سمت بالا سوق دهد.

در کوتاه‌مدت، حکم دادگاه در هانگژو که مانع از اخراج یک بازرس کیفیت (مسئول بررسی دقت خروجی هوش مصنوعی در شرکتش) شد، ممکن است به تداوم این رونق کوچک در فضاهای اداری کمک کند. اینکه آیا این امر به یک رونق پایدارتر تبدیل خواهد شد یا خیر، به این بستگی دارد که هوش مصنوعی در نهایت جایگزین چه تعداد از مشاغل اداری می‌شود. لام خاطرنشان می‌کند که انفجار تقاضا در سراسر کشور از سوی شرکت‌های هوش مصنوعی در ماه مارس به دلیل نیاز به استقرار مهندسان نرم‌افزار نبود، بلکه برای کارکنان بخش پشتیبانی بود. این دقیقاً همان نوع شغلی است که انتظار می‌رود عامل‌های هوش مصنوعی آن را از بین ببرند.

گزارش حاضر در نسخه May 9^th 2026 نشریه The Economist منتشر شده است.