مسدودسازی دسترسی به مدل‌های آنتروپیک توسط دونالد ترامپ؛ تصمیمی خودسرانه و آشفته

صرف‌نظر از نیت واقعی این تصمیم، یک واقعیت را آشکار کرده است که مهار دسترسی به فناوری‌های قدرتمند تا چه اندازه دشوار است.

این ممنوعیت یادآور تصمیم ایالات متحده برای محدودکردن رمزنگاری کلید عمومی (Public-key Cryptography) است؛ فناوری‌ای که برای ایمن‌سازی ارتباطات دیجیتال به کار می‌رود و از دهه ۱۹۷۰ تا دهه ۱۹۹۰ مشمول محدودیت‌های سخت‌گیرانه بود. در آن زمان، دولت آمریکا استدلال می‌کرد که فناوری رمزنگاری ماهیتی مشابه تجهیزات نظامی دارد؛ تا جایی که یکی از توسعه‌دهندگان این فناوری به اتهام نقض مقررات بین‌المللی تجارت تسلیحات (International Traffic in Arms Regulations – ITAR) تحت تحقیقات FBI قرار گرفت. بااین‌حال، در نهایت مدافعان آزادی‌های مدنی پیروز شدند و حق استفاده، فروش و صادرات بیشتر سامانه‌های رمزنگاری را به دست آوردند.

هرچند رمزنگاری فناوری قدرتمندی بود، اما دامنه کاربرد آن محدود محسوب می‌شد. در مقابل، هوش مصنوعی هم به‌مراتب قدرتمندتر است و هم کاربردهایی بسیار گسترده‌تر دارد. «مارک وارنر»، نایب‌رئیس کمیته اطلاعات سنای آمریکا در ۱۱ ژوئن ۲۰۲۶ اعلام کرد که ژنرال «جاشوا راد»، رئیس آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) و فرمانده فرماندهی سایبری پنتاگون (Cyber Command)، به او گفته است که «مدل Mythos  تقریباً به همه سامانه‌های طبقه‌بندی‌شده ما نفوذ کرد؛ نه ظرف چند هفته، بلکه تنها در عرض چند ساعت.»

هوش مصنوعی پیشرفته از جنبه دیگری نیز با رمزنگاری تفاوت دارد. درحالی‌که فناوری رمزنگاری سرانجام در سراسر جهان در دسترس قرار گرفت، آمریکا امروز همچنان برتری آشکاری در حوزه هوش مصنوعی دارد. چین که به دلیل محدودیت‌های آمریکا بر صادرات تراشه‌های پیشرفته با موانع جدی مواجه شده، احتمالاً حدود یک سال از ایالات متحده عقب‌تر است.

این برتری حتی می‌تواند به مزیتی دست‌نیافتنی تبدیل شود؛ مشروط بر آنکه آنتروپیک یا دیگر آزمایشگاه‌های آمریکایی به خودبهبوددهی بازگشتی (Recursive Self-Improvement) یا RSI دست پیدا کنند؛ قابلیتی که در آن مدل‌های هوش مصنوعی نسخه‌های بهتری از خود تولید می‌کنند و به‌این‌ترتیب، سرعت پیشرفت خود را به‌صورت تصاعدی افزایش می‌دهند. بسیاری از افراد فعال در این صنعت معتقدند دستیابی به چنین قابلیتی امکان‌پذیر است.

در هوشیو بخوانید:
شبی دولت امریکا پیشرفته‌ترین هوش مصنوعی جهان را خاموش کرد

از این منظر، شاید قیاس مناسب‌تر نه با رمزنگاری، بلکه با فناوری هسته‌ای باشد؛ مقایسه‌ای که سال‌هاست پژوهشگران هوش مصنوعی را هم‌زمان مجذوب، الهام‌بخش و نگران کرده است. در جریان جنگ جهانی دوم، بریتانیا یافته‌های اولیه خود درباره ساخت سلاح هسته‌ای را با آمریکا به اشتراک گذاشت. اما در سال ۱۹۴۶، پس از پایان جنگ و نمایش قدرت ویرانگر بمب اتمی در ژاپن، کنگره آمریکا «قانون مک‌ماهون» (McMahon Act) را تصویب کرد؛ قانونی که همکاری هسته‌ای با تمامی کشورهای خارجی حتی نزدیک‌ترین متحدان آمریکا را متوقف کرد. این همکاری سال‌ها بعد و زمانی ازسرگرفته شد که بریتانیا توانسته بود مستقل از آمریکا بمب هسته‌ای خود را توسعه دهد.

این بار نیز متحدان آمریکا در شوک فرورفته‌اند. بسیاری از آن‌ها ماه‌ها زمان صرف کرده بودند تا مجوز دسترسی نهادهای دولتی، بانک‌ها و شرکت‌های بزرگ خود به مدل Mythos را دریافت کنند؛ اما این مجوزها یک‌شبه بی‌اعتبار شدند.

این ممنوعیت حتی کشورهای عضو ائتلاف اطلاعاتی «فایو آیز» (Five Eyes)، یعنی استرالیا، بریتانیا، کانادا و نیوزیلند را نیز مستثنا نکرده است. این کشورها هم‌زمان با چالش دیگری نیز روبه‌رو هستند؛ زیرا بخشی از اختیارات نظارتی دولت آمریکا به دلیل تمدیدنشدن توسط کنگره منقضی شده است. همچنین مؤسسه امنیت هوش مصنوعی بریتانیا (AI Security Institute)، که معتبرترین نهاد جهان در زمینه آزمون و یافتن جیلبریک و آسیب‌پذیری (Jailbreaking) مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی محسوب می‌شود، اکنون از دسترسی به این مدل‌ها محروم شده است.

برخی سیاست‌گذاران خارجی این تصمیم را زنگ خطری جدی می‌دانند. «تام توگندهات»، وزیر پیشین امنیت بریتانیا می‌گوید: «پس از چنین درس روشنی، هر کشوری از خود خواهد پرسید که برای دستیابی به حاکمیت فناورانه چه اقداماتی باید انجام دهد.»

بااین‌حال، همان‌طور که «آنتون لیشت» از اندیشکده بنیاد کارنگی (Carnegie Endowment) نوشته است، قدرت‌های میانی در موقعیت دشواری قرار دارند. او می‌پرسد: «آیا واقعاً تصور می‌کنید دولتی که همین حالا دسترسی شما به Fable را قطع کرده، اجازه خواهد داد به‌اندازه کافی تراشه‌های پیشرفته بخرید تا بتوانید نسخه‌ای مستقل و بدون محدودیت از Fable را آموزش دهید؟»

به‌ویژه اروپا نیز از نظر توان پردازشی، زیرساخت لازم برای دستیابی به استقلال کامل در حوزه هوش مصنوعی را در اختیار ندارد. یک مقام پیشین اطلاعاتی بریتانیا معتقد است که سازمان‌های اطلاعاتی احتمالاً دوباره به مدل Mythos دسترسی پیدا خواهند کرد، زیرا مذاکرات در این زمینه در جریان است. برخی ناظران نیز باور دارند که دولت آمریکا در نهایت ناچار خواهد شد محدودیت‌ها را برای شرکت‌های خصوصی نیز کاهش دهد.

«هلن تونر» از مرکز امنیت و فناوری‌های نوظهور (Center for Security and Emerging Technology) در دانشگاه جورج‌تاون می‌گوید: «متحدان شاید بتوانند از این واقعیت دلگرم شوند که چنین رویکردی در بلندمدت اساساً قابل‌دوام نیست؛ زیرا شمار زیادی از کارکنان شرکت‌های آمریکایی فعال در حوزه هوش مصنوعی، تبعه کشورهای دیگر هستند. در عمل، جلوگیری از دسترسی اتباع خارجی به این مدل‌ها تقریباً معادل آن است که شرکت‌های مشمول این محدودیت دیگر نتوانند هیچ فعالیتی در زمینه تحقیق‌وتوسعه هوش مصنوعی انجام دهند.»

درهرصورت، محدودکردن دسترسی به فناوری معمولاً چندان مؤثر نیست. «سینتیا کایزر»، مقام پیشین بخش سایبری FBI  می‌گوید در بازار سیاه، هکرها می‌توانند هویت‌های آمریکایی را خریداری کنند تا به مدل‌های هوش مصنوعی دسترسی یابند و همچنین ابزارهای لازم برای دورزدن محدودیت‌های امنیتی این مدل‌ها را تهیه کنند. برای نمونه، اگرچه آنتروپیک استفاده از مدل Claude را در چین محدود کرده است، اما همچنان برخی کاربران چینی موفق به استفاده از آن می‌شوند.

دونالد ترامپ طی ماه‌های اخیر رویکردی متناقض و گیج‌کننده در قبال هوش مصنوعی در پیش گرفته است. او ابتدا بیشتر مقرراتی که دولت پیشین وضع کرده بود و بارها آن‌ها را به تمسخر گرفته بود را لغو کرد. سپس فروش تراشه‌های پیشرفته هوش مصنوعی به چین را مجاز دانست. در ماه آوریل نیز رویکرد حداقلی دولت او در زمینه ایمنی هوش مصنوعی با تردیدهایی جدی مواجه شد؛ یعنی زمانی که آنتروپیک مدل Mythos Preview را معرفی کرد. این شرکت خود این مدل را آن‌چنان تهدیدی برای امنیت ملی ارزیابی کرد که انتشار آن را تنها به گروه کوچکی از مشتریان تأییدشده محدود ساخت؛ هرچند متحدان آمریکا همچنان به این نسخه دسترسی دارند.

در دوم ژوئن نیز ترامپ با صدور یک فرمان اجرایی، خواستار ایجاد چارچوبی داوطلبانه شد که بر اساس آن، آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی پیش از عرضه عمومی جدیدترین مدل‌های خود، آن‌ها را در اختیار دولت قرار دهند.

در هوشیو بخوانید:

ترامپ فرمان اجرایی جدید هوش مصنوعی را با نسخه‌ای سبک‌تر امضا کرد

بااین‌حال، محدودیت‌های ناگهانی و خودسرانه بر Fable و Mythos با چنین رویکردی همخوانی ندارد و فاصله زیادی با نظام نظارتی منسجم و شفاف موردنظر داریو آمودی دارد.

از نظر تئوری، مرکز استانداردها و نوآوری هوش مصنوعی (Center for AI Standards and Innovation)، نهاد دولتی مسئول ارزیابی مدل‌های مرزی از نظر قابلیت‌های خطرناک می‌تواند به‌عنوان داوری مستقل در چنین اختلافاتی ایفای نقش کند. اما دولت آمریکا اخیراً به این مرکز دستور داده است که انتشار عمومی گزارش‌های خود را متوقف کند؛ اقدامی که شاید موقتی باشد.

در نتیجه، هرچه دسترسی به هوش مصنوعی پیشرفته بیش از گذشته به موضوعی مرتبط با امنیت ملی تبدیل می‌شود، نحوه مدیریت این فناوری از سوی ایالات متحده نیز بیش‌ازپیش در هاله‌ای از ابهام فرومی‌رود.

گزارش حاضر در نسخه June 20th 2026 نشریه The Economist منتشر شده است.