نقشه راه ۵ساله ترکیه برای هدایت اقتصاد هوش مصنوعی

این سخنرانی که در حضور جمع گسترده‌ای از فعالان، سرمایه‌گذاران و نوآوران بین‌المللی ایراد شد، جزئیات برنامه ملی ترکیه برای تثبیت جایگاه خود به‌عنوان یکی از قطب‌های اصلی فناوری منطقه و جهان را روشن ساخت.

از پایه‌های صنعتی تا رنسانس استارتاپی و ظهور «تورکورن‌ها»

وزیر صنعت و فناوری ترکیه با ابراز خرسندی از میزبانی یکی از بزرگ‌ترین پلتفرم‌های تکنولوژی جهان در استانبول، تأکید کرد که شراکت‌های شکل‌گرفته در این رویداد به سرمایه‌گذاری‌های ملموس و فرصت‌های تازه برای کارآفرینان تبدیل خواهد شد. وی با مرور مسیر توسعه فناوری ترکیه طی دو دهه گذشته اظهار داشت که اکوسیستم نوآوری ترکیه اکنون متکی بر ۱,۷۰۰ مرکز تحقیق‌وتوسعه و طراحی و بیش از ۱۳,۰۰۰ شرکت فعال در ۱۱۵ پارک فناوری است.

کاجیر با اشاره به دستاوردهای ملموس ترکیه در صنایع دفاعی پیشرفته (از جمله پهپادهای رزمی، هواپیماهای آموزشی، بالگردها و ماهواره‌ها) و همچنین تولید خودروی برقی ملی «توگ» (Togg) که تاکنون نزدیک به ۱۲۰,۰۰۰ دستگاه از آن وارد جاده‌ها شده است، خاطرنشان کرد: «ما معتقدیم هر تغییر پارادایم بزرگ در فناوری، پنجره‌ای از فرصت را برای ساخت قابلیت‌های جدید و تقویت جایگاه ما در اقتصاد جهانی های‌تک فراهم می‌سازد.» وی با بررسی جهش اکوسیستم کارآفرینی تصریح کرد: «در سال ۲۰۱۹، ترکیه حتی یک شرکت تک‌شاخ (یونیکورن) نداشت؛ اما امروز ۸ شرکت تک‌شاخ یا به‌اصطلاح «تورکورن»  (Turcorn)دارد.»

وزیر صنعت و فناوری ترکیه اهداف بلندمدت کشور را شکل‌گیری ۱۰۰,۰۰۰ استارتاپ فناوری، دستیابی به ارزش کل ۱۰۰ میلیارددلاری برای تورکورن‌ها و قرارگیری استانبول در میان ۲۰ هاب برتر سرمایه‌گذاری و کارآفرینی جهان عنوان کرد. در همین راستا، وی به پروژه «ترمینال استانبول» (Terminal Istanbul) اشاره کرد که طی آن، ترمینال قدیمی فرودگاه آتاتورک به بزرگ‌ترین هاب استارتاپی جهان تبدیل می‌شود. همچنین برنامه «ویزای فناوری ترکیه»  (Turkey Tech Visa) تاکنون موفق شده بیش از ۵,۰۰۰ متخصص بین‌المللی برجسته را به اکوسیستم نوآوری ترکیه جذب کند.

بودجه‌های میلیاردی، زیرساخت‌های ابرمحاسباتی و برنامه HIT AI

کاجیر با تحلیل تحولات بین‌المللی اشاره کرد که هزینه‌کرد جهانی در حوزه هوش مصنوعی امسال به حدود ۲.۷ تریلیون دلار می‌رسد و سرمایه‌گذاری در دیتاسنترها به‌تنهایی بالغ بر ۲۷۰ میلیارد دلار بوده است. وی با هشدار درباره انحصار فناوری در دست تعداد محدودی از شرکت‌ها و عدم درک دقیق تنوع زبانی و فرهنگی توسط مدل‌های موجود، بر ضرورت استقلال تکنولوژیک تأکید نمود.

در بخش زیرساخت‌های پردازشی، علاوه بر فعالیت ابررایانه ملی «تروبا» (TRUBA) با بیش از ۸۰,۰۰۰ هسته CPU و ۵۰۴ پردازنده گرافیکی GPU و ۲۶ پتابایت حافظه، ترکیه امکان دسترسی رایگان استارتاپ‌ها به سوپرکامپیوترهای اروپایی از جمله MareNostrum 5 را فراهم کرده است.

در بعد تأمین مالی، وزیر فناوری ترکیه اعلام کرد که از سال ۲۰۰۷ تاکنون، با اهرم‌سازی ۱۳۰ میلیون دلار منابع عمومی، در مجموع ۲.۸ میلیارد دلار سرمایه برای استارتاپ‌ها جذب شده است. همچنین با تخصیص جدید ۳۰۰ میلیون‌دلاری دولت به صندوق‌های ریسک‌پذیر، بیش از ۷۵۰ میلیون دلار منابع جدید وارد اکوسیستم می‌شود. علاوه بر این، ۱۵۰ میلیون دلار بودجه عمومی به صندوق‌های اختصاصی هوش مصنوعی تخصیص یافته و در قالب برنامه حمایتی HIT AI، بسته‌ای ۱.۶ میلیارددلاری برای توسعه دیتاسنترهای پرظرفیت و زیرساخت‌های ابری فراخوان شده است.

برنامه اقدام ملی هوش مصنوعی (۲۰۲۶–۲۰۳۰) و مدل زبانی بومی (BİLGE)

بخش محوری این سخنرانی به رونمایی از «برنامه اقدام ملی هوش مصنوعی ۲۰۲۶-۲۰۳۰» اختصاص داشت. این برنامه بر پایه ۴ رکن اصلی شامل دسترس‌پذیری، بهره‌مندی، ساخت و هدایت و ۱۶ اقدام اولویت‌دار طراحی شده است.

اهداف و شاخص‌های کلیدی این برنامه عبارت‌اند از:

• آموزش و نیروی انسانی: ارتقای سواد هوش مصنوعی ۵ میلیون شهروند ظرف دو سال نخست، همراه با تربیت ۵۰,۰۰۰ متخصص پیشرفته و ۱۰۰,۰۰۰ نیروی حرفه‌ای هوش مصنوعی.
• بودجه عمومی و داده‌های باز: تخصیص حداقل ۲ درصد از برنامه‌های سرمایه‌گذاری عمومی به پروژه‌های هوش مصنوعی و اشتراک‌گذاری حداقل ۲,۰۰۰ مجموعه‌داده عمومی در کتابخانه ملی داده‌ها.
• زیرساخت و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی: توسعه ظرفیت دیتاسنترهای کشور به ۱ گیگاوات و جذب حداقل ۱۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در زمینه هوش مصنوعی، فناوری‌های ابری و زیرساخت دیجیتال تا سال ۲۰۳۰.

همچنین کاجیر از عرضه قریب‌الوقوع نسخه نخست مدل زبانی بزرگ بومی ترکیه (BİLGE) خبر داد و گفت: «مدل زبانی BİLGE، استقلال تکنولوژیک ترکیه را تقویت کرده و امکان توسعه برنامه‌های هوش مصنوعی مولد متناسب با زبان ترکی و اکوسیستم بومی ما را برای پژوهشگران و شرکت‌ها فراهم می‌سازد.»

دعوت رسمی از نخبگان و سرمایه‌گذاران جهان

وزیر صنعت و فناوری ترکیه در بخش پایانی سخنرانی خود، با تأکید بر اینکه رهبری آینده هوش مصنوعی متعلق به کشورهایی است که توانایی پیاده‌سازی صنعتی و تجاری‌سازی فناوری را دارند، خطاب به حاضران در رویداد جیتکس گفت: «پیام ما روشن است؛ ما آماده ارائه زیرساخت‌ها، استعدادها، ابزارهای مالی و پشتیبانی‌های قانونی لازم برای تبدیل ایده‌های جاه‌طلبانه به کسب‌وکارهای رقابت‌پذیر جهانی هستیم. از شما دعوت می‌کنم نوآوری بعدی خود را در ترکیه بسازید، شرکت بعدی خود را از ترکیه توسعه دهید و با شراکت ترکیه به بازارهای منطقه‌ای و جهانی دست یابید.»

نمایشگاه جیتکس ترکیه در تاریخ ۹ و ۱۰ سپتامبر (۱۸ و ۱۹ شهریور) در محل Istanbul Expo Center شهر استانبول میزبان بیش از ۵۰۰ شرکت، ۱۵۰ سخنران و ۱۰۰ سرمایه‌گذار از بیش از ۷۰ کشور خواهد بود.

به بهانه برگزاری جیتکس ترکیه
ترکیه در نقشه هوش مصنوعی جهان کجاست؟