شبی دولت امریکا پیشرفته‌ترین هوش مصنوعی جهان را خاموش کرد

این تصمیم ناگهانی و غافلگیرکننده، یک اقدام تجاری یا ناشی از نقص فنی نبود؛ بلکه پاسخی فوری به یک فرمان مستقیم و بی‌سابقه از سوی دولت ایالات متحده تحت عنوان «دستورالعمل کنترل صادرات با استناد به اختیارات امنیت ملی» بود. بر اساس گزارش‌های افشاشده، وزارت بازرگانی آمریکا با ارسال نامه‌ای اضطراری به داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک اعلام کرد که دسترسی به مدل‌های کلاس Mythos برای هر تبعه خارجی چه در داخل خاک آمریکا و چه در خارج از آن و حتی دولت‌های طرف قرارداد آنتروپیک به دلیل مخاطرات شدید امنیت ملی ممنوع است.

Mythos چیست؟

برای درک ابعاد این رخداد، ابتدا باید دانست که آنتروپیک چه چیزی را به جهان معرفی کرده بود. تا پیش از ژوئن ۲۰۲۶، سری مدل‌های Opus پرچم‌دار این شرکت بودند. اما در ۹ ژوئن، آنتروپیک با معرفی نسل جدیدی از مدل‌های خود به Mythos، جهشی خیره‌کننده در توان محاسباتی و استدلال عامل‌محور (Agentic) را به نمایش گذاشت. این کلاس شامل دو مدل با معماری زیربنایی یکسان اما با سیستم‌های حفاظتی متفاوت بود.

1. Claude Mythos 5: قدرتمندترین و بدون محدودیت‌ترین نسخه این خانواده که به طور ویژه برای تحقیقات پیشرفته امنیت سایبری، زیست‌شناسی و پزشکی طراحی شده است. این مدل به‌صورت محدود و در قالب برنامه‌ای موسوم به Project Glasswing با همکاری مستقیم دولت آمریکا در اختیار گروه کوچکی از مدافعان سایبری ارشد قرار گرفت تا روزنه‌های امنیتی برخی نرم‌افزارهای حیاتی را کشف کند. گزارش‌ها نشان می‌داد نسخه پیش‌نمایش آن پیش‌ازاین توانسته بود بیش از ۱۰ هزار آسیب‌پذیری بحرانی را در سیستم‌های عامل و مرورگرهای کلیدی جهان شناسایی کند.
2. Claude Fable 5: نسخه عمومی و تجاری همین مدل که آنتروپیک با ایجاد سازوکارهای حفاظتی عمیق تلاش کرده بود خطرات آن را خنثی کند. Fable 5 طوری طراحی شده که به‌محض مواجهه با درخواست‌های حساس در حوزه‌های سایبری، بیولوژیکی یا شیمیایی، به طور خودکار درخواست را فیلتر کرده یا به مدل ضعیف‌تر Opus 4.8 ارجاع می‌داد. این مدل با قیمتی بی‌سابقه (۱۰ دلار به‌ازای هر میلیون توکن ورودی) در اختیار کاربران اشتراکی قرار گرفته بود.

بزرگ‌ترین جهش این مدل‌ها، توانایی آن‌ها در فرضیه‌سازی مستقل علمی و هدایت زنجیره‌های طولانی استدلال بدون انحراف از هدف بود؛ ویژگی‌هایی که مرز میان دستیار دیجیتال و عامل هوشمند مستقل را از بین می‌برد.

در هوشیو بخوانید:
رونمایی از مدل‌های Claude Fable 5 و Claude Mythos 5

پشت پرده فرمان واشنگتن؛ هراس از «جیلبریک» یا بهانه‌جویی سیاسی؟

چه چیزی واشنگتن را به این واکنش برق‌آسا واداشت؟
بر اساس گزارش اختصاصی آکسیوس، دولت ترامپ بر این باور است که به روشی دست یافته که نشان می‌دهد Fable 5 علی‌رغم تمام ادعاهای آنتروپیک، می‌تواند «جیلبریک» (Jailbreak) شود و توانایی دورزدن سیستم‌های امنیتی را دارد. دولت ایالات متحده نگران بازیگران بدخواه خارجی از جمله هکرهای دولتی و مسبوق به سابقه چینی است که بتوانند با روش‌های پیچیده مهندسی پرامپت، دیوارهای حفاظتی Fable 5 را بشکنند و به توانایی‌های مخرب Mythos در حوزه تولید سلاح‌های بیولوژیکی یا کدهای مخرب سایبری دست یابند.

در هوشیو بخوانید:
Mythos، مدل هوش مصنوعی جدید Anthropic چقدر می‌تواند خطرناک باشد؟

بااین‌حال، بیانیه آنتروپیک لحنی آشکارا معترضانه و حاکی از ناامیدی دارد. آنتروپیک به‌صراحت اعلام کرد: «ما گزارشی را که معتقدیم مبنای دستور دولت بوده بررسی کردیم و متوجه شدیم سطح توانایی‌های نشان‌داده‌شده در آن گزارش، همین حالا به طور گسترده در مدل‌های دیگر بازار از جمله GPT-5.5 شرکت OpenAI وجود دارد.» آنتروپیک استدلال می‌کند که هیچ‌کس موفق به کشف یک «جیلبریک سراسری» (Universal Jailbreak) در Fable 5 نشده و آسیب‌پذیری‌های جزئی و غیرمشترک در تمامی مدل‌های جهان وجود دارد.

در هوشیو بخوانید:
لحظه Mythos

لحن بیانیه آنتروپیک فراتر از یک گله‌مندی تجاری است؛ او مستقیماً فرایند تصمیم‌گیری دولت ترامپ را به چالش کشید و گفت: «ما معتقدیم دولت باید قدرت مسدودکردن استقرارهای ناایمن را داشته باشد، اما به‌عنوان بخشی از یک فرایند قانونی که شفاف، منصفانه، واضح و مبتنی بر حقایق فنی باشد. این اقدام دولت واشنگتن واجد چنین اصولی نبود.»

ممنوعیت پاسپورت در دنیای کدها

بخش بزرگی از شوک جامعه فناوری به ماهیت حقوقی این دستورالعمل بازمی‌گردد. دولت آمریکا این مدل‌ها را در فهرست کنترل صادرات قرار داده است، اما با پیوستی کم‌سابقه: ممنوعیت دسترسی برای هر تبعه خارجی، حتی در داخل خاک ایالات متحده.

این بند، کابوسی تمام‌عیار برای شرکت‌های فناوری سیلیکون‌ولی است؛ زیرا در در ساختار آنتروپیک و دیگر غول‌های هوش مصنوعی، صدها دانشمند، مهندس داده و پژوهشگر ارشد با ملیت‌های غیرآمریکایی مشغول به کار هستند. دستور جدید به این معناست که آنتروپیک باید دسترسی کارمندان غیرآمریکایی خود را به کدهای مدل‌های خودشان قطع کند.

در هوشیو بخوانید:
چرا Anthropic و OpenAI دسترسی به جدیدترین مدل‌های خود را محدود می‌کنند؟

ازسوی‌دیگر، زیرساخت‌های ابری بزرگ مانند آمازون که میزبان Fable 5 بودند، هیچ سازوکار فیلترینگی ندارند که بتواند تشخیص دهد آیا کاربری که در داخل آمریکا با یک حساب شرکتی وارد سیستم شده، پاسپورت آمریکایی دارد یا خیر. به همین دلیل، آنتروپیک اعلام کرد برای جلوگیری از نقض قانون و جریمه‌های سنگین مراجع فدرال، مجبور شده است کلید اصلی را قطع کند و دسترسی همه کاربران جهان (حتی شهروندان آمریکایی) را به این دو مدل به طور کامل قطع کند تا زمانی که بتواند راهکاری برای جداسازی هویتی کاربران پیدا کند.

پیامدهای بدعت‌گذاری بر آینده کلان هوش مصنوعی

قطع دسترسی ناگهانی Fable 5 و Mythos 5، صرفاً داستان شکست یک محصول نیست؛ این رویداد نقطه عطفی است که سه پیامد کلان زیر را برای آینده این فناوری به همراه دارد:

پایان عصر خودتنظیم‌گری (Self-Regulation)

سال‌هاست شرکت‌هایی مانند آنتروپیک با شعار هوش مصنوعی ایمن و هم‌راستا و در خدمت انسان تلاش کرده‌اند به دولت‌ها ثابت کنند که خودشان بهترین مرزبانان این فناوری هستند. تغییر سیاست آنتروپیک در الزام کاربران فابل به ذخیره ۳۰ روزه داده‌ها (Data Retention)، هزینه‌های تجاری زیادی به این شرکت تحمیل کرد تا صیانت خود را نشان دهد. اما اقدام دولت ترامپ نشان داد که دوران اعتماد واشنگتن به بیانیه‌های ایمنی شرکت‌ها به پایان رسیده است. دولت اکنون مایل است بر اساس حدس و گمان‌های امنیتی، محصولات چندمیلیارددلاری را ظرف چند ساعت به تعطیلی بکشاند.

ملی‌گرایی سایبری و تهدید زنجیره تأمین استعدادها

اگر قرار باشد دسترسی به مدل‌های هوش مصنوعی بر اساس «ملیت و پاسپورت» افراد تعریف شود، فرایند تحقیق‌وتوسعه جهانی متوقف خواهد شد. سیلیکون‌ولی بخش عمده‌ای از مغز متفکر خود را از سایر کشورهای جهان و ملیت‌های مختلف جذب می‌کند. این دستورالعمل می‌تواند منجر به مهاجرت معکوس نخبگان هوش مصنوعی از آمریکا به سمت کشورهایی شود که قوانین بازتری برای توسعه دارند؛ کمااینکه در یکی دو سال اخیر، موج بازگشت چینی‌های مهاجرت‌کرده به امریکا به چین، بسیار بزرگ شده است.

اثر مخرب بر رقابت‌پذیری؛ هدیه‌ای به رقبا؟

همان‌طور که آنتروپیک در بیانیه خود اشاره کرد، مسدودکردن یک‌جانبه مدل‌های این شرکت درحالی‌که رقبایی چون OpenAI با مدل‌های مشابه مانند GPT-5.5 یا مدل‌های متن‌باز (Open Source) در خارج از چتر این دستورالعمل فعالیت می‌کنند، می‌تواند پویایی بازار را به‌شدت تغییر دهد.

به‌سوی حکمرانی تاریک هوش مصنوعی

واشنگتن با این اقدام به جهان نشان داد که هوش مصنوعی لبه‌ای، دیگر یک کالای تجاری یا یک ابزار پیشرفته نیست؛ بلکه یک سلاح دوگانه در تراز غنی‌سازی اورانیوم و کلاهک‌های موشکی است. درحالی‌که آنتروپیک اصرار دارد این اتفاق ناشی از یک «سوءتفاهم فنی» است و تمام تلاش خود را برای بازگرداندن دسترسی کاربران انجام می‌دهد، واقعیت عمیق‌تر این است که دولت‌ها هراسان از عدم‌توانایی مدیریت آن، دست خود را روی دکمه خاموشی اضطراری گذاشته‌اند. روزهای آینده و جزئیاتی که آنتروپیک وعده افشای آن‌ها را داده است، مشخص خواهد کرد که آیا این خاموشی یک توقف موقت است یا آغاز عصر سانسور و کنترل دولتی بر ذهن‌های مصنوعی.