از پردازش تراکنش تا مشاوره مالی هوشمند؛ نقشه راه تحول صنعت پرداخت با هوش مصنوعی

اباذری سخنرانی خود را با طرح یک پرسش کلیدی آغاز کرد و گفت: «فرض کنید دو مشتری در شهریورماه عملکرد کاملاً یکسانی داشته و هر کدام ۳۰ میلیارد تومان تراکنش ثبت کرده باشند؛ آیا باید ادامه همکاری با هر دو را با یک روش پیش ببریم؟ قطعاً پاسخ خیر است».

نقشه تراکنشی

اباذری در توضیح این مسئله افزود: «پشت رقم یکسان تراکنش‌ها، سناریوهای متفاوتی وجود دارد؛ ممکن است عملکرد مشتری اول پس از سال‌ها همکاری در حال افول باشد، اما مشتری دوم با شیب صعودی درحال‌توسعه کسب‌وکار و افتتاح شعبه جدید باشد». وی تصریح کرد که سیستم‌های گزارش‌گیری در صنعت پرداخت نباید صرفاً بر میزان تراکنش متمرکز باشند، بلکه باید به سمت تحلیل رفتارشناسی (Behavior) حرکت کنند.

معاون فروش تجارت الکترونیک پارسیان، صنعت پرداخت را یکی از غنی‌ترین صنایع از نظر حجم داده دانست و اظهار داشت: «پشت هر تراکنش موفق یا ناموفق و از کنار هم قرارگرفتن داده‌ها، الگوی رفتاری مشتری شکل می‌گیرد که نباید به‌راحتی از آن عبور کرد».

وی برای تبیین این مسیر، یک مدل بلوغ پنج‌مرحله‌ای ارائه داد و خاطرنشان کرد:

1. در مرحله نخست با گزارش‌گیری توصیفی می‌فهمیم چه اتفاقی افتاده است. (مثلاً ۱۵ درصد کاهش فروش یک پذیرنده)
2. در مرحله دوم علت‌شناسی می‌کنیم تا دلیل افت فروش مشخص شود.
3. در مرحله سوم وارد تحلیل پیش‌بینی‌کننده (Predictive Analytics) می‌شویم تا آینده همکاری را تخمین بزنیم.
4. در مرحله چهارم زوایای پنهان و نیازهای مغفول مشتری کشف می‌شود.
5. در نهایت به مرحله پنجم یعنی تجویز اقدام اجرایی (Action) می‌رسیم.

اباذری با نقد دسته‌بندی‌های سنتی مشتریان در شرکت‌های PSP که بر اساس ۱ تا ۲ میلیون داده تراکنشی انجام می‌شود، گفت: «سگمنت‌بندی‌های فعلی صرفاً بر مبنای عملکرد گذشته است؛ درحالی‌که ما باید نگاه خود را از ارزش مشتری به سمت پتانسیل مشتری سوق دهیم.» وی تأکید کرد که بدون ابزارهای هوش مصنوعی نمی‌توان حجم عظیم داده‌ها را برای کشف این پتانسیل‌ها تحلیل نمود.

فرصت‌های دردسترس

وی در ادامه به دو فرصت تجاری کلیدی اشاره کرد و افزود: «نخستین فرصت، فروش متقاطع (Cross-selling) محصولات متنوع پرداخت نظیر درگاه اینترنتی، کارت‌خوان‌های اندرویدی، باشگاه مشتریان و راهکارهای نرم‌افزاری است؛ اما باید توجه داشت که باید از نیاز مشتری به خلق محصول برسیم، نه اینکه محصول را به مشتری تحمیل کنیم.» وی دومین فرصت را پیش‌بینی و مدیریت ریزش مشتریان (Churn) عنوان کرد که با پایش هوشمند رفتارهای داده‌ای میسر می‌شود.

اباذری در بخش پایانی سخنان خود آینده شرکت‌های پرداخت الکترونیک را تحولی بنیادین توصیف کرد و گفت: «شرکت‌های PSP باید از یک شرکت صرفاً پردازش پرداخت (Payment Processing) به یک پلتفرم هوش تجاری (Business Intelligence) و مشاور مالی هوشمند برای پذیرندگان تبدیل شوند.»

وی همچنین از دستاورد جدید مجموعه تجارت الکترونیک پارسیان خبر داد و اعلام کرد: «در شرکت تجارت الکترونیک پارسیان نرم‌افزاری را تحلیل و طراحی کرده‌ایم که ظرف ۱ تا ۲ ماه آینده با یک رابط کاربری بسیار جذاب در اختیار پذیرندگان قرار می‌گیرد تا مانند یک مشاور مالی خبره، جهت‌دهی به فروش و تصمیم‌گیری‌های کسب‌وکاری آن‌ها را هدایت کند.»

دومین رویداد بزرگ کاربردهای هوش مصنوعی در صنایع و کسب‌وکارها | IRAN AI 2026 با شعار خلق ارزش با هوش مصنوعی در تاریخ ۳۰ و ۳۱ شهریورماه ۱۴۰۵ در محل دانشگاه صنعتی شریف برگزار می‌شود.