حکمرانی هوش مصنوعی دونالد ترامپ؛ مبهم، غیرقابل‌پیش‌بینی و ناپایدار

زندگی در آمریکا پر از مواردی است که در ظاهر «داوطلبانه» به نظر می‌رسند، اما در عمل چنین نیستند؛ از انعام دادن گرفته تا عضویت در انجمن اولیاومربیان مدارس محلی. اکنون باید مورد دیگری را نیز به این فهرست افزود: دریافت مجوز برای انتشار یک مدل پیشرفته هوش مصنوعی.

در ۲۶ ژوئن، شرکت OpenAI اعلام کرد که جدیدترین مدل خود به نام GPT-5.6 Sol را تنها در اختیار تعداد محدودی از «شرکای مورداعتماد» قرار خواهد گرفت. در همان روز، دولت آمریکا محدودیت‌های صادراتی مدل پیشرفته Mythos 5 متعلق به آنتروپیک را کاهش داد و در ۳۰ ژوئن این محدودیت‌ها را به طور کامل لغو کرد. مجموعه این تحولات نشان‌دهنده انقلابی آشفته و بی‌قاعده در شیوه حکمرانی آمریکا بر هوش مصنوعی است. «دین بال»، مشاور پیشین هوش مصنوعی در دولت ترامپ می‌گوید: «تنها ظرف چند هفته، سیاست فدرال آمریکا در حوزه هوش مصنوعی از رویکردی به‌شدت آزادی‌خواهانه به سیاستی هرچه سخت‌گیرانه‌تر و درعین‌حال مبهم و غیرشفاف تغییر کرده است.»

در هوشیو بخوانید:

شبی دولت امریکا پیشرفته‌ترین هوش مصنوعی جهان را خاموش کرد

دولت ترامپ کار خود را با انتقاد شدید از رگولاتوری آغاز کرد؛ زیرا معتقد بود مقررات سخت‌گیرانه، نوآوری را خفه می‌کند و به چین فرصت می‌دهد تا فاصله خود را با آمریکا جبران کند. «جی.دی. ونس»، معاون رئیس‌جمهور سال گذشته در اجلاس پاریس اعلام کرده بود: «آینده هوش مصنوعی با نگرانی و وسواس درباره ایمنی به دست نخواهد آمد.» حتی در دوم ژوئن نیز دونالد ترامپ با صدور یک فرمان اجرایی درباره حکمرانی هوش مصنوعی، از آزمایشگاه‌های توسعه‌دهنده مدل‌های مرزی خواست دسترسی زودهنگام به مدل‌های جدید خود را برای دولت فراهم کنند و در زمینه مخاطرات سایبری همکاری داشته باشند؛ اقداماتی که عملاً پیش از آن نیز در جریان بود. کاخ سفید در آن زمان تأکید کرد که هیچ‌یک از مفاد این فرمان نباید به‌عنوان ایجاد «الزام برای اخذ مجوز، تأییدیه یا پروانه دولتی» تفسیر شود.

در هوشیو بخوانید:

ترامپ فرمان اجرایی جدید هوش مصنوعی را با نسخه‌ای سبک‌تر امضا کرد

اما در عمل، اکنون دقیقاً چنین سازوکاری شکل گرفته است. در فاصله میان ۲۶ تا ۳۰ ژوئن، یعنی پیش از آنکه محدودیت‌ها کاهش یابد، آنتروپیک تنها مجاز بود مدل Mythos را در اختیار حدود ۱۰۰ شرکت و مؤسسه آمریکایی و همچنین کارکنان غیرآمریکایی آن‌ها قرار دهد. نسخه عمومی این مدل، یعنی Fable 5، همچنان با محدودیت‌های گسترده‌ای عرضه می‌شود. بر اساس گزارش The Information، «سم آلتمن» مدیرعامل OpenAI اخیراً از سوی «هاوارد لاتنیک»، وزیر بازرگانی آمریکا تماسی دریافت کرد که در آن به او هشدار داده شد بدون تأیید قبلی دولت، مدل Sol را منتشر نکند. همچنین گزارش شده است که OpenAI فهرستی از شرکت‌های واجد شرایط دریافت این مدل را به دولت ارائه کرده، اما دولت برخی شرکت‌های مستقر خارج از آمریکا را از این فهرست حذف کرده است؛ موضوعی که روزنامه Washington Post نیز آن را گزارش کرده است.

نتیجه این سیاست‌ها، مجموعه‌ای گیج‌کننده از مجوزها و استثناها بوده است. در ۲۶ ژوئن، سم آلتمن اعلام کرد که عرضه مدل Sol احتمالاً به آمریکا محدود خواهد بود. او در پاسخ به پرسشی در شبکه اجتماعی X نوشت: «برای عرضه جهانی سخت در تلاش هستیم.» بااین‌حال، بنا به گفته وزیر هوش مصنوعی بریتانیا، مؤسسه امنیت هوش مصنوعی بریتانیا (AI Security Institute) که یکی از معتبرترین مراکز ارزیابی قابلیت‌ها و مخاطرات مدل‌های هوش مصنوعی محسوب می‌شود، به مدل Sol دسترسی داشت. این در حالی بود که همین مؤسسه تا پیش از ۳۰ ژوئن به دلیل محدودیت‌های صادراتی، به Mythos دسترسی نداشت؛ هرچند می‌توانست از نسخه قدیمی‌تر آن، یعنی Mythos Preview که اندکی کارایی پایین‌تری دارد استفاده کند.

OpenAI در واکنش به این وضعیت اعلام کرد: «ما معتقد نیستیم که چنین فرایند دسترسی دولتی باید به الگوی دائمی تبدیل شود.» هم OpenAI و هم آنتروپیک می‌گویند با دولت آمریکا برای تدوین مقرراتی شفاف‌تر و قابل‌پیش‌بینی‌تر همکاری می‌کنند. به گفته منابع آگاه، دولت ایالات متحده اکنون توانایی بیشتری برای ارزیابی این ادعا دارد که آیا یک مدل «جیلبریک» (Jailbreak) شده است یا خیر؛ یعنی آیا می‌توان با دورزدن محدودیت‌های آن، مدل را وادار به انجام وظایف زیان‌بار کرد یا نه. همین موضوع نیز علت اصلی اعمال محدودیت صادراتی بر مدل Mythos بود.

اما مسئله بزرگ‌تر، تعیین این موضوع است که اساساً کدام مدل‌ها باید مشمول محدودیت شوند. فرمان اجرایی ترامپ تصریح کرده بود که دولت تا ماه اوت، یک «فرایند محرمانه بنچمارک» ایجاد خواهد کرد تا توانمندی سایبری مدل‌های جدید را ارزیابی کند. بااین‌حال، چنین اقدامی لزوماً به شفافیت بیشتر منجر نخواهد شد. تنها تعداد محدودی از کارکنان آزمایشگاه‌های توسعه‌دهنده مدل‌های مرزی دارای مجوز امنیتی لازم برای دسترسی به اطلاعات طبقه‌بندی‌شده هستند و بنابراین فقط همین افراد می‌توانند مبنای خطوط قرمزی که دولت تعیین می‌کند را درک کنند.

پرسش دیگر این است که چه نهادی قرار است نقش داور را ایفا کند. دفتر مدیر ملی امنیت سایبری در کاخ سفید تاکنون هدایت سیاست‌گذاری را بر عهده داشته، اما طی هفته‌های اخیر شماری از مدیران ارشد آن این نهاد را ترک کرده‌اند. ازسوی‌دیگر، وزارت بازرگانی به ریاست «هاوارد لاتنیک» مسئول اجرای این سیاست‌ها شده، اما از نظر تخصص فنی در حوزه هوش مصنوعی با محدودیت‌های جدی مواجه است. بدنه متخصصان هوش مصنوعی در دولت آمریکا هیچ‌گاه گسترده نبوده و طی ۱۸ ماه گذشته نیز کوچک‌تر شده است.

سه آزمایشگاه اصلی توسعه مدل‌های مرزی یعنی آنتروپیک، گوگل و OpenAI، همگی بر این باورند که نوعی قانون‌گذاری فدرال برای هوش مصنوعی ضروری است، هرچند درباره جزئیات آن اختلاف‌نظر دارند. آنتروپیک و OpenAI خواهان تشکیل یک نهاد دولتی برای نظارت بر این حوزه هستند. در مقابل، گوگل ترجیح می‌دهد نهادی با تأمین مالی صنعت، مشابه سازمان‌های خودتنظیم‌گر فعال در بازار کارگزاری یا شبکه برق آمریکا، این مسئولیت را بر عهده بگیرد. جالب آنکه آنتروپیک باوجودآنکه بیشترین فشار را از سیاست‌های اخیر متحمل شده، تنها شرکتی است که از اعطای حق وتوی دولتی بر انتشار مدل‌های جدید حمایت می‌کند.

بااین‌حال، تقریباً همه طرف‌ها بر یک نکته توافق دارند: فرایند کنونی ناکارآمد است. یکی از مشکلات اصلی این است که این محدودیت‌ها درست در زمانی توسعه‌دهندگان آمریکایی را کند می‌کند که رقبای چینی با سرعت در حال نزدیک‌شدن به آن‌ها هستند. پیشرفته‌ترین مدل‌های چینی که عمدتاً از نوع وزن‌باز هستند؛ اکنون تنها حدود شش تا ده ماه از همتایان آمریکایی عقب‌ترند و هزینه اجرای آن‌ها نیز بسیار کمتر است. در هفته‌های اخیر نیز گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه مایکروسافت در حال بررسی استفاده از DeepSeek در Copilot است.

هم‌زمان، آزمایشگاه‌های آمریکایی نیز در واکنش به فشارهای سیاسی، محدودیت‌های ایمنی مدل‌های عمومی خود را افزایش داده‌اند؛ به این معنا که این مدل‌ها اکنون درخواست‌هایی را رد می‌کنند که پیش‌تر بدون مشکل پاسخ می‌دادند. «الکس استاموس»، مدیر پیشین امنیت سایبری فیس‌بوک می‌گوید بسیاری از شرکت‌ها از هم‌اکنون خود را برای مهاجرت به مدل‌های وزن‌باز چینی آماده کرده‌اند تا در صورت تشدید محدودیت‌ها، بتوانند به فعالیت خود ادامه دهند.

اعمال محدودیت بر پیشرفته‌ترین مدل‌های آمریکایی شاید تا حدی سرعت پیشرفت چین را کاهش دهد؛ زیرا گفته می‌شود بسیاری از آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی چین مدل‌های خود را بر اساس خروجی مدل‌های آمریکایی آموزش می‌دهند؛ فرایندی که با عنوان تقطیر (Distillation) شناخته می‌شود. اما اگر در همین حال، سرعت پیشرفت آزمایشگاه‌های آمریکایی نیز کاهش یابد، این دستاورد چندان ارزشمند نخواهد بود. دین بال هشدار می‌دهد که شرکت‌ها ممکن است دیگر تمایلی به سرمایه‌گذاری‌های عظیم برنامه‌ریزی‌شده برای ساخت مراکز داده نداشته باشند؛ آن هم فقط به این دلیل که «مدل‌های مرزی را در اختیار همان حدود ۱۰۰ شرکتی قرار دهند که دولت آمریکا اجازه دسترسی به آن‌ها را صادر می‌کند.»

او همچنین یادآور می‌شود که آزمایشگاه‌های توسعه‌دهنده معمولاً هزینه بسیار سنگین آموزش مدل‌های مرزی را در همان چند ماه نخست پس از انتشار جبران می‌کنند؛ زمانی که هنوز نسبت به رقبا برتری موقت دارند. به گفته او، «هر هفته تأخیر، از همان فرصت کوتاهی که آزمایشگاه‌ها برای اقتصادی کردن سرمایه‌گذاری‌های خود در اختیار دارند می‌کاهد.»

حتی برخی از نزدیک‌ترین متحدان ترامپ نیز از این روند احساس نگرانی می‌کنند. «دیوید ساکس»، مشاور دولت در حوزه هوش مصنوعی که در ابتدا از نحوه برخورد دولت با مدل Mythos دفاع کرده بود نوشت: «یک سال پیش، رئیس‌جمهور ترامپ اعلام کرد که آمریکا در یک رقابت جهانی هوش مصنوعی قرار دارد و راه پیروزی در این رقابت، حمایت از نوآوری، توسعه زیرساخت، افزایش ظرفیت انرژی و گسترش صادرات است. رئیس‌جمهور ترامپ کاملاً درست می‌گفت و هرگونه فاصله‌گرفتن از آن راهبرد، می‌تواند برای ما بسیار پرهزینه باشد.»

گزارش حاضر در نسخه July 4^th 2026 نشریه The Economist منتشر شده است.